Działania niepożądane lenalidomidu (Lenalidomide Medical Valley)

Lenalidomid, substancja czynna produktu leczniczego Lenalidomide Medical Valley, stosowany w leczeniu szpiczaka mnogiego wykazuje szereg działań niepożądanych, które mogą wystąpić w różnych populacjach pacjentów. Należy zwrócić szczególną uwagę na profil bezpieczeństwa leku, uwzględniając różnice w częstości występowania poszczególnych działań niepożądanych zależnie od schematów terapeutycznych i charakterystyki pacjentów.¹

Profil bezpieczeństwa ogólny

Profil bezpieczeństwa lenalidomidu różni się w zależności od wskazania i populacji pacjentów. Szczególnie istotne jest zróżnicowanie działań niepożądanych występujących w leczeniu podtrzymującym po autologicznym przeszczepie komórek macierzystych (ASCT) oraz w różnych schematach terapeutycznych stosowanych u pacjentów niekwalifikujących się do przeszczepu.²

Działania niepożądane u pacjentów po ASCT otrzymujących lenalidomid w leczeniu podtrzymującym

W badaniach klinicznych u pacjentów po autologicznym przeszczepie komórek macierzystych (ASCT) obserwowano wyższą częstość występowania działań niepożądanych podczas stosowania lenalidomidu w porównaniu do placebo. Druga analiza w badaniu CALGB 100104, koncentrująca się na zdarzeniach, które wystąpiły po rozpoczęciu leczenia podtrzymującego sugeruje, że faktyczna częstość działań niepożądanych podczas okresu podtrzymania może być niższa niż początkowo raportowano.³

Do ciężkich działań niepożądanych obserwowanych szczególnie często (≥ 5%) w leczeniu podtrzymującym należą:

• Zapalenie płuc (10,6% w badaniu IFM 2005-02)⁴
• Zakażenie płuc (9,4% w badaniu CALGB 100104)⁵

W badaniu IFM 2005-02 działania niepożądane występujące częściej podczas stosowania lenalidomidu w porównaniu do placebo to:⁶

• Neutropenia (60,8%) – zaburzenie objawiające się zmniejszeniem liczby neutrofilów, zwiększające ryzyko infekcji
• Zapalenie oskrzeli (47,4%) – infekcja dróg oddechowych przejawiająca się kaszlem i odkrztuszaniem wydzieliny
• Biegunka (38,9%) – zwiększona częstość wypróżnień lub zmniejszona konsystencja stolca
• Zapalenie jamy nosowo-gardłowej (34,8%) – stan zapalny błony śluzowej gardła i jam nosowych
• Skurcze mięśni (33,4%) – mimowolne i bolesne skurcze mięśni szkieletowych
• Leukopenia (31,7%) – zmniejszenie liczby białych krwinek
• Astenia (29,7%) – osłabienie, zmniejszenie siły mięśniowej
• Kaszel (27,3%) – objaw podrażnienia dróg oddechowych
• Trombocytopenia (23,5%) – zmniejszenie liczby płytek krwi, zwiększające ryzyko krwawień
• Zapalenie żołądka i jelit (22,5%) – stan zapalny przewodu pokarmowego
• Gorączka (20,5%) – podwyższona temperatura ciała, często objaw infekcji

W badaniu CALGB 100104 najczęstszymi działaniami niepożądanymi podczas leczenia podtrzymującego lenalidomidem były:⁷

• Neutropenia (79,0% ogółem; 71,9% po rozpoczęciu leczenia podtrzymującego) – znaczne zmniejszenie liczby neutrofilów
• Trombocytopenia (72,3% ogółem; 61,6% po rozpoczęciu leczenia podtrzymującego) – obniżona liczba płytek krwi
• Biegunka (54,5% ogółem; 46,4% po rozpoczęciu leczenia podtrzymującego) – zwiększona liczba luźnych stolców
• Wysypka (31,7% ogółem; 25,0% po rozpoczęciu leczenia podtrzymującego) – zmiany skórne różnego typu
• Zakażenia górnych dróg oddechowych (26,8%) – infekcje obejmujące nos, gardło, krtań
• Zmęczenie (22,8% ogółem; 17,9% po rozpoczęciu leczenia podtrzymującego) – uczucie wyczerpania
• Leukopenia (22,8% ogółem; 18,8% po rozpoczęciu leczenia podtrzymującego) – zmniejszona liczba białych krwinek
• Niedokrwistość (21,0% ogółem; 13,8% po rozpoczęciu leczenia podtrzymującego) – obniżenie stężenia hemoglobiny

Działania niepożądane u pacjentów leczonych lenalidomidem w skojarzeniu z bortezomibem i deksametazonem

U pacjentów z nowo rozpoznanym szpiczakiem mnogim, niekwalifikujących się do przeszczepu, którzy otrzymywali lenalidomid w skojarzeniu z bortezomibem i deksametazonem, obserwowano ciężkie działania niepożądane, takie jak:⁸

• Niedociśnienie tętnicze (6,5%) – spadek ciśnienia krwi poniżej wartości prawidłowych
• Zakażenie płuc (5,7%) – infekcja dotycząca tkanki płucnej
• Odwodnienie (5,0%) – nadmierna utrata płynów ustrojowych

