Wpływ na płodność, ciążę i laktację
Ibuprofen MAX Aurovitas 400 mg

Wpływ ibuprofenu na płodność, ciążę i laktację

Lekarze przepisujący ibuprofen pacjentkom w wieku rozrodczym, w ciąży lub karmiącym piersią, powinni być świadomi istotnych konsekwencji klinicznych związanych ze stosowaniem tego leku. Ibuprofen jako inhibitor syntezy prostaglandyn może wywierać znaczące działanie na przebieg ciąży, rozwój płodu oraz wpływać na płodność kobiety. Poniżej przedstawiono szczegółowe informacje, które lekarz powinien przekazać pacjentce w zależności od jej stanu fizjologicznego.¹

Wpływ na płodność

Podczas konsultacji z pacjentkami planującymi ciążę należy poinformować je, że ibuprofen, podobnie jak inne niesteroidowe leki przeciwzapalne, hamując cyklooksygenazę odpowiedzialną za syntezę prostaglandyn, może wywoływać zaburzenia płodności u kobiet poprzez wpływ na proces owulacji. Jest to istotna informacja, szczególnie dla pacjentek mających trudności z zajściem w ciążę. Warto podkreślić, że to działanie ma charakter przemijający i ustępuje po zakończeniu terapii ibuprofenem.²

Stosowanie w czasie ciąży

Pierwszy i drugi trymestr ciąży

Lekarz powinien poinformować pacjentkę, że inhibitory syntezy prostaglandyn, do których należy ibuprofen, mogą niekorzystnie wpływać na przebieg ciąży oraz rozwój zarodka i płodu. Dane epidemiologiczne wskazują na podwyższone ryzyko wystąpienia poronienia oraz wad wrodzonych, w szczególności wad serca i wytrzewienia, u kobiet stosujących inhibitory syntezy prostaglandyn we wczesnym okresie ciąży. Ryzyko to wzrasta wraz ze zwiększaniem dawki oraz wydłużaniem czasu trwania terapii.³

Istotne jest przekazanie pacjentce informacji wynikających z badań na zwierzętach, które wykazały, że podawanie inhibitorów syntezy prostaglandyn powoduje wzrost częstości strat ciąż przed- i poimplantacyjnych oraz obumarcia zarodków i płodów. Dodatkowo u zwierząt otrzymujących te leki w okresie organogenezy obserwowano zwiększoną częstość występowania różnych wad rozwojowych, w tym wad układu sercowo-naczyniowego.⁴

Szczególnie istotne jest poinformowanie pacjentki o ryzyku związanym ze stosowaniem ibuprofenu od 20. tygodnia ciąży. W tym okresie lek może powodować małowodzie w wyniku zaburzeń czynności nerek płodu. To powikłanie może wystąpić krótko po rozpoczęciu leczenia, ale jest zwykle odwracalne po przerwaniu terapii. Dodatkowo odnotowano przypadki zwężenia przewodu tętniczego po leczeniu w drugim trymestrze, z których większość ustąpiła po zaprzestaniu stosowania leku.⁵

W związku z powyższymi ryzykami, należy przekazać pacjentce, że w pierwszym i drugim trymestrze ciąży nie zaleca się stosowania ibuprofenu, chyba że jest to bezwzględnie konieczne. Jeśli ibuprofen musi być zastosowany u kobiety planującej ciążę lub będącej w pierwszym bądź drugim trymestrze ciąży, należy zalecić przyjmowanie jak najmniejszej skutecznej dawki przez możliwie najkrótszy okres. Jeżeli pacjentka przyjmowała ibuprofen przez kilka dni od 20. tygodnia ciąży, należy rozważyć przedporodowe monitorowanie w kierunku małowodzia. W przypadku stwierdzenia tego powikłania, stosowanie ibuprofenu należy niezwłocznie przerwać.⁶

Trzeci trymestr ciąży

Lekarz musi jednoznacznie poinformować pacjentkę, że stosowanie ibuprofenu w trzecim trymestrze ciąży jest bezwzględnie przeciwwskazane. W tym okresie wszystkie inhibitory syntezy prostaglandyn mogą powodować u płodu:

• Działanie toksyczne na układ krążenia i oddechowy – manifestujące się przedwczesnym zwężeniem lub zamknięciem przewodu tętniczego oraz nadciśnieniem płucnym⁷
• Zaburzenia czynności nerek – które mogą prowadzić do małowodzia oraz innych komplikacji⁸

Ponadto, stosowanie ibuprofenu pod koniec ciąży może powodować u matki i noworodka:

• Wydłużenie czasu krwawienia – poprzez działanie przeciwpłytkowe, które może ujawniać się nawet po zastosowaniu bardzo małych dawek leku⁹
• Zahamowanie skurczów macicy – co może skutkować opóźnionym lub wydłużonym porodem¹⁰

Z uwagi na powyższe zagrożenia, należy stanowczo podkreślić, że ibuprofen jest przeciwwskazany w trzecim trymestrze ciąży.¹¹

Stosowanie w okresie karmienia piersią

Lekarz powinien poinformować pacjentkę karmiącą piersią, że ibuprofen i jego metabolity mogą przenikać do mleka kobiecego, jednak stężenia te są niskie. Dotychczasowe obserwacje kliniczne nie wskazują na występowanie szkodliwego działania u niemowląt karmionych piersią przez matki przyjmujące ibuprofen. Z tego względu dopuszcza się stosowanie ibuprofenu u kobiet karmiących piersią w przypadku konieczności leczenia bólu i gorączki, pod warunkiem że terapia będzie krótkotrwała i będzie prowadzona w zalecanych dawkach.¹²

Należy jednak zaznaczyć, że bezpieczeństwo długotrwałego stosowania ibuprofenu w okresie laktacji nie zostało ustalone, dlatego nie zaleca się przewlekłej terapii tym lekiem u kobiet karmiących piersią.¹³

Podsumowanie zaleceń dla praktyki klinicznej

Lekarz prowadzący pacjentki w wieku rozrodczym powinien uwzględnić następujące wskazówki dotyczące stosowania ibuprofenu:

1. Kobiety planujące ciążę: należy poinformować o możliwym przejściowym wpływie na płodność poprzez zaburzenie owulacji
2. Pierwszy i drugi trymestr ciąży: ibuprofen stosować tylko w przypadkach bezwzględnej konieczności, w najmniejszej skutecznej dawce i przez najkrótszy możliwy czas
3. Od 20. tygodnia ciąży: zwrócić szczególną uwagę na ryzyko małowodzia i rozważyć monitorowanie, jeśli lek był stosowany przez kilka dni
4. Trzeci trymestr ciąży: bezwzględne przeciwwskazanie do stosowania ibuprofenu
5. Karmienie piersią: dopuszczalne krótkotrwałe stosowanie ibuprofenu w zalecanych dawkach

W każdym przypadku należy dokładnie wyważyć korzyści z zastosowania leku względem potencjalnych zagrożeń, szczególnie u kobiet w ciąży lub karmiących piersią.¹⁴