Właściwości farmakodynamiczne leku Cefepime Kabi

Cefepim należy do grupy farmakoterapeutycznej cefalosporyn czwartej generacji (kod ATC: J01DE01). Substancja czynna występuje w postaci chlorowodorku cefepimu, który jest proszkiem o barwie od białej do bladożółtej. Po przygotowaniu roztworu cefepim może przyjmować barwę od bezbarwnej do bursztynowej.¹

Mechanizm działania

Cefepim wykazuje szerokie spektrum działania przeciwbakteryjnego, działając bakteriobójczo na liczne szczepy bakterii Gram-dodatnich i Gram-ujemnych. Główny mechanizm działania leku polega na hamowaniu syntezy ściany komórkowej bakterii. Cefepim charakteryzuje się zdolnością do szybkiego przenikania do wnętrza komórek bakterii Gram-ujemnych oraz silnym powinowactwem do specyficznych białek wiążących penicyliny (PBP), w szczególności PBP3 szczepów Escherichia coli i Enterobacter cloacae oraz PBP2. Ogólna aktywność bakteriobójcza cefepimu jest również prawdopodobnie wynikiem umiarkowanego powinowactwa do białek PBP1a i 1b.²

Mechanizmy oporności

Cefepim wykazuje niewielkie powinowactwo do kodowanych chromosomowo beta-laktamaz oraz znaczną oporność na hydrolizę przez większość beta-laktamaz. Oporność bakterii na cefepim może wynikać z jednego lub kilku z następujących mechanizmów:³

• zmniejszone powinowactwo cefepimu do białek wiążących penicyliny
• wytwarzanie beta-laktamaz zdolnych do skutecznej hydrolizy cefepimu (np. niektóre z beta-laktamaz o rozszerzonym spektrum substratowym oraz modyfikowanych chromosomalnie)
• nieprzepuszczalność zewnętrznej błony komórkowej ograniczająca dostęp cefepimu do białek wiążących penicylinę u bakterii Gram-ujemnych
• usuwanie substancji czynnych z komórki na zasadzie pompy wypływowej

⁴

Wartości graniczne

Wartości graniczne ustalone przez Europejski Komitet Badania Wrażliwości Drobnoustrojów (EUCAST, ang. European Committee on Antimicrobial Susceptibility Testing) według stanu na 2015.01.01, v. 5.0 są następujące:⁵

^{4 mg/l Pseudomonas spp. ≤8 mg/l >8 mg/l Staphylococcus spp. — — Streptococcus spp. (Grupy A, B, C, G) — — Streptococcus pneumoniae ≤1 mg/l >2 mg/l Viridans group streptococci ≤0,5 mg/l >0,5 mg/l Haemophilus influenzae ≤0,25 mg/l >0,25 mg/l Moraxella catarrhalis ≤4 mg/l >4 mg/l Stężenia graniczne niezwiązane z gatunkiem drobnoustroju ≤4 mg/l >8 mg/l”>6}

Należy uwzględnić następujące ważne informacje dotyczące wartości granicznych:⁷

• Wartości graniczne odnoszą się do leczenia dużymi dawkami
• Wrażliwość gronkowców na cefalosporyny wnioskuje się na podstawie wrażliwości na cefoksytynę, z wyjątkiem ceftazydymu, cefiksymu i ceftybutenu, dla których nie określono stężeń granicznych i nie należy ich stosować w zakażeniach gronkowcami
• Niektóre gatunki S. aureus (oporne na metycylinę) są wrażliwe na ceftarolinę i ceftobiprol
• O wrażliwości paciorkowców grup A, B, C i G na cefalosporyny wnioskuje się na podstawie ich wrażliwości na benzylopenicylinę
• Szczepy, dla których wartości MIC są powyżej wartości granicznej dla wrażliwości występują bardzo rzadko lub do tej pory ich nie notowano – w przypadku ich izolacji konieczne jest powtórzenie identyfikacji i testów lekowrażliwości, a w razie potwierdzenia wyniku, należy przesłać szczep do laboratorium referencyjnego
• Wartości graniczne mają zastosowanie dla dożylnej dawki dobowej 2 g x 2 i większej dawki co najmniej 2 g x 3

Rozpowszechnienie oporności wybranego gatunku drobnoustroju może różnić się w zależności od lokalizacji geograficznej i czasu. W celu oceny oporności i wyboru odpowiedniej terapii niezbędne jest uwzględnienie lokalnych danych dotyczących lekowrażliwości.⁸

Spektrum przeciwbakteryjne cefepimu

Gatunki zwykle wrażliwe

Tlenowe bakterie Gram-dodatnie:⁹

• Staphylococcus aureus (wrażliwe na metycylinę) – złocisty gronkowiec wrażliwy na metycylinę stanowi częstą przyczynę zakażeń szpitalnych i pozaszpitalnych
• Streptococcus pyogenes – paciorkowiec ropotwórczy grupy A, odpowiedzialny za anginy i zakażenia skórne
• Streptococcus pneumoniae (w tym szczepy oporne na penicylinę) – dwoinka zapalenia płuc, będąca częstą przyczyną zakażeń układu oddechowego

