Interakcje z innymi produktami leczniczymi i inne rodzaje interakcji

Metoprolol, jako substrat izoenzymu CYP2D6 cytochromu P450, może wchodzić w interakcje z wieloma lekami, które wpływają na jego metabolizm lub których działanie może być przez metoprolol modyfikowane. Szczególnie istotne są interakcje wpływające na stężenie metoprololu w osoczu oraz interakcje farmakodynamiczne z innymi grupami leków. ¹

Wpływ innych produktów leczniczych na metoprolol

Produkty lecznicze będące induktorami lub inhibitorami izoenzymu CYP2D6 mogą znacząco wpływać na stężenie metoprololu w osoczu. Leki metabolizowane przez ten sam izoenzym mogą konkurować z metoprololem o miejsca wiązania, prowadząc do zwiększenia jego stężenia w osoczu. ²

Do leków zwiększających stężenie metoprololu w osoczu należą:

• Leki przeciwarytmiczne (np. chinidyna, amiodaron)
• Leki przeciwhistaminowe
• Antagoniści receptora H₂
• Leki przeciwdepresyjne
• Leki przeciwpsychotyczne
• Inhibitory COX-2
• Leki przeciwretrowirusowe (np. rytonawir)
• Leki przeciwmalaryczne (np. hydroksychlorochina, chinidyna)
• Leki przeciwgrzybicze (np. terbinafina)
• Alkohol i hydralazyna ³

Z kolei ryfampicyna, jako induktor enzymów wątrobowych, zmniejsza stężenie metoprololu w osoczu. ⁴

Leki zwiększające działanie metoprololu lub jego stężenie w osoczu

Metoprolol wykazuje działanie addytywne z innymi lekami przeciwnadciśnieniowymi. Szczególnej uwagi wymagają pacjenci przyjmujący jednocześnie leki zmniejszające stężenie amin katecholowych, inne beta-adrenolityki (w tym krople do oczu z tymololem) lub inhibitory monoaminooksydazy (IMAO). ⁵

Po przerwaniu leczenia nieodwracalnym inhibitorem MAO może teoretycznie wystąpić znaczące nadciśnienie tętnicze, jeśli pacjent przyjmuje również metoprolol. Ryzyko to utrzymuje się do 14 dni po odstawieniu inhibitora MAO. ⁶

Szczególnie istotne interakcje:

Antagoniści wapnia

Werapamil i diltiazem podane dożylnie mogą znacząco nasilać hamujące działanie beta-adrenolityków na układ sercowo-naczyniowy. Dożylne podanie werapamilu pacjentom otrzymującym metoprolol jest przeciwwskazane ze względu na ryzyko zatrzymania akcji serca. ⁷

Przy doustnym stosowaniu antagonistów wapnia w połączeniu z metoprololem konieczne jest ścisłe monitorowanie pacjentów ze względu na możliwe addytywne zmniejszenie kurczliwości serca. ⁸

W przypadku stosowania nifedypiny z metoprololem może wystąpić nadmierne obniżenie ciśnienia tętniczego. ⁹

Leki przeciwarytmiczne

Metoprolol w połączeniu z lekami przeciwarytmicznymi może nasilać ich ujemne działanie inotropowe oraz wpływ na czas przewodzenia przedsionkowego. Dotyczy to takich leków jak chinidyna, tokainid, prokainamid, ajmalina, amiodaron, flekainid, propafenon i dyzopiramid. ¹⁰

Szczególnej ostrożności wymaga jednoczesne stosowanie amiodaronu u pacjentów z zespołem chorego węzła zatokowo-przedsionkowego, gdyż może to prowadzić do bradykardii, zahamowania zatokowego i bloku przedsionkowo-komorowego. ¹¹

Poważne hemodynamiczne działania niepożądane mogą wystąpić u pacjentów z zaburzeniami czynności lewej komory. Należy unikać takiego leczenia skojarzonego w zespole chorej zatoki i nieprawidłowym przewodzeniu przedsionkowo-komorowym. ¹²

Inne leki wpływające na częstość akcji serca i ciśnienie tętnicze

Nitrogliceryna może nasilać hipotensyjne działanie metoprololu. ¹³

Jednoczesne stosowanie metoprololu z innymi lekami zmniejszającymi częstość akcji serca, takimi jak modulatory receptora fosforanu sfingozyny 1 (np. fingolimod), może wywołać addytywne działanie bradykardyzujące. ¹⁴

Leki obniżające ciśnienie tętnicze, jak aldesleukina, stosowane równocześnie z metoprololem mogą powodować nasilone działanie hipotensyjne. ¹⁵

