Przedawkowanie
Euphyllin long 200 mg

Przedawkowanie teofiliny, szczególnie z preparatu Euphyllin long (200 mg, kapsułki o zmodyfikowanym uwalnianiu), stanowi poważne zagrożenie dla pacjenta ze względu na wydłużony czas działania i możliwość dalszego wzrostu stężenia leku w osoczu. Nasilenie objawów jest ściśle skorelowane z poziomem teofiliny w osoczu: do 20 mg/l obserwuje się głównie łagodne do umiarkowanych zaburzenia żołądkowo-jelitowe, pobudzenie OUN oraz zaburzenia rytmu serca; powyżej 20 mg/l objawy nasilają się, a stężenia powyżej 25 mg/l wiążą się z ciężkimi, zagrażającymi życiu komplikacjami, takimi jak drgawki, niewydolność krążenia oraz rabdomioliza. U pacjentów o zwiększonej wrażliwości ciężkie objawy mogą wystąpić przy niższych stężeniach teofiliny.

Przedawkowanie leku Euphyllin long

Przedawkowanie teofiliny zawartej w leku Euphyllin long (200 mg, kapsułki o zmodyfikowanym uwalnianiu, twarde) stanowi poważne zagrożenie dla zdrowia i życia pacjenta. Konsekwencje przedawkowania są bezpośrednio związane ze stężeniem teofiliny w osoczu krwi i indywidualną wrażliwością pacjenta na substancję czynną. Należy szczególnie uwzględnić, że powolne uwalnianie teofiliny z produktu o zmodyfikowanym uwalnianiu wydłuża czas trwania objawów zatrucia i może powodować dalszy wzrost stężenia teofiliny w osoczu.1

Nasilenie objawów w zależności od stężenia teofiliny

Stopień nasilenia objawów przedawkowania jest ściśle skorelowany ze stężeniem teofiliny w osoczu. Istotne jest monitorowanie tego parametru w przypadku podejrzenia przedawkowania.2

U pacjentów o zwiększonej wrażliwości na teofilinę, ciężkie objawy przedawkowania mogą wystąpić nawet przy niższych stężeniach leku w osoczu niż standardowo przyjęte wartości progowe.3

Powikłania przedawkowania

Szczególnie niebezpiecznym powikłaniem przedawkowania teofiliny jest rabdomioliza – zespół chorobowy spowodowany rozpadem komórek mięśni poprzecznie prążkowanych, prowadzący do uwolnienia zawartości komórek mięśniowych do krwioobiegu.4

Postępowanie w przypadku przedawkowania

Strategia leczenia przedawkowania teofiliny zależy od nasilenia objawów. W przypadku łagodnych objawów należy przerwać podawanie leku i oznaczyć stężenie teofiliny w osoczu. Jeśli leczenie ma być wznowione, dawkę należy odpowiednio zredukować.5

W przypadku reakcji ze strony ośrodkowego układu nerwowego, takich jak niepokój i drgawki, zaleca się podanie benzodiazepin, np. diazepamu dożylnie.6

Jeśli objawy przedawkowania zagrażają życiu, należy wdrożyć kompleksowe postępowanie obejmujące:7

  • Monitorowanie czynności życiowych
  • Utrzymywanie drożności dróg oddechowych (intubacja w razie potrzeby)
  • Tlenoterapię
  • Podawanie dożylne płynów zwiększających objętość osocza (w razie konieczności)
  • Kontrolę i uzupełnianie niedoborów płynów i elektrolitów
  • Rozważenie hemoperfuzji w ciężkich przypadkach

W przypadku zagrażających życiu zaburzeń rytmu serca zalecenia różnią się w zależności od tego, czy pacjent choruje na astmę:8

  • U pacjentów bez astmy oskrzelowej: podanie dożylne beta-adrenolityków, np. propranololu
  • U pacjentów z astmą oskrzelową: podanie leku blokującego kanały wapniowe, np. werapamilu (ze względu na ryzyko wywołania skurczu oskrzeli przez beta-adrenolityki)9

W szczególnie ciężkich przypadkach zatrucia, gdy standardowe leczenie jest nieskuteczne oraz u pacjentów ze znacznie podwyższonym stężeniem teofiliny w osoczu, można zastosować hemoperfuzję lub hemodializę w celu szybkiego i całkowitego odtrucia organizmu. W większości przypadków nie jest to konieczne, ponieważ teofilina jest metabolizowana w organizmie w wystarczająco szybkim tempie.10

Dalsze postępowanie w leczeniu zatrucia teofiliną powinno być dostosowane do ciężkości i przebiegu klinicznego oraz do objawów występujących u konkretnego pacjenta.11

Tabela objawów przedawkowania

Stężenie teofiliny w osoczu Objawy przedawkowania Nasilenie objawów
Do 20 mg/l
  • Zaburzenia żołądkowo-jelitowe: nudności, bóle żołądka, wymioty, biegunka
  • Pobudzenie ośrodkowego układu nerwowego: niepokój, ból głowy, bezsenność, zawroty głowy
  • Zaburzenia czynności serca: zaburzenia rytmu serca
Łagodne do umiarkowanych (zależnie od indywidualnej wrażliwości pacjenta)
Powyżej 20 mg/l Te same objawy jak powyżej Bardziej nasilone
Powyżej 25 mg/l
  • Ciężkie dolegliwości ze strony ośrodkowego układu nerwowego: drgawki
  • Ciężkie zaburzenia rytmu serca
  • Niewydolność krążenia
  • Rabdomioliza (rozpad komórek mięśniowych)
Ciężkie, zagrażające życiu (mogą wystąpić bez wcześniejszych łagodniejszych objawów)
Różne stężenia u pacjentów ze zwiększoną wrażliwością Wszystkie wymienione powyżej Cięższe objawy mogą wystąpić przy niższych stężeniach niż standardowo określone
  1. 13.04.2026
  2. www.leksykon.com.pl