Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności dotyczące stosowania leku Jamesi

Preparat Jamesi wymaga szczególnej uwagi lekarza podczas stosowania, ze względu na szereg ograniczeń i potencjalnych zagrożeń wynikających z właściwości farmakologicznych obu substancji czynnych. Poniżej przedstawiono szczegółowe informacje dotyczące bezpieczeństwa stosowania leku, które należy wziąć pod uwagę podczas terapii pacjentów.¹

Ograniczenia zastosowania

Produkt leczniczy Jamesi (sytagliptyna i metformina) jest przeznaczony wyłącznie dla pacjentów z cukrzycą typu 2. Nie należy go stosować u osób z cukrzycą typu 1, a także w przypadkach kwasicy ketonowej w przebiegu cukrzycy. Zastosowanie leku w tych sytuacjach może prowadzić do pogorszenia stanu klinicznego pacjenta.²

Ryzyko ostrego zapalenia trzustki

Stosowanie inhibitorów DPP-4, do których należy sytagliptyna, wiąże się z ryzykiem wystąpienia ostrego zapalenia trzustki. Pacjentów należy poinformować o charakterystycznym objawach tego powikłania, którym jest uporczywy, silny ból brzucha. Po zaprzestaniu stosowania sytagliptyny obserwowano ustąpienie zapalenia trzustki, jednak odnotowano również bardzo rzadkie przypadki martwiczego lub krwotocznego zapalenia trzustki, a nawet zgonu. W przypadku podejrzenia zapalenia trzustki należy natychmiast odstawić Jamesi oraz inne potencjalnie problematyczne produkty lecznicze.³ Jeżeli zostanie potwierdzone ostre zapalenie trzustki, nie należy ponownie wdrażać leczenia produktem Jamesi. Wymagana jest szczególna ostrożność u pacjentów z zapaleniem trzustki w wywiadzie.⁴

Kwasica mleczanowa

Kwasica mleczanowa jest rzadkim, ale ciężkim powikłaniem metabolicznym, które może wystąpić w związku ze stosowaniem metforminy, szczególnie w przypadkach ostrego pogorszenia czynności nerek, chorób układu krążenia, chorób układu oddechowego lub posocznicy. Nagłe pogorszenie czynności nerek prowadzi do kumulacji metforminy, zwiększając ryzyko kwasicy mleczanowej.⁵

W przypadku odwodnienia (silne wymioty, biegunka, gorączka lub zmniejszona podaż płynów) należy tymczasowo wstrzymać stosowanie metforminy i zalecić pacjentowi konsultację lekarską. U pacjentów leczonych metforminą należy zachować ostrożność przy rozpoczynaniu terapii lekami, które mogą zaburzać czynność nerek, takimi jak leki przeciwnadciśnieniowe, moczopędne lub niesteroidowe leki przeciwzapalne (NLPZ).⁶

Dodatkowe czynniki ryzyka kwasicy mleczanowej obejmują:

• Nadmierne spożycie alkoholu – alkohol zwiększa metabolizm kwasu mlekowego
• Niewydolność wątroby – upośledza eliminację kwasu mlekowego
• Źle kontrolowana cukrzyca – predysponuje do powikłań metabolicznych
• Długotrwałe głodzenie – prowadzi do zwiększonej produkcji kwasu mlekowego
• Stany związane z niedotlenieniem tkanek – zaburzają metabolizm kwasu mlekowego
• Jednoczesne stosowanie produktów leczniczych mogących wywoływać kwasicę mleczanową
• Ketoza – może nasilać zaburzenia metaboliczne

⁷

Pacjentów i ich opiekunów należy poinformować o ryzyku kwasicy mleczanowej oraz o jej objawach klinicznych. Kwasica mleczanowa charakteryzuje się występowaniem duszności kwasiczej, bólu brzucha, skurczów mięśni, astenii i hipotermii, po których może nastąpić śpiączka. W razie wystąpienia podejrzanych objawów pacjent powinien natychmiast przerwać przyjmowanie metforminy i poszukać pomocy medycznej.⁸

Odchylenia w wynikach badań laboratoryjnych wskazujące na kwasicę mleczanową obejmują:

• Zmniejszenie pH krwi (<7,35)
• Zwiększenie stężenia mleczanów w osoczu (>5 mmol/l)
• Zwiększenie luki anionowej
• Zwiększenie stosunku mleczanów do pirogronianów

^{Monitorowanie czynności nerek}

Wartość współczynnika przesączania kłębuszkowego (GFR) powinna być oznaczona przed rozpoczęciem leczenia, a następnie regularnie monitorowana podczas terapii. Jamesi jest przeciwwskazany u pacjentów z GFR <30 ml/min. W przypadku wystąpienia stanów mogących wpływać na czynność nerek, lek należy tymczasowo odstawić.¹⁰