Działania niepożądane występujące częściej przy stosowaniu schematu lenalidomid + bortezomib + deksametazon w porównaniu do schematu lenalidomid + deksametazon to:⁹

• Zmęczenie (73,7%) – przewlekłe uczucie wyczerpania i braku energii
• Neuropatia obwodowa (71,8%) – uszkodzenie nerwów obwodowych objawiające się drętwieniem, mrowieniem, osłabieniem mięśni, bólem
• Trombocytopenia (57,6%) – zmniejszona liczba płytek krwi
• Zaparcie (56,1%) – trudności z wypróżnianiem, rzadkie, twarde stolce
• Hipokalcemia (50,0%) – obniżone stężenie wapnia we krwi

Działania niepożądane u pacjentów leczonych lenalidomidem w skojarzeniu z małymi dawkami deksametazonu

U pacjentów z nowo rozpoznanym szpiczakiem mnogim niekwalifikujących się do przeszczepu, otrzymujących lenalidomid w skojarzeniu z małymi dawkami deksametazonu (Rd oraz Rd18), obserwowano ciężkie działania niepożądane:

• Zapalenie płuc (9,8%) – stan zapalny tkanki płucnej, najczęściej o podłożu infekcyjnym¹⁰
• Niewydolność nerek (6,3%, włączając postać ostrą) – upośledzenie funkcji nerek¹¹

Działania niepożądane obserwowane częściej w grupach Rd lub Rd18 niż w grupie MPT (melfalan, prednizon, talidomid) to:¹²

• Biegunka (45,5%) – zwiększona liczba luźnych stolców
• Zmęczenie (32,8%) – uczucie wyczerpania i osłabienia
• Ból pleców (32,0%) – dyskomfort lub ból w okolicy kręgosłupa
• Astenia (28,2%) – osłabienie organizmu, osłabienie mięśniowe
• Zaburzenia snu (27,6%) – problemy z zasypianiem lub utrzymaniem snu
• Wysypka (24,3%) – zmiany skórne o różnym charakterze
• Osłabione łaknienie (23,1%) – zmniejszenie apetytu
• Kaszel (22,7%) – objaw podrażnienia dróg oddechowych
• Gorączka (21,4%) – podwyższona temperatura ciała
• Skurcze mięśni (20,5%) – mimowolne skurcze mięśni

Działania niepożądane u pacjentów leczonych lenalidomidem w skojarzeniu z melfalanem i prednizonem

U pacjentów z nowo rozpoznanym szpiczakiem mnogim, niekwalifikujących się do przeszczepu, leczonych melfalanem, prednizonem i lenalidomidem (MPR), obserwowano następujące ciężkie działania niepożądane:¹³

• Gorączka neutropeniczna (6,0%) – gorączka w obecności neutropenii, świadcząca najczęściej o zakażeniu¹⁴
• Niedokrwistość (5,3%) – obniżenie stężenia hemoglobiny lub liczby erytrocytów¹⁵

Działania niepożądane obserwowane częściej w grupach MPR+R lub MPR+p niż w grupie MPp+p to:¹⁶

• Neutropenia (83,3%) – znaczące zmniejszenie liczby neutrofilów
• Niedokrwistość (70,7%) – obniżone stężenie hemoglobiny
• Trombocytopenia (70,0%) – zmniejszona liczba płytek krwi
• Leukopenia (38,8%) – obniżona liczba białych krwinek
• Zaparcia (34,0%) – utrudnione wypróżnianie
• Biegunka (33,3%) – zwiększona liczba luźnych stolców
• Wysypka (28,9%) – zmiany skórne
• Gorączka (27,0%) – podwyższona temperatura ciała
• Obrzęk obwodowy (25,0%) – gromadzenie się płynu w tkankach obwodowych
• Kaszel (24,0%) – objaw podrażnienia dróg oddechowych
• Zmniejszone łaknienie (23,7%) – obniżony apetyt
• Astenia (22,0%) – ogólne osłabienie organizmu

Tabela działań niepożądanych lenalidomidu

Ważne informacje kliniczne dotyczące działań niepożądanych

Przy stosowaniu lenalidomidu należy zwrócić szczególną uwagę na działania hematologiczne, które występują z dużą częstością we wszystkich schematach terapeutycznych. Neutropenia, trombocytopenia i niedokrwistość mogą wymagać modyfikacji dawki lub czasowego przerwania leczenia.¹⁷

Infekcje, szczególnie zapalenie płuc i zakażenie płuc, stanowią poważne powikłania leczenia lenalidomidem i występują z większą częstością w porównaniu do placebo. Pacjenci powinni być monitorowani pod kątem objawów infekcji, a leczenie przeciwdrobnoustrojowe powinno być wdrażane szybko w przypadku podejrzenia infekcji.¹⁸

Neuropatia obwodowa jest szczególnie częstym działaniem niepożądanym (71,8%) w schemacie zawierającym bortezomib (RVD) i wymaga szczególnej uwagi klinicznej oraz potencjalnej modyfikacji dawkowania leków neurotoksycznych.¹⁹