Właściwości farmakodynamiczne
Fluoxetine Aurovitas 20 mg

Właściwości farmakodynamiczne fluoksetyny

Fluoksetyna należy do grupy farmakoterapeutycznej selektywnych inhibitorów wychwytu zwrotnego serotoniny (kod ATC: N06A B03). Substancja ta wykazuje specyficzny mechanizm działania oraz potwierdzoną klinicznie skuteczność w leczeniu szeregu zaburzeń psychicznych.¹

Mechanizm działania

Podstawowy mechanizm działania fluoksetyny polega na selektywnym hamowaniu wychwytu zwrotnego serotoniny w ośrodkowym układzie nerwowym. Co istotne z punktu widzenia profilu działań niepożądanych, fluoksetyna charakteryzuje się bardzo niskim powinowactwem do innych receptorów neuronalnych, w tym receptorów: α1-, α2- i β-adrenergicznych, serotoninergicznych, dopaminergicznych, histaminergicznych H1, muskarynowych oraz receptorów GABA.²

Skuteczność kliniczna u dorosłych

Epizody dużej depresji

Skuteczność fluoksetyny w leczeniu dużych epizodów depresyjnych została potwierdzona w kontrolowanych placebo badaniach klinicznych. W porównaniu z placebo, fluoksetyna wykazała istotnie większą skuteczność mierzoną przy pomocy Skali Depresji Hamiltona (HAM-D). Istotne klinicznie efekty obejmowały wyższy odsetek odpowiedzi na leczenie (definiowanej jako 50% redukcja punktacji w skali HAM-D) oraz wyższy wskaźnik remisji objawów depresyjnych.³

Szczególnie istotna z punktu widzenia praktyki klinicznej jest obserwacja dotycząca zależności dawka-odpowiedź. W badaniach ze stałą dawką u pacjentów z ciężką depresją zaobserwowano płaską krzywą odpowiedzi na dawkę, co sugeruje brak dodatkowych korzyści z podawania dawek wyższych niż zalecane. Jednak doświadczenie kliniczne wskazuje, że u niektórych pacjentów zwiększenie dawki może przynieść poprawę stanu klinicznego.⁴

Zaburzenia obsesyjno-kompulsywne

W krótkoterminowych badaniach klinicznych (trwających poniżej 24 tygodni) fluoksetyna wykazała znacząco wyższą skuteczność w porównaniu z placebo w leczeniu zaburzeń obsesyjno-kompulsywnych. Efekt terapeutyczny był widoczny już przy dawce 20 mg/dobę, jednak wykazano, że większe dawki (40 lub 60 mg/dobę) mogą zapewniać wyższy odsetek odpowiedzi na leczenie. Należy zauważyć, że w badaniach długoterminowych (obejmujących rozszerzoną fazę trzech badań krótkoterminowych oraz badanie skuteczności zapobiegania nawrotom) nie udało się jednoznacznie wykazać długoterminowej skuteczności leku.⁵

Bulimia

W badaniach krótkoterminowych (trwających poniżej 16 tygodni) przeprowadzonych u pacjentów ambulatoryjnych spełniających kryteria DSM-III-R dla bulimii, fluoksetyna w dawce 60 mg/dobę wykazała znaczącą przewagę nad placebo w zakresie redukcji napadów żarłoczności, prowokowania wymiotów oraz wykonywania czynności oczyszczających. Podobnie jak w przypadku zaburzeń obsesyjno-kompulsywnych, brak jest wystarczających danych pozwalających na jednoznaczne wnioski dotyczące długoterminowej skuteczności leku w tym wskazaniu.⁶

Przedmiesiączkowe zaburzenia dysforyczne

Skuteczność fluoksetyny w leczeniu przedmiesiączkowych zaburzeń dysforycznych (PMDD) oceniano w dwóch badaniach kontrolowanych placebo. Do badań kwalifikowano pacjentki spełniające kryteria diagnostyczne DSM-IV dla PMDD, u których objawy były na tyle nasilone, że negatywnie wpływały na funkcjonowanie społeczne, zawodowe oraz relacje interpersonalne. Z badań wykluczono pacjentki stosujące doustne środki antykoncepcyjne.⁷

