Wpływ leku Ibuprom dla dzieci na płodność, ciążę i laktację

Charakterystyka produktu leczniczego Ibuprom dla dzieci w postaci zawiesiny doustnej 100 mg/5 ml zawiera istotne informacje dotyczące stosowania leku u kobiet w ciąży, karmiących piersią oraz jego wpływu na płodność. Lekarz ma obowiązek przekazać te informacje pacjentkom, by mogły one świadomie podjąć decyzję dotyczącą terapii.¹

Wpływ na ciążę

Stosowanie ibuprofenu w ciąży wiąże się z określonymi zagrożeniami, które różnią się w zależności od trymestru ciąży. Mechanizm działania leku, polegający na hamowaniu syntezy prostaglandyn, może niekorzystnie wpływać na przebieg ciąży oraz rozwój zarodka i płodu.²

Pierwszy i drugi trymestr ciąży

Dane epidemiologiczne sugerują, że stosowanie ibuprofenu we wczesnym okresie ciąży może zwiększać ryzyko poronienia oraz występowania wad wrodzonych serca i wytrzewienia. Badania wykazały, że ryzyko bezwzględne wad układu krążenia wzrasta z wartości poniżej 1% do około 1,5%. Istotnym czynnikiem jest zależność tego ryzyka od dawki leku oraz czasu trwania terapii.³

Badania na zwierzętach dostarczają dodatkowych dowodów na szkodliwe działanie ibuprofenu w okresie ciąży. U zwierząt otrzymujących inhibitory syntezy prostaglandyn wykazano zwiększoną częstość przed- i poimplantacyjnych strat ciąż oraz obumarć zarodka i płodu. Ponadto w okresie organogenezy obserwowano zwiększoną częstość występowania różnorodnych wad rozwojowych, w tym wad układu sercowo-naczyniowego.⁴

Szczególnie istotne jest ryzyko występujące od 20. tygodnia ciąży. Stosowanie ibuprofenu w tym okresie może prowadzić do małowodzia w wyniku zaburzenia czynności nerek płodu. To powikłanie może pojawić się niedługo po rozpoczęciu leczenia, jednak zwykle jest odwracalne po przerwaniu terapii. Dodatkowo, w drugim trymestrze ciąży odnotowano przypadki zwężenia przewodu tętniczego u płodu, które w większości ustępowały po zaprzestaniu stosowania leku.⁵

Z powyższych względów ibuprofen nie powinien być podawany w pierwszym i drugim trymestrze ciąży, chyba że jest to bezwzględnie konieczne. Jeśli zastosowanie leku jest niezbędne, należy stosować możliwie najmniejszą dawkę przez jak najkrótszy czas. Kobieta stosująca ibuprofen w okresie starania się o ciążę lub będąca w pierwszym lub drugim trymestrze ciąży powinna być poinformowana o konieczności zminimalizowania ekspozycji na lek.⁶

U kobiet przyjmujących ibuprofen od 20. tygodnia ciąży przez kilka dni należy rozważyć wdrożenie przedporodowego monitorowania w kierunku małowodzia i zwężenia przewodu tętniczego. W przypadku stwierdzenia któregokolwiek z tych powikłań, stosowanie leku musi zostać natychmiast przerwane.⁷

Trzeci trymestr ciąży

W trzecim trymestrze ciąży inhibitory syntezy prostaglandyn, w tym ibuprofen, mogą wywierać szereg niekorzystnych działań na płód:⁸

• Toksyczne działanie na układ krążenia i oddechowy płodu – może dochodzić do przedwczesnego zwężenia lub zamknięcia przewodu tętniczego oraz rozwoju nadciśnienia płucnego⁹
• Zaburzenia czynności nerek – podobnie jak w drugim trymestrze ciąży¹⁰

Dodatkowo, pod koniec ciąży ibuprofen może powodować niekorzystne działania zarówno u matki, jak i u noworodka:¹¹

• Wydłużenie czasu krwawienia – wskutek działania antyagregacyjnego, które może wystąpić nawet po zastosowaniu bardzo małych dawek leku¹²
• Hamowanie czynności skurczowej macicy – co może prowadzić do opóźnienia lub przedłużenia porodu¹³

Ze względu na wymienione wyżej zagrożenia, ibuprofen jest przeciwwskazany w trzecim trymestrze ciąży.¹⁴

Wpływ na karmienie piersią

Ibuprofen i jego metabolity przenikają do mleka kobiet karmiących piersią, jednak ich stężenie jest niewielkie – około 0,0008% zastosowanej dawki. Dotychczasowe badania nie dostarczyły dowodów na szkodliwy wpływ ibuprofenu na niemowlęta karmione piersią. Z tego powodu, w przypadku krótkotrwałego stosowania ibuprofenu w dawkach wskazanych w leczeniu bólu i gorączki, nie jest konieczne przerywanie karmienia piersią.¹⁵

Wpływ na płodność

Informacje dotyczące wpływu ibuprofenu na płodność znajdują się w punkcie 4.4 Charakterystyki Produktu Leczniczego.¹⁶

Zalecenia dla lekarzy dotyczące przekazywania informacji pacjentkom

W oparciu o powyższe dane, lekarz powinien przekazać pacjentce następujące informacje:

1. Wyjaśnić mechanizm działania leku i potencjalne zagrożenia dla przebiegu ciąży i rozwoju płodu
2. Poinformować o przeciwwskazaniu do stosowania w III trymestrze ciąży
3. W przypadku I i II trymestru – podkreślić, że lek można stosować tylko wtedy, gdy jest to bezwzględnie konieczne
4. Zalecić stosowanie najmniejszej skutecznej dawki przez jak najkrótszy czas, jeśli leczenie jest niezbędne
5. Wyjaśnić konieczność monitorowania po 20. tygodniu ciąży, jeśli lek był stosowany
6. W przypadku kobiet karmiących piersią – poinformować, że krótkotrwałe stosowanie leku w dawkach przeciwbólowych i przeciwgorączkowych nie wymaga przerwania karmienia piersią

Lekarz powinien także poinformować pacjentkę o konieczności natychmiastowego kontaktu w przypadku wystąpienia jakichkolwiek niepokojących objawów po zastosowaniu leku w okresie ciąży lub karmienia piersią.