supresja kortykosteroidów
Supresja kortykosteroidów to zjawisko fizjologiczne polegające na zahamowaniu naturalnej produkcji kortyzolu przez korę nadnerczy w odpowiedzi na zewnętrzne podawanie syntetycznych glikokortykosteroidów. Jest to jeden z najpoważniejszych efektów ubocznych długotrwałej terapii steroidowej.
Mechanizm supresji opiera się na negatywnym sprzężeniu zwrotnym w osi podwzgórze-przysadka-nadnercza. Egzogenne kortykosteroidy hamują wydzielanie hormonu kortykotropowego (ACTH) przez przysadkę, co prowadzi do zmniejszonej stymulacji kory nadnerczy i ograniczenia endogennej produkcji kortyzolu. W przypadku nagłego odstawienia steroidów może dojść do ostrej niewydolności nadnerczy – stanu zagrażającego życiu.
Stopień supresji zależy od wielu czynników, w tym od dawki leku, czasu trwania terapii, rodzaju stosowanego preparatu oraz indywidualnej wrażliwości pacjenta. Przyjmuje się, że terapia trwająca ponad 3 tygodnie w dawkach przekraczających ekwiwalent 7,5 mg prednizonu dziennie może prowadzić do istotnej supresji kory nadnerczy.
W praktyce klinicznej, aby zminimalizować ryzyko supresji, zaleca się stosowanie najniższej skutecznej dawki kortykosteroidów przez możliwie najkrótszy czas. W przypadku konieczności zakończenia długotrwałej terapii steroidowej niezbędne jest stopniowe zmniejszanie dawki, co pozwala na powolną reaktywację osi podwzgórze-przysadka-nadnercza. Pełne przywrócenie funkcji tej osi może trwać od kilku miesięcy do roku po odstawieniu leczenia.
Powiązane wpisy
- Leksykon leków
Działania niepożądane – Laticort 0,1% 1 mg/g
Hydrokortyzon 17-maślan w preparacie Laticort 0,1% wykazuje szerokie spektrum działań niepożądanych, głównie o nieznanej częstości występowania. W obrębie okulistycznym mogą wystąpić zaburzenia ostrości widzenia, jaskra oraz zaćma, szczególnie przy aplikacji na powieki. Miejscowe działania niepożądane skóry obejmują objawy trądzikopodobne, plamicę posteroidową, zanik naskórka i tkanki podskórnej, suchość skóry, zaburzenia owłosienia (hirsutyzm i łysienie), zmiany pigmentacji, rozstępy, teleangiektazje, zapalenie skóry okołoustne, zapalenie mieszków włosowych, wtórne zakażenia, podrażnienia oraz reakcje alergiczne. Długotrwałe stosowanie, aplikacja na duże powierzchnie skóry, stosowanie pod opatrunkiem okluzyjnym oraz u dzieci zwiększają ryzyko ogólnoustrojowych działań niepożądanych.
cukromocz, hiperglikemia, hirsutyzm, hydrokortyzon 17-maślan, jaskra, nadciśnienie tętnicze, niewydolność nadnerczy, opatrunek okluzyjny, oś podwzgórze-przysadka-nadnercza, plamica posteroidowa, reakcja alergiczna, rozstępy skórne, supresja kortykosteroidów, teleangiektazje, trądzik posteroidowy, zaburzenia ostrości widzenia, zaćma, zakażenie wtórne, zanik skóry, zapalenie mieszków włosowych, zapalenie okołoustne, zespół Cushinga