W pierwszym badaniu zastosowano ciągłe dawkowanie 20 mg na dobę przez 6 cykli menstruacyjnych, co skutkowało poprawą w zakresie głównych objawów (nerwowość, lęk i dysforia). W drugim badaniu oceniano przerywane dawkowanie w fazie lutealnej (20 mg na dobę przez 14 dni) przez 3 cykle, uzyskując poprawę w głównym parametrze skuteczności mierzonym za pomocą skali Daily Record of Severity of Problems (codzienna ocena nasilenia zaburzeń). Należy podkreślić, że na podstawie dostępnych danych nie można sformułować ostatecznych wniosków dotyczących optymalnej skuteczności i czasu trwania leczenia w tym wskazaniu.⁸

Skuteczność kliniczna u dzieci i młodzieży

Epizody dużej depresji u dzieci

Fluoksetyna została przebadana w populacji dzieci i młodzieży (w wieku 8 lat i powyżej) z dużą depresją w randomizowanych, kontrolowanych placebo badaniach klinicznych. W dwóch kluczowych badaniach krótkoterminowych wykazano, że fluoksetyna w dawce 20 mg jest istotnie skuteczniejsza od placebo. Skuteczność oceniano na podstawie zmniejszenia liczby punktów w poprawionej skali oceny depresji wieku dziecięcego (Childhood Depression Rating Scale-Revised, CDRS-R) oraz skali ogólnego wrażenia poprawy klinicznej (Clinical Global Impression of Improvement, CGI-I).⁹

Do badań włączono pacjentów spełniających kryteria umiarkowanej lub ciężkiej depresji według DSM-III lub DSM-IV, co potwierdzone zostało przez trzech niezależnych psychiatrów dziecięcych. Warto zaznaczyć, że skuteczność fluoksetyny w tych badaniach może być związana z selekcją populacji badanej – uczestnikami były dzieci i młodzież, u których objawy depresji nie ustąpiły samoistnie w ciągu 3-5 tygodni, a depresja utrzymywała się pomimo znacznego zainteresowania ze strony opiekunów.¹⁰

Dane dotyczące długoterminowego bezpieczeństwa i skuteczności fluoksetyny w populacji pediatrycznej są ograniczone do okresu 9 tygodni. Obserwowana skuteczność leku była umiarkowana. Współczynnik odpowiedzi (pierwszorzędowy punkt końcowy, definiowany jako 30% zmniejszenie wyniku CDRS-R) wykazał statystycznie istotną różnicę w jednym z dwóch głównych badań (58% dla fluoksetyny w porównaniu z 32% w grupie placebo, p = 0,013) oraz trend w kierunku istotności w drugim badaniu (65% dla fluoksetyny w porównaniu z 54% w grupie placebo, p = 0,093).¹¹

W obu badaniach odnotowano również istotne statystycznie zmiany w średnich bezwzględnych wartościach punktacji CDRS-R od wartości wyjściowej do punktu końcowego: 20 punktów dla fluoksetyny w porównaniu z 11 punktami w grupie placebo (p = 0,002) w pierwszym badaniu oraz 22 punkty dla fluoksetyny w porównaniu z 15 punktami w grupie placebo (p < 0,001) w drugim badaniu.<sup data-drug="Fluoxetine Aurovitas" data-section="Właściwości farmakodynamiczne" title="W tych dwóch badaniach średnia bezwzględna zmiana w CDR-R od poziomu wyjściowego do punktu końcowego wynosiła 20 dla fluoksetyny w porównaniu z 11 w grupie placebo, p = 0,002 i 22 dla fluoksetyny w porównaniu z 15 w grupie placebo, p 12

Wpływ na wzrost i rozwój fizyczny

Istotnym aspektem bezpieczeństwa stosowania fluoksetyny u dzieci i młodzieży jest jej potencjalny wpływ na wzrost i rozwój fizyczny. W badaniu klinicznym po 19 tygodniach leczenia zaobserwowano, że u dzieci i młodzieży otrzymujących fluoksetynę przyrost wzrostu był średnio o 1,1 cm mniejszy (p = 0,004), a przyrost masy ciała o 1,1 kg mniejszy (p = 0,008) w porównaniu z grupą otrzymującą placebo.¹³

Jednakże w retrospektywnym badaniu obserwacyjnym z dłuższym okresem ekspozycji na fluoksetynę (średnio 1,8 roku) nie wykazano żadnych istotnych różnic we wzroście dzieci i młodzieży leczonych fluoksetyną w porównaniu z grupą kontrolną nieleczoną tym lekiem (0,0 cm, p = 0,9673).¹⁴