Działania niepożądane leku Ceftriaxon AptaPharma

Ceftriakson jest antybiotykiem cefalosporynowym III generacji podawanym parenteralnie. W trakcie leczenia tym lekiem możliwe jest wystąpienie szeregu działań niepożądanych, których charakter, nasilenie i częstość występowania mogą mieć istotny wpływ na bezpieczeństwo terapii i komfort pacjenta. Najczęściej raportowanymi działaniami niepożądanymi ceftriaksonu są eozynofilia, leukopenia, małopłytkowość, biegunka, wysypka oraz zwiększenie aktywności enzymów wątrobowych.¹

Klasyfikacja częstości działań niepożądanych

Częstość występowania działań niepożądanych podczas terapii ceftriaksonem została określona na podstawie danych z badań klinicznych i stosuje się następującą klasyfikację:²

• Bardzo często (≥1/10)
• Często (≥1/100 do <1/10)
• Niezbyt często (≥1/1000 do <1/100)
• Rzadko (≥1/10 000 do <1/1000)
• Częstość nieznana (nie może być określona na podstawie dostępnych danych)

Szczegółowa tabela działań niepożądanych

Poniższa tabela przedstawia działania niepożądane ceftriaksonu w podziale na układy narządów oraz częstość występowania:

Szczegółowy opis wybranych działań niepożądanych

Zaburzenia infekcyjne

Podczas terapii ceftriaksonem u pacjentów może wystąpić biegunka związana z Clostridium difficile, co wymaga odpowiedniego wyrównania gospodarki wodno-elektrolitowej. Przypadki biegunki po stosowaniu ceftriaksonu mogą być związane z infekcją Clostridium difficile, co stanowi poważne powikłanie antybiotykoterapii.³

Wytrącanie się soli wapniowej ceftriaksonu

U pacjentów leczonych ceftriaksonem, szczególnie w określonych grupach wiekowych i przy wyższych dawkach, może dochodzić do wytrącania się soli wapniowej ceftriaksonu w różnych narządach i układach:

• U noworodków – obserwowano rzadkie, jednak ciężkie, a w niektórych przypadkach śmiertelne, działania niepożądane u wcześniaków i noworodków urodzonych o czasie (w wieku < 28 dni), które otrzymywały dożylnie ceftriakson i wapń. W badaniach pośmiertnych stwierdzano strąty soli wapniowej ceftriaksonu w płucach i nerkach. Zwiększone ryzyko wytrącania się tych soli u noworodków wynika z ich mniejszej objętości krwi oraz dłuższego okresu półtrwania ceftriaksonu w porównaniu z osobami dorosłymi.<sup data-drug="Ceftriaxon AptaPharma" data-section="Działania niepożądane" title="Zaobserwowano rzadkie, ciężkie, a w kilku przypadkach zakończone zgonem, działania niepożądane u wcześniaków i noworodków urodzonych o czasie (w wieku 4
• W drogach moczowych – zgłaszano przypadki wytrącania się ceftriaksonu w drogach moczowych, głównie u dzieci leczonych wysokimi dawkami (np. ≥80 mg/kg mc./dobę lub dawkami całkowitymi większymi niż 10 g), szczególnie przy współistnieniu dodatkowych czynników ryzyka, takich jak odwodnienie lub unieruchomienie w łóżku. Zjawisko to może przebiegać bezobjawowo lub objawowo, prowadząc w skrajnych przypadkach do niedrożności moczowodów i ostrej pozanerkowej niewydolności nerek. Zazwyczaj komplikacje te ustępują po odstawieniu ceftriaksonu.⁵
• W pęcherzyku żółciowym – obserwowano wytrącanie się soli wapniowej ceftriaksonu w pęcherzyku żółciowym, przede wszystkim u pacjentów otrzymujących dawki wyższe od standardowo zalecanych. Jak wykazały prospektywne badania u dzieci, częstość występowania tego zjawiska podczas podawania dożylnego może wynosić nawet ponad 30% w niektórych badaniach. Częstość ta wydaje się być niższa, gdy infuzja odbywa się powoli (przez 20-30 minut). Powstawanie strątów w pęcherzyku żółciowym zwykle nie wywołuje objawów, jednak rzadko mogą towarzyszyć mu objawy kliniczne, takie jak ból, nudności i wymioty, które wymagają leczenia objawowego. Po przerwaniu terapii ceftriaksonem wytrącanie się soli jest zazwyczaj odwracalne.⁶

