Działania niepożądane leku Fem 7

Lek Fem 7 (system transdermalny zawierający 1,5 mg estradiolu półwodnego, uwalniający 50 μg estradiolu na dobę przez 7 dni) może wywoływać szereg działań niepożądanych, które należy uwzględnić podczas terapii hormonalnej zastępczej (HTZ). Poniżej przedstawiono szczegółową analizę możliwych działań niepożądanych związanych ze stosowaniem tego preparatu, ich charakterystykę oraz częstość występowania.¹

Klasyfikacja działań niepożądanych

Działania niepożądane związane ze stosowaniem HTZ zostały sklasyfikowane według układów i narządów zgodnie z klasyfikacją MedDRA oraz częstością występowania. Poniższa tabela przedstawia szczegółowy wykaz tych działań.²

Do opisu niektórych działań niepożądanych, ich synonimów i stanów pokrewnych zastosowano najbardziej odpowiednie terminy MedDRA.³

Ryzyko raka piersi

Jednym z najpoważniejszych zagrożeń związanych ze stosowaniem HTZ jest zwiększone ryzyko wystąpienia raka piersi. Warto podkreślić, że ryzyko to różni się w zależności od rodzaju stosowanej terapii:⁴

• Monoterapia estrogenowa (jak w przypadku Fem 7) – zwiększa ryzyko w mniejszym stopniu niż terapia złożona
• Terapia złożona estrogenowo-progestagenowa – może powodować nawet dwukrotnie większe ryzyko raka piersi po 5 latach stosowania

Wyniki z największej metaanalizy prospektywnych badań epidemiologicznych wskazują na dodatkowe ryzyko raka piersi w zależności od czasu trwania leczenia:⁵

Po 5 latach leczenia u kobiet z BMI równym 27 (kg/m²), wiek początkowy 50 lat:

• Wyłącznie estrogenowa HTZ: dodatkowe 2,7 przypadków na 1000 kobiet (współczynnik ryzyka 1,2)
• Złożona estrogenowo-progestagenowa HTZ: dodatkowe 8,0 przypadków na 1000 kobiet (współczynnik ryzyka 1,6)

Po 10 latach leczenia u kobiet z BMI równym 27 (kg/m²), wiek początkowy 50 lat:

• Wyłącznie estrogenowa HTZ: dodatkowe 7,1 przypadków na 1000 kobiet (współczynnik ryzyka 1,3)
• Złożona estrogenowo-progestagenowa HTZ: dodatkowe 20,8 przypadków na 1000 kobiet (współczynnik ryzyka 1,8)

Należy zauważyć, że częstość występowania raka piersi różni się w poszczególnych państwach UE, dlatego liczba dodatkowych przypadków może się proporcjonalnie zmieniać.⁶

Ryzyko raka endometrium

U kobiet w okresie pomenopauzalnym z zachowaną macicą ryzyko raka endometrium wynosi około 5 przypadków na każde 1000 kobiet niestosujących HTZ. Stosowanie wyłącznie estrogenowej HTZ (jak Fem 7) bez dodatku progestagenu znacząco zwiększa to ryzyko.⁷

Badania epidemiologiczne wykazują, że w zależności od czasu stosowania i dawki estrogenu, ryzyko to może wzrosnąć o 5 do 55 dodatkowych przypadków raka endometrium na każde 1000 kobiet w wieku 50-65 lat.⁸

Dodanie progestagenu do terapii estrogenowej przez co najmniej 12 dni w każdym cyklu może zapobiec zwiększonemu ryzyku. W badaniu MWS (Million Women Study) złożona HTZ (sekwencyjna lub ciągła) nie zwiększała ryzyka raka endometrium (wskaźnik ryzyka 1,0 [0,8–1,2]).⁹

Ryzyko raka jajnika

Stosowanie HTZ obejmującej jedynie estrogeny (jak Fem 7) lub skojarzenie estrogenów z progestagenami wiąże się z nieznacznie zwiększonym ryzykiem rozpoznania nowotworu jajnika.¹⁰

