Interakcje leku
Irinotecan Kabi 20 mg/ml

Interakcje z innymi produktami leczniczymi i inne rodzaje interakcji

Irynotekan może wchodzić w interakcje z wieloma grupami leków oraz substancji, co wymaga szczególnej uwagi podczas planowania terapii. Interakcje te mogą prowadzić do zmian w metabolizmie irynotekanu oraz jego aktywnego metabolitu SN-38, wpływając na skuteczność leczenia i profil bezpieczeństwa.¹

Jednoczesne stosowanie przeciwwskazane

Istnieją substancje i preparaty, których stosowanie podczas terapii irynotekanem jest bezwzględnie przeciwwskazane ze względu na ryzyko wystąpienia poważnych działań niepożądanych lub znacznego zmniejszenia skuteczności leczenia.²

• Ziele dziurawca zwyczajnego (Hypericum perforatum) – badania farmakokinetyczne wykazały, że jednoczesne stosowanie dziurawca w dawce 900 mg z irynotekanem w dawce 350 mg/m² pc. powoduje znaczące zmniejszenie stężenia aktywnego metabolitu irynotekanu (SN-38) w osoczu o aż 42%. Mechanizm ten może prowadzić do istotnego obniżenia skuteczności terapeutycznej irynotekanu.³
• Żywe, atenuowane szczepionki (np. szczepionka przeciwko żółtej febrze) – ich stosowanie niesie ryzyko ogólnoustrojowej, zagrażającej życiu reakcji. Zakaz jednoczesnego stosowania tych szczepionek obowiązuje zarówno podczas leczenia irynotekanem, jak i przez 6 miesięcy po zakończeniu chemioterapii. Należy zauważyć, że szczepionki inaktywowane (zabite) mogą być podawane, jednak odpowiedź immunologiczna na takie szczepionki może być zmniejszona.⁴

Jednoczesne stosowanie niezalecane

Niektóre substancje, mimo braku bezwzględnych przeciwwskazań, nie są zalecane do stosowania łącznie z irynotekanem ze względu na ryzyko istotnych zmian w metabolizmie leku i wystąpienia działań niepożądanych.⁵

• Silne induktory CYP3A4 i/lub UGT1A1 (np. ryfampicyna, karbamazepina, fenobarbital, fenytoina, apalutamid) – jednoczesne stosowanie tych leków może prowadzić do zmniejszenia ekspozycji na irynotekan, SN-38 i glukuronid SN-38, co skutkuje osłabieniem działania farmakodynamicznego. Badania z lekami przeciwdrgawkowymi indukującymi CYP3A4 wykazały redukcję AUC dla SN-38 i SN-38G o 50% lub więcej. Oprócz indukcji enzymatycznej, może dochodzić do zwiększonej glukuronidacji i nasilonego wydalania z żółcią, co dodatkowo ogranicza ekspozycję na lek i jego metabolity. W przypadku fenytoiny istnieje dodatkowe ryzyko zaostrzenia drgawek wynikające ze zmniejszonego wchłaniania tego leku przez cytotoksyczne produkty lecznicze.⁶
• Silne inhibitory CYP3A4 (np. ketokonazol, itrakonazol, worykonazol, posakonazol, inhibitory proteazy, klarytromycyna, erytromycyna, telitromycyna) – badania wykazały, że jednoczesne podawanie ketokonazolu powoduje znaczące zmniejszenie AUC dla APC (metabolitu irynotekanu) o 87% przy jednoczesnym zwiększeniu AUC dla SN-38 o 109% w porównaniu z monoterapią irynotekanem. Prowadzi to do podwyższonego ryzyka toksyczności.⁷
• Inhibitory UGT1A1 (np. atazanawir, ketokonazol, regorafenib) – istnieje ryzyko zwiększenia ogólnoustrojowej ekspozycji na SN-38, aktywny metabolit irynotekanu. Konieczne jest zachowanie szczególnej ostrożności, jeśli jednoczesne stosowanie tych leków jest niezbędne.⁸
• Inne inhibitory CYP3A4 (np. kryzotynib, idelalizyb) – stosowanie tych leków może zwiększać toksyczność irynotekanu poprzez hamowanie jego metabolizmu.⁹