Znieczulenie ogólne

Niektóre wziewne leki stosowane do znieczulenia ogólnego mogą nasilać kardiodepresyjne działanie beta-adrenolityków. Należy o tym poinformować anestezjologa przed zabiegiem. ¹⁶

Hydralazyna

Jednocześnie stosowana hydralazyna może hamować metabolizm pierwszego przejścia metoprololu, co prowadzi do zwiększenia jego stężenia w osoczu. ¹⁷

Glikozydy naparstnicy

Jednoczesne stosowanie glikozydów naparstnicy z metoprololem może spowodować nadmierną bradykardię i/lub wydłużenie czasu przewodzenia przedsionkowo-komorowego. Zaleca się kontrolowanie częstości akcji serca i odstępu PR. ¹⁸

Leki zmniejszające działanie metoprololu lub jego stężenie w osoczu

Sympatykomimetyki

Adrenalina i inne leki sympatykomimetyczne (np. zawarte w lekach przeciwkaszlowych lub kroplach do nosa i oczu) stosowane jednocześnie z metoprololem mogą powodować zwiększenie ciśnienia tętniczego krwi. ¹⁹

Niesteroidowe leki przeciwzapalne (NLPZ)

Jednoczesne stosowanie niesteroidowych leków przeciwzapalnych (w tym inhibitorów COX-2) i metoprololu może zmniejszać jego działanie przeciwnadciśnieniowe. Mechanizm interakcji wiąże się z zahamowaniem syntezy prostaglandyn w nerkach oraz retencją sodu i płynów wywołaną przez NLPZ. ²⁰

Leki indukujące enzymy wątrobowe

Leki indukujące aktywność enzymów wątrobowych mogą wpływać na stężenie metoprololu w osoczu. Przykładowo, ryfampicyna zmniejsza stężenie metoprololu w osoczu. ²¹

Wpływ metoprololu na inne produkty lecznicze

Leki adrenolityczne

Metoprolol może zwiększać przeciwnadciśnieniowe działanie leków alfa-adrenolitycznych (takich jak guanetydyna, betanidyna, rezerpina, alfa-metylodopa lub klonidyna). ²²

Ważna jest interakcja z klonidyną – metoprolol może nasilać nadciśnienie tętnicze jako odpowiedź na odstawienie klonidyny. Jeśli konieczne jest przerwanie leczenia klonidyną stosowaną jednocześnie z metoprololem, metoprolol należy odstawić na kilka dni wcześniej przed odstawieniem klonidyny. ²³

Leki przeciwcukrzycowe i insulina

Metoprolol może zakłócać prawidłową odpowiedź hemodynamiczną organizmu na hipoglikemię i powodować zwiększenie ciśnienia tętniczego krwi związanego z ciężką bradykardią. U pacjentów z cukrzycą, którzy otrzymują insulinę, leczenie metoprololem może spowodować nasilenie lub przedłużenie hipoglikemii. ²⁴

Metoprolol może również antagonizować hipoglikemizujące działanie pochodnych sulfonylomocznika. Pacjentów z cukrzycą otrzymujących metoprolol należy ściśle monitorować, aby zapewnić prawidłową kontrolę glikemii. ²⁵

Lidokaina

Metoprolol może zmniejszać wydalanie lidokainy, powodując nasilenie jej działania. ²⁶

Alkaloidy sporyszu

Jednocześnie stosowany metoprolol może nasilać zwężające naczynia krwionośne działanie alkaloidów sporyszu. ²⁷

Dipirydamol

Stosowanie metoprololu należy zasadniczo wstrzymać przed wykonaniem testu z dipirydamolem, a po jego podaniu uważnie monitorować częstość akcji serca. ²⁸

Interakcje metoprololu z alkoholem

Jednoczesne spożywanie alkoholu i przyjmowanie metoprololu może mieć istotne konsekwencje kliniczne. Alkohol może spowodować zwiększenie stężenia metoprololu w osoczu, co prowadzi do nasilenia jego działania farmakologicznego. ²⁹

Z drugiej strony, metoprolol może wpływać na metabolizm alkoholu, powodując, że stężenie alkoholu we krwi osiąga większe wartości i wolniej się zmniejsza. ³⁰

Efekty takiej interakcji mogą obejmować:

• Nasilone działanie hipotensyjne metoprololu
• Zwiększone ryzyko bradykardii
• Silniejsze i przedłużone działanie alkoholu
• Wzmożone zaburzenia psychomotoryczne
• Zwiększone ryzyko ortostatycznych spadków ciśnienia

Z powyższych powodów pacjentom przyjmującym metoprolol zaleca się ograniczenie spożycia alkoholu lub całkowitą abstynencję, szczególnie na początku leczenia oraz po każdej zmianie dawkowania leku.

Tabela interakcji metoprololu z innymi lekami