Tlenowe bakterie Gram-ujemne:¹⁰

• Citrobacter freundii – bakteria występująca w przewodzie pokarmowym, potencjalny patogen oportunistyczny
• Enterobacter aerogenes – bakteria wywołująca zakażenia układu moczowego, oddechowego oraz ran
• Haemophilus influenzae – pałeczka hemofilna, patogen układu oddechowego
• Moraxella catarrhalis – dwoinka występująca w górnych drogach oddechowych, powodująca zakażenia dróg oddechowych
• Morganella morganii – powodująca zakażenia układu moczowego oraz zakażenia ran
• Proteus mirabilis – częsta przyczyna zakażeń układu moczowego
• Proteus vulgaris – powodujący zakażenia układu moczowego i ran
• Serratia marcescens – bakteria wywołująca zakażenia szpitalne
• Serratia liquefaciens – oportunistyczny patogen szpitalny

Gatunki, wśród których może występować problem oporności nabytej w trakcie leczenia

Tlenowe bakterie Gram-dodatnie:¹¹

• Staphylococcus aureus – gronkowiec złocisty, w przypadku którego może dojść do rozwoju oporności
• Staphylococcus epidermidis – gronkowiec skórny, ważny czynnik zakażeń związanych z implantami i cewnikami
• Staphylococcus haemolyticus – gronkowiec często wykazujący oporność na antybiotyki
• Staphylococcus hominis – gronkowiec występujący w mikrobiomie skóry

Tlenowe bakterie Gram-ujemne:¹²

• Acinetobacter baumannii – patogen szpitalny wykazujący często wielolekooporność
• Enterobacter cloacae – bakteria powodująca zakażenia szpitalne, zwłaszcza u pacjentów z osłabioną odpornością
• Escherichia coli – najczęstsza przyczyna zakażeń układu moczowego
• Klebsiella oxytoca – patogen wywołujący zakażenia układu oddechowego i moczowego
• Klebsiella pneumoniae – powodująca zapalenia płuc, zakażenia układu moczowego i krwi
• Pseudomonas aeruginosa – patogen oportunistyczny często wykazujący wielolekooporność

Gatunki z wrodzoną opornością

Tlenowe bakterie Gram-dodatnie:¹³

• Enterococcus spp. – enterokoki naturalnie oporne na cefalosporyny
• Listeria monocytogenes – bakteria powodująca listeriozę, naturalnie oporna na cefalosporyny
• Staphylococcus aureus (oporne na metycylinę) – szczepy MRSA wykazują oporność krzyżową na cefalosporyny

Tlenowe bakterie Gram-ujemne:¹⁴

• Stenotrophomonas maltophilia – patogen oportunistyczny wykazujący wrodzoną oporność na wiele antybiotyków, w tym cefalosporyny

Bakterie beztlenowe:¹⁵

• Bacteroides spp. – bakterie beztlenowe naturalnie oporne na cefalosporyny
• Clostridium difficile – bakteria beztlenowa wywołująca rzekomobłoniaste zapalenie jelit, naturalnie oporna na cefalosporyny

Inne drobnoustroje:¹⁶

• Chlamydia spp. – bakterie wewnątrzkomórkowe oporne na cefalosporyny
• Chlamydophila spp. – bakterie wewnątrzkomórkowe oporne na cefalosporyny
• Legionella spp. – bakterie wywołujące legionelozę, wykazujące wrodzoną oporność na cefalosporyny
• Mycoplasma spp. – bakterie pozbawione ściany komórkowej, naturalnie oporne na antybiotyki beta-laktamowe

W przypadku niektórych gatunków bakterii należy wziąć pod uwagę, że:<sup data-drug="Cefepime Kabi" data-section="Właściwości farmakodynamiczne" title="° W czasie publikacji tej tabeli bieżące dane nie były dostępne. Dane na temat wrażliwości pozyskano z podstawowej literatury, standardowych opracowań i zaleceń terapeutycznych. + W co najmniej jednym regionie notuje się oporność występującą u ponad 50% drobnoustrojów. % Szczepy wytwarzające beta-laktamazy o rozszerzonym spektrum substratowym (ESBL) są zawsze oporne. 3 W warunkach ambulatoryjnych notuje się częstość oporności wynoszącą 17

• W niektórych regionach notuje się oporność występującą u ponad 50% drobnoustrojów
• Szczepy wytwarzające beta-laktamazy o rozszerzonym spektrum substratowym (ESBL) są zawsze oporne na cefepim
• W warunkach ambulatoryjnych częstość oporności niektórych patogenów może wynosić poniżej 10%