Reakcje skórne

Podczas leczenia ceftriaksonem mogą wystąpić różnorodne reakcje skórne, od łagodnych (wysypka, świąd) po ciężkie, zagrażające życiu zespoły dermatologiczne, takie jak zespół Stevensa-Johnsona, toksyczna nekroliza naskórka (zespół Lyella), rumień wielopostaciowy, ostra uogólniona osutka krostkowa (AGEP) czy reakcja polekowa z eozynofilią i objawami ogólnoustrojowymi (DRESS). Wystąpienie jakichkolwiek objawów skórnych podczas terapii ceftriaksonem wymaga natychmiastowej konsultacji lekarskiej.⁷

Zaburzenia hematologiczne

Ceftriakson może wywoływać zaburzenia hematologiczne różnego stopnia, od częstych, takich jak eozynofilia, leukopenia i małopłytkowość, po rzadkie, ale poważne powikłania, jak niedokrwistość hemolityczna i agranulocytoza. U pacjentów leczonych przewlekle ceftriaksonem zaleca się monitorowanie parametrów morfologii krwi.⁸

Zaburzenia wątroby i dróg żółciowych

Jednym z najczęściej obserwowanych działań niepożądanych ceftriaksonu jest zwiększenie aktywności enzymów wątrobowych. Ponadto lek może wywoływać zapalenie wątroby, cholestatyczne zapalenie wątroby oraz prowadzić do powstawania strątów w pęcherzyku żółciowym. W rzadkich przypadkach, szczególnie u noworodków, może wystąpić żółtaczka jąder podkorowych mózgu (kernicterus). Monitorowanie funkcji wątroby jest zalecane podczas stosowania ceftriaksonu, zwłaszcza w dłuższych terapiach.⁹

Reakcje immunologiczne

Podczas terapii ceftriaksonem możliwe jest wystąpienie poważnych reakcji immunologicznych, takich jak wstrząs anafilaktyczny, reakcja anafilaktyczna, reakcja rzekomoanafilaktyczna czy inne reakcje nadwrażliwości. Reakcje te mogą mieć gwałtowny przebieg i zagrażać życiu pacjenta, dlatego każdy chory powinien być poinformowany o możliwości ich wystąpienia oraz pouczony o konieczności natychmiastowego zgłoszenia się po pomoc medyczną w przypadku pojawienia się niepokojących objawów po podaniu leku.¹⁰

Zaburzenia neurologiczne

Działania niepożądane dotyczące układu nerwowego obejmują często występujące bóle głowy i zawroty głowy, a także rzadsze, ale poważniejsze zaburzenia, takie jak encefalopatia czy drgawki. Szczególną ostrożność należy zachować u pacjentów z wywiadem neurologicznym oraz przy stosowaniu wysokich dawek ceftriaksonu.¹¹

Zgłaszanie działań niepożądanych

Po dopuszczeniu produktu leczniczego do obrotu istotne jest zgłaszanie podejrzewanych działań niepożądanych, co umożliwia nieprzerwane monitorowanie stosunku korzyści do ryzyka stosowania leku. Personel medyczny powinien zgłaszać wszelkie podejrzewane działania niepożądane za pośrednictwem Departamentu Monitorowania Niepożądanych Działań Produktów Leczniczych Urzędu Rejestracji Produktów Leczniczych, Wyrobów Medycznych i Produktów Biobójczych.¹²

Działania niepożądane można również zgłaszać bezpośrednio podmiotowi odpowiedzialnemu za lek.¹³