Wpływ cytalopramu na płodność, ciążę i laktację

Cytalopram, jako selektywny inhibitor wychwytu zwrotnego serotoniny (SSRI), wymaga szczególnej uwagi przy stosowaniu u kobiet w wieku rozrodczym, kobiet w ciąży oraz karmiących piersią. Poniżej przedstawiono szczegółowe informacje, które lekarz powinien przekazać pacjentce znajdującej się w jednej z tych grup.

Stosowanie cytalopramu podczas ciąży

Dostępne dane dotyczące stosowania cytalopramu u kobiet w ciąży (obejmujące ponad 2500 przypadków) nie wskazują na toksyczność zaburzającą rozwój płodu ani noworodków. Cytalopram może być stosowany w czasie ciąży tylko wtedy, gdy istnieją do tego wyraźne wskazania kliniczne, przy czym należy wziąć pod uwagę szczegółowe zalecenia dotyczące jego stosowania w tym okresie.¹

Istotne jest, aby lekarz poinformował pacjentkę, że badania na zwierzętach wykazały toksyczny wpływ cytalopramu na płodność, choć potencjalne ryzyko dla ludzi pozostaje nieznane. U noworodków, których matki stosowały selektywne inhibitory wychwytu zwrotnego serotoniny w czasie ciąży, obserwowano objawy odstawienia.²

Zalecenia dotyczące dawkowania cytalopramu w ciąży

W przypadku, gdy pacjentka musi przyjmować cytalopram w okresie ciąży, lekarz powinien rozważyć zmniejszenie dawki leku. Szczególnie istotne jest, aby w miarę możliwości zaprzestać stosowania cytalopramu w ciągu ostatnich tygodni przed przewidywanym terminem porodu. Takie postępowanie może zmniejszyć ryzyko wystąpienia objawów odstawiennych u noworodka.³

Lekarz powinien zdecydowanie podkreślić, że należy unikać nagłego przerywania stosowania leku w czasie ciąży, gdyż może to prowadzić do wystąpienia objawów odstawiennych zarówno u matki, jak i u płodu.⁴

Konieczność obserwacji noworodka

Noworodki, których matki przyjmowały cytalopram w późniejszych okresach ciąży, zwłaszcza w trzecim trymestrze, wymagają szczególnej obserwacji. Konieczne jest poinformowanie pacjentki o takiej potrzebie oraz o możliwych objawach, które mogą wystąpić u noworodka.⁵

Przy stosowaniu leków z grupy SSRI (w tym cytalopramu) lub SNRI w późniejszych okresach ciąży, u noworodka mogą wystąpić następujące objawy:⁶

• Zaburzenia oddychania – mogą objawiać się przyśpieszonym lub spłyconym oddechem
• Sinica – charakterystyczne niebieskawe zabarwienie skóry związane z niedotlenieniem
• Bezdech – krótkotrwałe przerwy w oddychaniu
• Drgawki – nagłe, niekontrolowane skurcze mięśni
• Niestabilność temperatury ciała – trudności z utrzymaniem prawidłowej temperatury
• Trudności z pobieraniem pokarmu – osłabiony odruch ssania
• Wymioty – mogące prowadzić do odwodnienia
• Hipoglikemia – zbyt niski poziom glukozy we krwi
• Zaburzenia napięcia mięśniowego (hipertonia lub hipotonia)
• Wzmożenie odruchów – nadmierna reakcja na bodźce fizyczne
• Drżenie – mimowolne rytmiczne ruchy kończyn lub całego ciała
• Nadmierne reagowanie na bodźce – wzmożona wrażliwość
• Drażliwość – płaczliwość, niepokój, trudności z uspokojeniem
• Letarg – stan obniżonej aktywności, ospałość
• Ciągły płacz – trudny do ukojenia
• Senność – nadmierna potrzeba snu
• Trudności ze spaniem – zaburzenia rytmu snu i czuwania

Lekarz powinien wyjaśnić pacjentce, że powyższe objawy mogą być związane zarówno z działaniem serotoninergicznym, jak i stanowić objawy odstawienia leku. W większości przypadków powikłania pojawiają się natychmiast po porodzie lub w ciągu pierwszych 24 godzin po urodzeniu dziecka.<sup data-drug="Citronil" data-section="Wpływ na płodność, ciążę i laktację" title="Objawy te mogą być związane z działaniem serotoninergicznym lub objawami z odstawienia. W większości przypadków powikłania zaczynają się natychmiast lub niedługo (7

Ryzyko przewlekłego nadciśnienia płucnego u noworodka (PPHN)

Szczególnie istotne jest, aby lekarz poinformował pacjentkę, że według danych epidemiologicznych stosowanie leków z grupy SSRI podczas ciąży, zwłaszcza w końcowym okresie, może zwiększać ryzyko wystąpienia przewlekłego nadciśnienia płucnego u noworodka (ang. Persistent Pulmonary Hypertension in the Newborn, PPHN). Rzeczywiste ryzyko wystąpienia tego powikłania szacuje się na około 5 przypadków na 1000 ciąż, podczas gdy w populacji ogólnej występuje od 1 do 2 przypadków PPHN na 1000 ciąż.⁸

Ryzyko krwotoku poporodowego

Dane obserwacyjne wskazują na występowanie zwiększonego (mniej niż dwukrotnie) ryzyka krwotoku poporodowego po narażeniu na działanie leków z grupy SSRI lub SNRI w ciągu miesiąca przed porodem. Jest to ważna informacja, którą lekarz powinien przekazać pacjentce, zwłaszcza jeśli rozważa ona stosowanie cytalopramu w ostatnim miesiącu ciąży.⁹

Stosowanie cytalopramu podczas karmienia piersią

Lekarz powinien poinformować pacjentkę, że cytalopram przenika do mleka kobiecego, choć w małych ilościach. Szacuje się, że karmione piersią dziecko otrzymuje około 5% dobowej dawki leku przyjmowanej przez matkę w przeliczeniu na masę ciała (mg/kg mc.).¹⁰

Dotychczasowe obserwacje wskazują, że u niemowląt karmionych piersią przez matki przyjmujące cytalopram, występowały jedynie niewielkie objawy niepożądane lub nie odnotowano ich wcale. Należy jednak podkreślić, że dostępne dane nie są wystarczające do pełnej oceny zagrożenia dla dziecka.¹¹

Decyzja o stosowaniu cytalopramu w okresie karmienia piersią powinna opierać się na analizie stosunku korzyści do ryzyka. Korzyści wynikające z karmienia piersią powinny przewyższać potencjalne ryzyko wystąpienia działań niepożądanych u dziecka. Zalecana jest szczególna ostrożność i obserwacja dziecka pod kątem możliwych objawów niepożądanych.¹²

Wpływ cytalopramu na płodność

Lekarz powinien poinformować pacjentów o potencjalnym wpływie cytalopramu na płodność. Badania przeprowadzone na zwierzętach wykazały, że cytalopram może wpływać na jakość nasienia.¹³

Opierając się na opisach przypadków stosowania u ludzi niektórych leków z grupy SSRI, można stwierdzić, że wpływ na jakość nasienia jest najprawdopodobniej przemijający. Jest to istotna informacja dla pacjentów płci męskiej, planujących ojcostwo.¹⁴

Należy jednak podkreślić, że dotychczas nie zaobserwowano istotnego klinicznie wpływu cytalopramu na płodność u ludzi.¹⁵