Działania niepożądane
Lenalidomide Gedeon Richter 7,5 mg

Działania niepożądane leku Lenalidomide Gedeon Richter

Lenalidomid jest lekiem stosowanym m.in. w leczeniu szpiczaka mnogiego, zespołów mielodysplastycznych oraz chłoniaka z komórek płaszcza. Jak każdy lek, również lenalidomid może powodować działania niepożądane, chociaż nie u każdego pacjenta one wystąpią. Poniżej przedstawiono szczegółową charakterystykę profilu bezpieczeństwa leku na podstawie danych klinicznych.¹

Profil bezpieczeństwa w różnych wskazaniach

Profil bezpieczeństwa różni się w zależności od wskazania klinicznego oraz stosowanego schematu leczenia. Poniżej przedstawiono najważniejsze informacje dotyczące bezpieczeństwa w różnych grupach pacjentów.²

Nowo rozpoznany szpiczak mnogi: pacjenci po ASCT

U pacjentów z nowo rozpoznanym szpiczakiem mnogim, którzy przeszli autologiczny przeszczep komórek macierzystych (ASCT) i otrzymywali lenalidomid w leczeniu podtrzymującym, ciężkie działania niepożądane obserwowane częściej (≥ 5%) w porównaniu do placebo to:³

• Zapalenie płuc (10,6% w badaniu IFM 2005-02)
• Zakażenie płuc (9,4% w badaniu CALGB 100104)

W badaniu IFM 2005-02 najczęstsze działania niepożądane związane z leczeniem lenalidomidem obejmowały: neutropenię (60,8%), zapalenie oskrzeli (47,4%), biegunkę (38,9%), zapalenie jamy nosowo-gardłowej (34,8%), skurcze mięśni (33,4%), leukopenię (31,7%), astenię (29,7%), kaszel (27,3%), trombocytopenię (23,5%), zapalenie żołądka i jelit (22,5%) oraz gorączkę (20,5%).⁴

W badaniu CALGB 100104 najczęściej zgłaszane działania niepożądane to: neutropenia (79,0%), trombocytopenia (72,3%), biegunka (54,5%), wysypka (31,7%), zakażenia górnych dróg oddechowych (26,8%), zmęczenie (22,8%), leukopenia (22,8%) i niedokrwistość (21,0%).⁵

Leczenie skojarzone z bortezomibem i deksametazonem

U pacjentów z nowo rozpoznanym szpiczakiem mnogim niekwalifikujących się do przeszczepu, otrzymujących lenalidomid w skojarzeniu z bortezomibem i deksametazonem, ciężkie działania niepożądane występujące częściej (≥ 5%) niż w grupie kontrolnej to:⁶

• Niedociśnienie tętnicze (6,5%)
• Zakażenie płuc (5,7%)
• Odwodnienie (5,0%)

Najczęstsze działania niepożądane w tym schemacie to: zmęczenie (73,7%), neuropatia obwodowa (71,8%), trombocytopenia (57,6%), zaparcie (56,1%) i hipokalcemia (50,0%).⁷

Leczenie w skojarzeniu z niskimi dawkami deksametazonu

U pacjentów niekwalifikujących się do przeszczepu, otrzymujących lenalidomid w skojarzeniu z małymi dawkami deksametazonu, ciężkie działania niepożądane występujące częściej (≥ 5%) niż w grupie kontrolnej to:⁸

• Zapalenie płuc (9,8%)
• Niewydolność nerek (włączając postać ostrą) (6,3%)

Najczęstsze działania niepożądane to: biegunka (45,5%), zmęczenie (32,8%), ból pleców (32,0%), astenia (28,2%), zaburzenia snu (27,6%), wysypka (24,3%), osłabione łaknienie (23,1%), kaszel (22,7%), gorączka (21,4%) oraz skurcze mięśni (20,5%).⁹