Ostrzeżenia dotyczące stosowania

Antagoniści witaminy K – podczas jednoczesnej terapii irynotekanem istnieje zwiększone ryzyko krwotoku i zdarzeń zakrzepowych, co jest szczególnie istotne w przebiegu chorób nowotworowych. W takich przypadkach wymagane jest częstsze monitorowanie wskaźnika INR (znormalizowany czas protrombinowy).¹⁰

Interakcje do rozważenia podczas jednoczesnego stosowania

• Środki immunosupresyjne (np. cyklosporyna, takrolimus) – połączenie tych leków z irynotekanem może prowadzić do nasilonej immunosupresji oraz zwiększać ryzyko wystąpienia limfoproliferacji.¹¹
• Blokery nerwowo-mięśniowe – irynotekan wykazuje działanie hamujące na cholinesterazę, co może prowadzić do interakcji z lekami blokującymi przewodnictwo nerwowo-mięśniowe. Może to skutkować przedłużeniem blokady nerwowo-mięśniowej po zastosowaniu suksametonium oraz antagonistycznym działaniem wobec niedepolaryzujących leków blokujących przewodnictwo nerwowo-mięśniowe.¹²

Inne istotne połączenia lekowe

• 5-fluorouracyl/kwas folinowy – jednoczesne stosowanie tych leków w ramach schematów leczenia skojarzonego nie wpływa na farmakokinetykę irynotekanu.¹³
• Bewacyzumab – dedykowane badania nie wykazały znaczącego wpływu bewacyzumabu na farmakokinetykę irynotekanu i jego aktywnego metabolitu SN-38. Należy jednak pamiętać, że ze względu na właściwości farmakologiczne obu leków, nie można całkowicie wykluczyć ryzyka nasilenia działań toksycznych.¹⁴
• Cetuksymab – nie ma dowodów na istotny wpływ cetuksymabu na profil bezpieczeństwa irynotekanu ani odwrotnie.¹⁵
• Inne leki przeciwnowotworowe (w tym flucytozyna będąca prekursorem metabolizowanym do 5-fluorouracylu) – działania niepożądane irynotekanu, szczególnie mielosupresja, mogą być nasilane przez jednoczesne stosowanie innych leków przeciwnowotworowych o podobnym profilu działań niepożądanych.¹⁶

Interakcje irynotekanu z alkoholem

Interakcje irynotekanu z alkoholem wymagają szczególnej uwagi ze względu na potencjalne nasilenie działań niepożądanych związanych z leczeniem. Chociaż nie przeprowadzono szczegółowych badań oceniających bezpośrednie interakcje farmakologiczne między irynotekanem a alkoholem, należy zwrócić uwagę na kilka istotnych aspektów:¹⁷

• Nasilenie działań hepatotoksycznych – zarówno irynotekan, jak i alkohol są metabolizowane w wątrobie, co może prowadzić do zwiększonej toksyczności wątrobowej przy jednoczesnym stosowaniu. U pacjentów z już istniejącymi zaburzeniami czynności wątroby ryzyko to jest szczególnie wysokie.
• Wpływ na metabolizm irynotekanu – alkohol może wpływać na aktywność enzymów CYP3A4, które są kluczowe dla metabolizmu irynotekanu. Może to prowadzić do zmian w farmakokinetyce leku i wpływać na jego skuteczność oraz bezpieczeństwo.
• Nasilenie działań neurotoksycznych – zarówno irynotekan, jak i alkohol mogą wywoływać działania neurotoksyczne. Ich jednoczesne stosowanie może nasilać objawy, takie jak zawroty głowy, senność czy zaburzenia koordynacji.
• Zwiększone ryzyko odwodnienia – alkohol ma działanie diuretyczne, co w połączeniu z możliwymi działaniami niepożądanymi irynotekanu (biegunka, wymioty) może prowadzić do nasilonego odwodnienia organizmu.
• Potencjalne interakcje z lekami towarzyszącymi – u pacjentów poddanych chemioterapii irynotekanem często stosuje się leki przeciwwymiotne, przeciwbólowe i inne, które mogą wchodzić w interakcje z alkoholem.

Ze względu na powyższe czynniki, zaleca się całkowitą abstynencję od alkoholu podczas terapii irynotekanem oraz przez kilka dni po zakończeniu cyklu leczenia. Pacjenci powinni być szczegółowo poinformowani o potencjalnych zagrożeniach związanych z konsumpcją alkoholu w trakcie chemioterapii irynotekanem.

Tabela interakcji irynotekanu z innymi produktami leczniczymi