Metaanaliza 52 badań epidemiologicznych wykazała, że:¹¹

• Ryzyko nowotworu jajnika u kobiet aktualnie stosujących HTZ jest zwiększone w porównaniu do kobiet, które nigdy nie stosowały HTZ (ryzyko względne 1,43%, 95% przedział ufności 1,31-1,56)
• U kobiet w wieku 50-54 lat stosowanie HTZ przez 5 lat może spowodować 1 dodatkowe rozpoznanie raka jajnika na 2000 stosujących
• W tej samej grupie wiekowej nowotwór jajnika zostanie rozpoznany w okresie 5 lat u 2 na 2000 kobiet stosujących HTZ

Ryzyko żylnej choroby zakrzepowo-zatorowej

HTZ związana jest z 1,3-3-krotnym wzrostem względnego ryzyka wystąpienia żylnej choroby zakrzepowo-zatorowej (ŻChZZ), obejmującej zakrzepicę żył głębokich lub zatorowość płucną. Wystąpienie tych zdarzeń jest szczególnie prawdopodobne w pierwszym roku stosowania terapii hormonalnej.¹²

Wyniki badań WHI wskazują na dodatkowe ryzyko ŻChZZ w okresie 5 lat stosowania HTZ u kobiet w wieku 50-59 lat:¹³

• Doustne leczenie samymi estrogenami: dodatkowy 1 przypadek na 1000 kobiet (współczynnik ryzyka 1,2; 95% przedział ufności 0,6-2,4)
• Doustne leczenie skojarzone estrogenami z progestagenem: dodatkowe 5 przypadków na 1000 kobiet (współczynnik ryzyka 2,3; 95% przedział ufności 1,2-4,3)

Ryzyko choroby wieńcowej

Stosowanie HTZ opartej na leczeniu skojarzonym estrogenami z progestagenem wiąże się z nieznacznie zwiększonym ryzykiem wystąpienia choroby wieńcowej u pacjentek w wieku powyżej 60 lat.¹⁴

Ryzyko udaru niedokrwiennego

Stosowanie terapii estrogenowej (jak Fem 7) oraz terapii skojarzonej estrogenowo-progestagenowej wiąże się z maksymalnie 1,5-krotnym wzrostem względnego ryzyka wystąpienia udaru niedokrwiennego. Ryzyko udaru krwotocznego nie ulega zwiększeniu podczas stosowania HTZ.¹⁵

Względne ryzyko nie zależy od wieku pacjentki ani od czasu trwania leczenia, ale ponieważ wyjściowe ryzyko jest silnie zależne od wieku, całkowite ryzyko udaru u kobiet stosujących HTZ wzrasta wraz z wiekiem.¹⁶

Połączone dane z badań WHI pokazują dodatkowy wzrost ryzyka udaru niedokrwiennego w okresie 5 lat stosowania HTZ w grupie wiekowej 50-59 lat: dodatkowe 3 przypadki na 1000 kobiet (współczynnik ryzyka 1,3; 95% przedział ufności 1,1-1,6).¹⁷

Inne działania niepożądane

W związku z terapią estrogenowo-progestagenową odnotowano również następujące działania niepożądane:¹⁸

• Choroba pęcherzyka żółciowego
• Zaburzenia skóry i tkanki podskórnej:
  • Ostuda (przebarwienia skóry twarzy)
  • Rumień wielopostaciowy (ostra choroba skóry charakteryzująca się rumieniowymi zmianami)
  • Rumień guzowaty (bolesne, czerwone guzki podskórne)
  • Plamica naczyniowa (purpurowe wybroczyny na skórze)
• Prawdopodobne otępienie po 65 roku życia

Raportowanie działań niepożądanych

Po dopuszczeniu produktu leczniczego do obrotu istotne jest zgłaszanie podejrzewanych działań niepożądanych, co umożliwia nieprzerwane monitorowanie stosunku korzyści do ryzyka stosowania produktu leczniczego. Osoby należące do fachowego personelu medycznego powinny zgłaszać wszelkie podejrzewane działania niepożądane za pośrednictwem Departamentu Monitorowania Niepożądanych Działań Produktów Leczniczych Urzędu Rejestracji Produktów Leczniczych, Wyrobów Medycznych i Produktów Biobójczych.¹⁹

Działania niepożądane można również zgłaszać bezpośrednio podmiotowi odpowiedzialnemu za lek.²⁰