Leczenie w skojarzeniu z melfalanem i prednizonem

U pacjentów niekwalifikujących się do przeszczepu, otrzymujących melfalan, prednizon i lenalidomid, z następczym podtrzymywaniem lenalidomidem, ciężkie działania niepożądane występujące częściej (≥ 5%) niż w grupie kontrolnej to:¹⁰

• Gorączka neutropeniczna (6,0%)
• Niedokrwistość (5,3%)

Najczęstsze działania niepożądane w tym schemacie to: neutropenia (83,3%), niedokrwistość (70,7%), trombocytopenia (70,0%), leukopenia (38,8%), zaparcia (34,0%), biegunka (33,3%), wysypka (28,9%), gorączka (27,0%), obrzęk obwodowy (25,0%), kaszel (24,0%), zmniejszone łaknienie (23,7%) oraz astenia (22,0%).¹¹

Pacjenci z wcześniej leczonym szpiczakiem mnogim

U pacjentów z wcześniej leczonym szpiczakiem mnogim, którzy otrzymywali lenalidomid z deksametazonem, najcięższe działania niepożądane to:¹²

• Żylna choroba zakrzepowo-zatorowa (zakrzepica żył głębokich, zatorowość płucna)
• Neutropenia 4. stopnia

Najczęstsze działania niepożądane to: zmęczenie (43,9%), neutropenia (42,2%), zaparcie (40,5%), biegunka (38,5%), kurcze mięśni (33,4%), niedokrwistość (31,4%), trombocytopenia (21,5%) i wysypka (21,2%).¹³

Zespoły mielodysplastyczne

U pacjentów z zespołami mielodysplastycznymi ciężkie działania niepożądane obejmują:¹⁴

• Żylną chorobę zakrzepowo-zatorową (zakrzepicę żył głębokich, zatorowość płucną)
• Neutropenię 3 lub 4 stopnia
• Gorączkę neutropeniczną
• Trombocytopenię 3 lub 4 stopnia

Najczęstsze działania niepożądane to: neutropenia (76,8%), trombocytopenia (46,4%), biegunka (34,8%), zaparcia (19,6%), nudności (19,6%), świąd (25,4%), wysypka (18,1%), zmęczenie (18,1%) oraz skurcze mięśni (16,7%).¹⁵

Chłoniak z komórek płaszcza

U pacjentów z chłoniakiem z komórek płaszcza ciężkie działania niepożądane występujące częściej (z różnicą co najmniej 2 punktów procentowych) w porównaniu do grupy kontrolnej to:¹⁶

• Neutropenia (3,6%)
• Zatorowość płucna (3,6%)
• Biegunka (3,6%)

Najczęstsze działania niepożądane to: neutropenia (50,9%), niedokrwistość (28,7%), biegunka (22,8%), zmęczenie (21,0%), zaparcie (17,4%), gorączka (16,8%) oraz wysypka (w tym alergiczne zapalenie skóry) (16,2%).¹⁷

Warto podkreślić, że w badaniu MCL-002 zaobserwowano znaczący wzrost liczby wczesnych zgonów (w ciągu 20 tygodni) u pacjentów z dużym rozmiarem guza w chwili rozpoczęcia leczenia. Odnotowano 16/81 (20%) wczesnych zgonów w grupie otrzymującej lenalidomid i 2/28 (7%) wczesnych zgonów w grupie kontrolnej.¹⁸

Chłoniak grudkowy

W leczeniu chłoniaka grudkowego lenalidomidem w skojarzeniu z rytuksymabem ciężkie działania niepożądane występujące najczęściej (z różnicą co najmniej 1 punktu procentowego) w porównaniu do grupy kontrolnej to:¹⁹

• Gorączka neutropeniczna (2,7%)
• Zatorowość płucna (2,7%)
• Zapalenie płuc (2,7%)

Najczęstsze działania niepożądane to: neutropenia (58,2%), biegunka (30,8%), leukopenia (28,8%), zaparcie (21,9%), kaszel (21,9%) i zmęczenie (21,9%).²⁰