Ryzyko hipoglikemii

Pacjenci przyjmujący Jamesi w połączeniu z pochodną sulfonylomocznika lub insuliną mogą być narażeni na zwiększone ryzyko hipoglikemii. W takich przypadkach konieczne może być zmniejszenie dawki pochodnej sulfonylomocznika lub insuliny w celu minimalizacji ryzyka epizodów hipoglikemicznych.¹¹

Reakcje nadwrażliwości

Po wprowadzeniu sytagliptyny do obrotu zgłaszano występowanie ciężkich reakcji nadwrażliwości u pacjentów stosujących ten lek. Reakcje te obejmują:

• Anafilaksję – ciężką, zagrażającą życiu reakcję alergiczną
• Obrzęk naczynioruchowy – potencjalnie niebezpieczny obrzęk tkanek podskórnych i błon śluzowych
• Złuszczające choroby skóry, w tym zespół Stevensa-Johnsona – ciężkie, potencjalnie zagrażające życiu zaburzenia skórne

¹²

Początek tych reakcji występował zazwyczaj w ciągu pierwszych 3 miesięcy po rozpoczęciu leczenia sytagliptyną, a w niektórych przypadkach nawet po pierwszej dawce. W przypadku podejrzenia reakcji nadwrażliwości należy natychmiast przerwać stosowanie Jamesi, ocenić możliwe alternatywne przyczyny zdarzenia oraz wdrożyć inną metodę leczenia cukrzycy.¹³

Pemfigoid pęcherzowy

W okresie po wprowadzeniu do obrotu inhibitorów DPP-4, w tym sytagliptyny, zgłaszano występowanie pemfigoidu pęcherzowego u pacjentów stosujących te leki. W przypadku podejrzenia pemfigoidu pęcherzowego należy przerwać stosowanie produktu leczniczego Jamesi.¹⁴

Postępowanie w przypadku zabiegów chirurgicznych

Stosowanie Jamesi musi zostać przerwane bezpośrednio przed zabiegiem chirurgicznym w znieczuleniu ogólnym, podpajęczynówkowym lub zewnątrzoponowym. Leczenie można wznowić nie wcześniej niż po 48 godzinach od zabiegu chirurgicznego lub wznowienia odżywiania doustnego, oraz dopiero po ponownej ocenie czynności nerek i stwierdzeniu, że jest stabilna.¹⁵

Stosowanie środków kontrastowych zawierających jod

Donaczyniowe podawanie jodowych środków kontrastowych może prowadzić do nefropatii wywołanej środkiem kontrastowym, co może skutkować kumulacją metforminy i zwiększeniem ryzyka kwasicy mleczanowej. Należy przerwać stosowanie Jamesi przed lub podczas badania obrazowego z użyciem tego typu środków i nie wznawiać go przez co najmniej 48 godzin po badaniu. Wznowienie leczenia możliwe jest wyłącznie po ponownej ocenie czynności nerek i potwierdzeniu jej stabilności.¹⁶

Zmiana stanu klinicznego pacjentów z uprzednio kontrolowaną cukrzycą typu 2

U pacjentów z cukrzycą typu 2, dotychczas dobrze kontrolowaną za pomocą Jamesi, u których pojawią się nieprawidłowe wyniki badań laboratoryjnych lub objawy kliniczne (zwłaszcza niesprecyzowane i trudne do zdefiniowania), należy przeprowadzić natychmiastową ocenę pod kątem możliwej kwasicy ketonowej lub kwasicy mleczanowej.¹⁷

Ocena powinna obejmować:

• Oznaczenie stężenia elektrolitów w surowicy
• Oznaczenie stężenia ketonów w surowicy
• Oznaczenie stężenia glukozy we krwi
• W razie wskazań: pomiar pH krwi oraz stężenia mleczanów, pirogronianów i metforminy

¹⁸

W przypadku rozpoznania kwasicy mleczanowej lub kwasicy ketonowej należy natychmiast odstawić Jamesi i wdrożyć odpowiednie postępowanie terapeutyczne.¹⁹

Niedobór witaminy B12

Metformina może zmniejszać stężenie witaminy B12 w surowicy. Ryzyko wystąpienia niskich stężeń witaminy B12 zwiększa się wraz ze zwiększaniem dawki metforminy, wydłużaniem czasu terapii oraz u pacjentów z czynnikami ryzyka niedoboru tej witaminy.²⁰

W przypadku podejrzenia niedoboru witaminy B12 (np. w postaci niedokrwistości lub neuropatii) należy kontrolować jej stężenie w surowicy. Pacjenci z czynnikami ryzyka niedoboru witaminy B12 mogą wymagać okresowego monitorowania jej stężenia. Leczenie metforminą należy kontynuować, o ile jest tolerowane i nie występują przeciwwskazania, zapewniając jednocześnie odpowiednią suplementację wyrównującą niedobór witaminy B12, zgodnie z aktualnymi wytycznymi klinicznymi.²¹

Zawartość substancji pomocniczych

Tabletki powlekane Jamesi zawierają sód w ilości mniejszej niż 1 mmol (23 mg) w jednej tabletce, co oznacza, że produkt uznaje się za „wolny od sodu”.²²