Działania niepożądane leku Estrofem

Estrofem to preparat zawierający 2 mg estradiolu w postaci estradiolu półwodnego, stosowany w hormonalnej terapii zastępczej (HTZ). Podobnie jak w przypadku każdego produktu leczniczego, jego stosowanie może wiązać się z wystąpieniem działań niepożądanych, które wymagają szczegółowego omówienia z uwzględnieniem charakterystyki bezpieczeństwa tego leku.¹

Dane z badań klinicznych

Obserwacje kliniczne wykazały, że działania niepożądane Estrofemu występują u mniej niż 10% pacjentek. Do najczęściej zgłaszanych objawów należą: tkliwość lub ból piersi, ból brzucha, obrzęki obwodowe oraz ból głowy.²

Poniżej przedstawiono szczegółowe informacje o działaniach niepożądanych obserwowanych w badaniach klinicznych, sklasyfikowanych według układów i narządów MedDRA oraz częstości ich występowania.³

Działania niepożądane występujące często

Częste działania niepożądane (≥1/100 do <1/10) leku Estrofem dotyczą wielu układów organizmu:⁴

• Zaburzenia psychiczne: depresja
• Zaburzenia układu nerwowego: ból głowy
• Zaburzenia oka: zaburzenia widzenia
• Zaburzenia naczyniowe: zatorowość żylna
• Zaburzenia żołądka i jelit: ból brzucha, nudności, niestrawność, wymioty, wzdęcia i (lub) wiatry
• Zaburzenia wątroby i dróg żółciowych: kamica żółciowa
• Zaburzenia skóry i tkanki podskórnej: wysypka lub pokrzywka
• Zaburzenia mięśniowo-szkieletowe i tkanki łącznej: kurcze mięśni kończyn dolnych
• Zaburzenia układu rozrodczego i piersi: tkliwość, powiększenie lub ból piersi
• Zaburzenia ogólne i stany w miejscu podania: obrzęki obwodowe
• Badania diagnostyczne: zwiększenie masy ciała

Działania niepożądane po wprowadzeniu leku do obrotu

Po wprowadzeniu produktu Estrofem do obrotu zidentyfikowano dodatkowe działania niepożądane, zgłaszane spontanicznie, które są lub mogą być związane ze stosowaniem tego leku. Należy podkreślić, że częstość występowania tych działań niepożądanych jest bardzo rzadka (<1/10 000) lub niemożliwa do oszacowania na podstawie dostępnych danych. Ponadto rzeczywista częstość ich występowania może być niedoszacowana ze względu na rzadkie zgłaszanie działań nieistotnych klinicznie lub dobrze znanych.⁵

Do rzadkich działań niepożądanych, zgłaszanych po wprowadzeniu leku do obrotu, należą:⁶

• Zaburzenia układu immunologicznego: uogólnione reakcje nadwrażliwości (np. reakcja anafilaktyczna, wstrząs anafilaktyczny)
• Zaburzenia układu nerwowego: nasilenie migreny, udar mózgu, zawroty głowy, depresja
• Zaburzenia żołądka i jelit: biegunka
• Zaburzenia skóry i tkanki podskórnej: łysienie
• Zaburzenia układu rozrodczego i piersi: nieregularne krwawienia z dróg rodnych (szczególnie u kobiet z zachowaną macicą)
• Badania diagnostyczne: zwiększenie ciśnienia tętniczego krwi

Inne działania niepożądane związane z estrogenami

W literaturze medycznej opisano szereg innych działań niepożądanych, które mogą wystąpić podczas terapii estrogenami:⁷

• Układ sercowo-naczyniowy: zawał mięśnia sercowego, zastoinowa niewydolność serca
• Zaburzenia zakrzepowo-zatorowe: żylna choroba zakrzepowo-zatorowa, w tym zakrzepica żył głębokich kończyn dolnych lub miednicy oraz zatorowość płucna
• Układ pokarmowy: choroba pęcherzyka żółciowego
• Skóra i tkanka podskórna: ostuda, rumień wielopostaciowy, rumień guzowaty, plamica naczyniowa, świąd
• Układ rozrodczy: kandydoza pochwy, estrogenozależne nowotwory łagodne i złośliwe (np. rak endometrium), hiperplazja endometrium lub powiększenie mięśniaków macicy
• Układ nerwowy: bezsenność, padaczka, zaburzenia libido, prawdopodobnie demencja
• Układ oddechowy: nasilenie astmy

Szczególne ryzyka związane z estrogenową hormonalną terapią zastępczą

Ryzyko raka piersi

U kobiet stosujących estrogenową hormonalną terapię zastępczą obserwuje się zwiększone ryzyko wystąpienia raka piersi, choć jest ono mniejsze niż w przypadku terapii skojarzonej estrogen-progestagen. Poziom ryzyka zależy od długości stosowania HTZ.⁸

Zgodnie z danymi z metaanalizy prospektywnych badań epidemiologicznych, oszacowane dodatkowe ryzyko raka piersi wynosi:⁹

* Na podstawie wyjściowej zapadalności w Anglii w 2015 r. u kobiet z BMI równym 27 (kg/m²)

Po 10 latach stosowania hormonalnej terapii zastępczej, ryzyko raka piersi przedstawia się następująco:¹⁰

* Na podstawie wyjściowej zapadalności w Anglii w 2015 r. u kobiet z BMI równym 27 (kg/m²)

W amerykańskich badaniach WHI (Women’s Health Initiative) po 5 latach stosowania HTZ obserwowano następujące ryzyko:¹¹

* Badanie WHI u kobiet z usuniętą macicą, które nie wykazało zwiększonego ryzyka raka piersi.
** W przypadku ograniczenia analizy do kobiet, które nie stosowały HTZ przed badaniem, ryzyko nie zwiększyło się w czasie pierwszych 5 lat leczenia. Po 5 latach ryzyko było większe niż u kobiet niestosujących HTZ.