Tabelaryczny wykaz działań niepożądanych

Poniższa tabela przedstawia szczegółowe informacje o działaniach niepożądanych występujących podczas leczenia lenalidomidem w monoterapii u pacjentów ze szpiczakiem mnogim, po autologicznym przeszczepie komórek macierzystych (ASCT), otrzymujących leczenie podtrzymujące lenalidomidem.²¹

Szczególne zaburzenia hematologiczne

Jednym z najczęstszych działań niepożądanych hematologicznych związanych z leczeniem lenalidomidem jest neutropenia, której częstość występowania w różnych wskazaniach waha się od 42,2% do 83,3%. Może ona przyjmować postać ciężkiej neutropenii stopnia 3-4, w tym gorączki neutropenicznej, co wymaga ścisłego monitorowania i może prowadzić do konieczności redukcji dawki lub przerwania leczenia.²²

Drugą często występującą cytoenią jest trombocytopenia, której częstość może sięgać nawet 72,3% w przypadku leczenia podtrzymującego po ASCT. Trombocytopenia 3-4 stopnia może znacząco zwiększać ryzyko krwawień i wymaga wnikliwej obserwacji klinicznej.²³

Niedokrwistość jest również powszechnym działaniem niepożądanym, szczególnie w leczeniu skojarzonym z melfalanem i prednizonem, gdzie jej częstość sięga 70,7%.²⁴

Zaburzenia zakrzepowo-zatorowe

Istotnym ryzykiem związanym z leczeniem lenalidomidem jest zwiększona częstość występowania żylnej choroby zakrzepowo-zatorowej, obejmującej zakrzepicę żył głębokich i zatorowość płucną. To powikłanie zostało zaobserwowane we wszystkich głównych wskazaniach klinicznych i stanowi jedno z najpoważniejszych działań niepożądanych.²⁵

W przypadku chłoniaka z komórek płaszcza, zatorowość płucna wystąpiła u 3,6% pacjentów, a w chłoniaku grudkowym u 2,7% pacjentów leczonych lenalidomidem.²⁶

Zaburzenia żołądkowo-jelitowe

Lenalidomid często powoduje zaburzenia żołądkowo-jelitowe, wśród których najczęściej występują biegunka i zaparcia. Częstość biegunki waha się od 22,8% do 54,5% w zależności od schematu leczenia. Zaparcia występują u 17,4-56,1% pacjentów, najczęściej w leczeniu skojarzonym z bortezomibem i deksametazonem.²⁷

Ciężka biegunka stopnia 3-4 może wystąpić u części pacjentów i jest jednym z najczęstszych poważnych działań niepożądanych w przypadku chłoniaka z komórek płaszcza (3,6%).²⁸

Zaburzenia skóry i tkanki podskórnej

Reakcje skórne są częstym działaniem niepożądanym lenalidomidu, w tym wysypka występująca u 16,2-31,7% pacjentów, szczególnie często w leczeniu podtrzymującym po ASCT. W zespołach mielodysplastycznych obserwuje się również częste występowanie świądu (25,4%).²⁹

Zaburzenia układu nerwowego

Jednym z najczęstszych działań niepożądanych w leczeniu skojarzonym z bortezomibem i deksametazonem jest neuropatia obwodowa, występująca u 71,8% pacjentów. Objaw ten może być znacząco uciążliwy dla pacjentów i wpływać na jakość życia.³⁰

Szczególne ostrzeżenia dla pacjentów z dużym rozmiarem guza

W leczeniu chłoniaka z komórek płaszcza zaobserwowano zwiększone ryzyko wczesnego zgonu u pacjentów z dużym rozmiarem guza. W badaniu MCL-002 odnotowano 20% wczesnych zgonów w grupie otrzymującej lenalidomid w porównaniu do 7% w grupie kontrolnej.³¹

U pacjentów z dużym rozmiarem guza (definiowanym jako przynajmniej jedna zmiana o średnicy ≥ 5 cm lub 3 zmiany o średnicy ≥ 3 cm) w 1. cyklu leczenia lenalidomidem, terapię przerwano u 14% pacjentów, głównie z powodu działań niepożądanych (64%).³²