Właściwości farmakodynamiczne
Elicea Q-Tab 20 mg

Właściwości farmakodynamiczne escytalopramu

Escytalopram, będący aktywną substancją produktu Elicea Q-Tab, należy do grupy farmakoterapeutycznej leków przeciwdepresyjnych, klasyfikowanych jako selektywne inhibitory wychwytu zwrotnego serotoniny (SSRI). W klasyfikacji anatomiczno-terapeutyczno-chemicznej (ATC) substancji przypisano kod N06AB10.¹

Mechanizm działania

Podstawowym mechanizmem działania escytalopramu jest selektywne hamowanie wychwytu zwrotnego serotoniny (5-HT) charakteryzujące się wysokim powinowactwem do pierwotnego miejsca wiązania na transporterze serotoniny. Substancja wykazuje również zdolność wiązania z allosterycznym miejscem na transporterze serotoniny, jednak z powinowactwem około 1000 razy mniejszym niż do miejsca pierwotnego.²

Istotną cechą farmakodynamiczną escytalopramu jest brak znaczącego powinowactwa do licznych receptorów, w tym:

• Receptorów serotoninowych 5-HT_1A i 5-HT₂
• Receptorów dopaminergicznych D₁ i D₂
• Receptorów adrenergicznych α₁, α₂ i β
• Receptorów histaminowych H₁
• Receptorów muskarynowych cholinergicznych
• Receptorów benzodiazepinowych
• Receptorów opioidowych

W przypadku niektórych z wymienionych receptorów powinowactwo jest minimalne, ale nie ma ono znaczenia klinicznego.³

Na podstawie przeprowadzonych badań farmakologicznych i klinicznych ustalono, że hamowanie wychwytu zwrotnego serotoniny jest jedynym prawdopodobnym mechanizmem odpowiedzialnym za obserwowane działanie farmakologiczne i kliniczne escytalopramu.⁴

Wpływ na odstęp QT

W ramach podwójnie zaślepionego, kontrolowanego placebo badania elektrokardiograficznego (EKG) z udziałem zdrowych ochotników, oceniono wpływ escytalopramu na odstęp QT. Zaobserwowano zależne od dawki wydłużenie skorygowanego odstępu QT (według wzoru Fridericia):

• Po dawce terapeutycznej 10 mg na dobę – zmiana o 4,3 ms (90% CI 2,2-6,4)
• Po dawce ponadterapeutycznej 30 mg na dobę – zmiana o 10,7 ms (90% CI 8,6-12,8)

Te obserwacje mają istotne znaczenie dla bezpieczeństwa stosowania leku w kontekście przeciwwskazań, ostrzeżeń i potencjalnych interakcji.⁵

Skuteczność kliniczna escytalopramu w poszczególnych wskazaniach

Epizody dużej depresji

Skuteczność escytalopramu w leczeniu epizodów dużej depresji została udowodniona w badaniach klinicznych:

• W trzech z czterech krótkoterminowych (8-tygodniowych) badań z podwójnie ślepą próbą, kontrolowanych placebo, escytalopram wykazał istotną statystycznie przewagę nad placebo

⁶

W długoterminowej profilaktyce nawrotów przeprowadzono badanie obejmujące 274 pacjentów, którzy początkowo odpowiedzieli na leczenie escytalopramem w dawkach 10 mg lub 20 mg na dobę w trakcie 8-tygodniowej otwartej fazy wstępnej. Następnie pacjentów losowo przydzielono do grup kontynuujących przyjmowanie escytalopramu w tych samych dawkach lub otrzymujących placebo przez okres do 36 tygodni. Wyniki jednoznacznie wykazały, że pacjenci kontynuujący leczenie escytalopramem doświadczali znacząco dłuższego czasu do nawrotu choroby w porównaniu z grupą otrzymującą placebo.⁷

Fobia społeczna

W leczeniu fobii społecznej escytalopram udowodnił skuteczność w:

• Trzech krótkoterminowych (12-tygodniowych) badaniach klinicznych
• 6-miesięcznym badaniu zapobiegania nawrotom u pacjentów odpowiadających na leczenie

⁸

Dodatkowo przeprowadzono 24-tygodniowe badanie mające na celu ustalenie optymalnego dawkowania leku. Wykazano w nim skuteczność terapeutyczną escytalopramu w zakresie dawek 5 mg, 10 mg i 20 mg na dobę.⁹

Zaburzenie lękowe uogólnione

Skuteczność escytalopramu w leczeniu zaburzenia lękowego uogólnionego została potwierdzona w czterech badaniach z podwójnie ślepą próbą, kontrolowanych placebo, przy zastosowaniu dawek 10 mg i 20 mg na dobę.¹⁰

Zbiorcza analiza danych z trzech badań o podobnej metodologii, obejmujących łącznie 840 pacjentów (421 leczonych escytalopramem i 419 otrzymujących placebo), wykazała istotnie wyższy odsetek odpowiedzi na leczenie i remisji w grupie escytalopramu:

• Odpowiedź na leczenie: 47,5% pacjentów przyjmujących escytalopram vs 28,9% w grupie placebo
• Remisja: 37,1% pacjentów przyjmujących escytalopram vs 20,8% w grupie placebo

Co istotne, działanie terapeutyczne było obserwowalne już od pierwszego tygodnia leczenia.¹¹

Długoterminową skuteczność dawki 20 mg escytalopramu na dobę oceniono w randomizowanym badaniu trwającym od 24 do 76 tygodni, które koncentrowało się na utrzymywaniu się efektu terapeutycznego. Badanie przeprowadzono na grupie 373 pacjentów, którzy wcześniej odpowiedzieli na terapię escytalopramem podczas 12-tygodniowej fazy otwartej. Wyniki potwierdziły długotrwałą skuteczność leku.¹²

Zaburzenia obsesyjno-kompulsywne

Skuteczność escytalopramu w leczeniu zaburzeń obsesyjno-kompulsywnych (OCD) została udowodniona w randomizowanym badaniu klinicznym z podwójnie ślepą próbą. Po 12 tygodniach terapii pacjenci otrzymujący escytalopram w dawce 20 mg na dobę uzyskali istotną statystycznie poprawę mierzoną całkowitą punktacją w skali Yale-Brown Obsessive Compulsive Scale (Y-BOCS) w porównaniu z grupą otrzymującą placebo.¹³

Po przedłużeniu terapii do 24 tygodni, zarówno dawka 10 mg, jak i 20 mg escytalopramu na dobę wykazywały wyraźną przewagę nad placebo.¹⁴

Skuteczność escytalopramu w zapobieganiu nawrotom OCD została potwierdzona u pacjentów, którzy uzyskali odpowiedź na leczenie w 16-tygodniowej fazie otwartej. Pacjentów tych następnie przydzielono losowo do grup otrzymujących escytalopram w dawkach 10 mg lub 20 mg na dobę lub placebo w 24-tygodniowej, randomizowanej fazie z podwójnie ślepą próbą. Obie dawki escytalopramu wykazały istotną przewagę nad placebo w zakresie zapobiegania nawrotom choroby.¹⁵