Ryzyko raka endometrium

U kobiet po menopauzie z zachowaną macicą, które nie stosują HTZ, ryzyko raka endometrium wynosi około 5 przypadków na 1000 kobiet. Stosowanie wyłącznie estrogenowej HTZ znacząco zwiększa to ryzyko.¹²

W zależności od długości stosowania estrogenów w monoterapii oraz dawki estrogenu, zwiększenie ryzyka raka endometrium w badaniach epidemiologicznych różni się i wynosi od 5 do 55 dodatkowych zdiagnozowanych przypadków na każde 1000 kobiet w wieku od 50 do 65 lat.¹³

Warto podkreślić, że dodanie progestagenu do leczenia estrogenowego przez co najmniej 12 dni w cyklu istotnie zmniejsza to ryzyko. W badaniu Million Women Study stosowanie przez 5 lat złożonej (sekwencyjnej lub ciągłej) HTZ nie zwiększało ryzyka raka endometrium (RR 1,0; 0,8-1,2).¹⁴

Ryzyko nowotworu jajnika

Stosowanie HTZ zawierającej same estrogeny lub skojarzenie estrogenów z progestagenami wiąże się z nieznacznie zwiększonym ryzykiem rozpoznania nowotworu jajnika. Metaanaliza 52 badań epidemiologicznych wykazała zwiększone ryzyko nowotworu jajnika u kobiet aktualnie stosujących HTZ w porównaniu do kobiet, które nigdy nie stosowały HTZ (RW 1,43%, 95% PU 1,31-1,56).¹⁵

U kobiet w wieku od 50 do 54 lat stosowanie HTZ przez 5 lat może spowodować 1 dodatkowe rozpoznanie nowotworu jajnika na 2000 stosujących. Wśród kobiet w tej grupie wiekowej, które nie stosują HTZ, nowotwór jajnika zostanie rozpoznany w okresie 5 lat u 2 na 2000 kobiet.¹⁶

Ryzyko żylnej choroby zakrzepowo-zatorowej

Stosowanie HTZ związane jest z 1,3- do 3-krotnym zwiększeniem ryzyka rozwoju żylnej choroby zakrzepowo-zatorowej (ŻChZZ), np. zakrzepicy żył głębokich lub zatorowości płucnej. Wystąpienie takiego zdarzenia jest bardziej prawdopodobne w pierwszym roku stosowania HTZ.¹⁷

Wyniki badań WHI dotyczące dodatkowego ryzyka ŻChZZ w okresie 5 lat stosowania HTZ przedstawiają się następująco:¹⁸

* Badanie u kobiet z usuniętą macicą

Ryzyko choroby wieńcowej

Ryzyko choroby wieńcowej jest nieznacznie zwiększone u kobiet stosujących złożoną estrogenowo-progestagenową HTZ w wieku powyżej 60 lat.¹⁹

Ryzyko udaru niedokrwiennego mózgu

Terapia samymi estrogenami oraz terapia skojarzona estrogen-progestagen zwiększają względne ryzyko udaru niedokrwiennego 1,5-krotnie. Ryzyko udaru krwotocznego nie ulega zwiększeniu podczas stosowania HTZ.²⁰

Wyjściowe ryzyko udaru jest silnie związane z wiekiem, dlatego całkowite ryzyko udaru u kobiet stosujących HTZ wzrasta wraz z wiekiem.²¹

Dane z badań WHI dotyczące dodatkowego ryzyka udaru niedokrwiennego w okresie 5 lat stosowania HTZ:²²

* Nie różnicowano między udarem niedokrwiennym i krwotocznym.

Przedawkowanie

W przypadku przedawkowania leku Estrofem mogą wystąpić nudności i wymioty. Nie jest dostępne swoiste antidotum, dlatego stosuje się wyłącznie leczenie objawowe.²³

Zgłaszanie działań niepożądanych

Po dopuszczeniu produktu leczniczego do obrotu istotne jest zgłaszanie podejrzewanych działań niepożądanych. Umożliwia to nieprzerwane monitorowanie stosunku korzyści do ryzyka stosowania produktu leczniczego. Personel medyczny powinien zgłaszać wszelkie podejrzewane działania niepożądane za pośrednictwem Departamentu Monitorowania Niepożądanych Działań Produktów Leczniczych Urzędu Rejestracji Produktów Leczniczych, Wyrobów Medycznych i Produktów Biobójczych: Al. Jerozolimskie 181C, 02-222 Warszawa, tel.: + 48 22 49-21-301, faks: + 48 22 49-21-309, strona internetowa: https://smz.ezdrowie.gov.pl. Działania niepożądane można zgłaszać również podmiotowi odpowiedzialnemu.²⁴