Wpływ na płodność, ciążę i laktację
Dicloberl 75 mg/3 ml 75 mg/3 ml

Wpływ diklofenaku na płodność, ciążę i laktację

Diklofenak, jako niesteroidowy lek przeciwzapalny (NLPZ), wymaga szczególnej uwagi przy stosowaniu u kobiet w wieku rozrodczym, planujących ciążę, będących w ciąży lub karmiących piersią. Lekarz powinien przekazać pacjentce kompleksowe informacje dotyczące bezpieczeństwa stosowania diklofenaku w tych szczególnych sytuacjach klinicznych.¹

Mechanizm wpływu na ciążę

Inhibicja syntezy prostaglandyn przez diklofenak może negatywnie wpływać zarówno na przebieg ciąży, jak i na rozwój embrionu oraz płodu. Badania farmakoepidemiologiczne wskazują na zwiększone ryzyko poronienia oraz wystąpienia wad wrodzonych po zastosowaniu inhibitorów syntezy prostaglandyn w początkowym okresie ciąży.²

Szczególnie istotne jest podwyższone ryzyko wad wrodzonych układu sercowo-naczyniowego, które wzrasta z poziomu poniżej 1% do około 1,5%. To ryzyko zwiększa się wraz ze zwiększaniem dawki leku oraz wydłużaniem czasu terapii.³

Stosowanie w pierwszym i drugim trymestrze ciąży

W pierwszym i drugim trymestrze ciąży zasadniczo nie należy podawać diklofenaku. Wyjątkiem są sytuacje, gdy jest to bezwzględnie konieczne z medycznego punktu widzenia. W takich przypadkach należy zastosować najmniejszą skuteczną dawkę przez możliwie najkrótszy czas.⁴

Szczególną ostrożność należy zachować przy stosowaniu diklofenaku od 20. tygodnia ciąży, gdyż może on powodować małowodzie wskutek zaburzeń czynności nerek płodu. Stan ten zazwyczaj jest odwracalny po przerwaniu leczenia.⁵

W drugim trymestrze ciąży odnotowano przypadki zwężenia przewodu tętniczego po leczeniu diklofenakiem, które w większości przypadków ustępowały po przerwaniu terapii.⁶

W przypadku ekspozycji płodu na diklofenak przez kilka dni od 20. tygodnia ciąży, należy rozważyć przedporodowe monitorowanie w kierunku małowodzia i zwężenia przewodu tętniczego. Jeśli stwierdzi się którekolwiek z tych powikłań, terapię diklofenakiem należy natychmiast przerwać.⁷

Stosowanie w trzecim trymestrze ciąży

Diklofenak jest przeciwwskazany do stosowania w trzecim trymestrze ciąży ze względu na potencjalne działania niepożądane zarówno u płodu, jak i u matki.⁸

Potencjalne działania niepożądane u płodu w trzecim trymestrze ciąży obejmują:

• Toksyczne działanie na układ oddechowy i sercowo-naczyniowy płodu, w tym przedwczesne zwężenie lub zamknięcie przewodu tętniczego i nadciśnienie płucne⁹
• Zaburzenia czynności nerek płodu¹⁰

Potencjalne działania niepożądane u matki i noworodka pod koniec ciąży obejmują:

• Wydłużenie czasu krwawienia w wyniku działania antyagregacyjnego, które może wystąpić nawet po zastosowaniu bardzo małych dawek¹¹
• Hamowanie czynności skurczowej macicy, co może prowadzić do opóźnienia lub przedłużenia porodu¹²

Wpływ na karmienie piersią

Podobnie jak inne niesteroidowe leki przeciwzapalne, diklofenak przenika do mleka kobiet karmiących piersią, choć w niewielkich ilościach. Aby uniknąć potencjalnych działań niepożądanych u niemowlęcia, nie zaleca się stosowania diklofenaku w okresie laktacji.¹³

Wpływ na płodność

Stosowanie diklofenaku może niekorzystnie wpływać na płodność kobiet i nie jest zalecane u pacjentek planujących ciążę. U kobiet, które mają trudności z zajściem w ciążę lub są poddawane diagnostyce niepłodności, należy rozważyć zakończenie leczenia diklofenakiem.¹⁴

Dane z badań na zwierzętach

Badania na modelach zwierzęcych wykazały, że podawanie inhibitorów syntezy prostaglandyn powodowało poronienie przed lub po zagnieżdżeniu się jaja płodowego oraz zwiększało śmiertelność embrionów i płodów. Dodatkowo u zwierząt otrzymujących takie inhibitory w okresie organogenezy obserwowano zwiększoną częstość występowania różnych wad wrodzonych, w szczególności dotyczących układu sercowo-naczyniowego.¹⁵

Zalecenia dla lekarzy przekazujących informacje pacjentkom

Informacje dla kobiety planującej ciążę

Lekarz powinien poinformować pacjentkę planującą ciążę o:

• Potencjalnym negatywnym wpływie diklofenaku na płodność kobiet¹⁶
• Konieczności przerwania leczenia diklofenakiem przed planowanym poczęciem¹⁷
• Alternatywnych opcjach leczenia w okresie planowania ciąży

Informacje dla kobiety w ciąży

Lekarz musi przekazać pacjentce będącej w ciąży następujące informacje:

1. W pierwszym i drugim trymestrze ciąży diklofenak może być stosowany wyłącznie wtedy, gdy jest to bezwzględnie konieczne, w najmniejszej skutecznej dawce i przez najkrótszy możliwy czas¹⁸
2. Od 20. tygodnia ciąży istnieje ryzyko małowodzia oraz zwężenia przewodu tętniczego u płodu¹⁹
3. W trzecim trymestrze ciąży diklofenak jest bezwzględnie przeciwwskazany²⁰
4. Konieczność monitorowania ciąży w przypadku ekspozycji na diklofenak od 20. tygodnia²¹
5. W przypadku konieczności stosowania diklofenaku w ciąży, niezbędne jest ścisłe monitorowanie stanu płodu

Informacje dla kobiety karmiącej piersią

Lekarz powinien poinformować pacjentkę karmiącą piersią o:

• Przenikaniu diklofenaku do mleka matki²²
• Potencjalnym ryzyku działań niepożądanych u niemowlęcia²³
• Przeciwwskazaniu do stosowania diklofenaku w okresie laktacji²⁴
• Alternatywnych opcjach leczenia dostępnych w okresie karmienia piersią