Specjalne ostrzeżenia
Azathioprine VIS

Monitorowanie podczas terapii azatiopryną

Podczas stosowania azatiopryny (AZATHIOPRINE VIS, 50 mg) konieczne jest prowadzenie regularnego monitorowania parametrów laboratoryjnych pacjenta. Szczególnie istotne jest okresowe przeprowadzanie badań obrazu morfologicznego krwi oraz oceny czynności wątroby. W początkowym okresie terapii (pierwsze 8 tygodni) zaleca się wykonywanie badania krwi co najmniej raz w tygodniu, a nawet częściej w przypadku stosowania dużych dawek leku lub u pacjentów z ciężką niewydolnością nerek bądź wątroby¹.

Po tym okresie częstość wykonywania badań można zmniejszyć do raz w miesiącu, a następnie przynajmniej raz na 3 miesiące. Jeśli wyniki badań wskazują na obniżenie liczby leukocytów i/lub płytek krwi poniżej granicy normy lub gdy wystąpią inne niepożądane objawy, takie jak zakażenia czy krwawienia, należy wdrożyć odpowiednie postępowanie polegające na redukcji dawki leku².

Szczególnej uwagi wymagają pacjenci z niewydolnością wątroby, u których należy zachować ostrożność i systematycznie wykonywać pełne badanie ilościowe krwi oraz badania czynnościowe wątroby³.

Zaburzenia enzymatyczne a stosowanie azatiopryny

Niedobór metylotransferazy tiopuryny (TPMT)

U pacjentów z wrodzonym niedoborem metylotransferazy tiopuryny (TPMT) w szpiku kostnym może dochodzić do nasilonej mielosupresji (zahamowania czynności szpiku) podczas leczenia azatiopryną. Efekt ten może być dodatkowo potęgowany przez jednoczesne stosowanie azatiopryny z lekami takimi jak olsalazyna, mesalazyna lub sulfosalazyna⁴.

Zespół Lescha-Nyhana

Należy podkreślić, że azatiopryna wykazuje niepełną skuteczność terapeutyczną u pacjentów z niedoborem fosforybozylotransferazy hipoksantynowo-guaninowej, czyli z zespołem Lesch-Nyhana. Zaburzony metabolizm leku u tych pacjentów znacząco ogranicza działanie farmakologiczne azatiopryny, w związku z czym nie zaleca się stosowania tego leku u osób z tym zespołem⁵.

Ryzyko rozwoju nowotworów

Pacjenci poddawani leczeniu immunosupresyjnemu, w tym azatiopryną, są narażeni na zwiększone ryzyko rozwoju zespołów limfoproliferacyjnych oraz innych nowotworów złośliwych. Szczególnie zwiększone jest ryzyko wystąpienia nowotworów skóry (w tym czerniaka), mięsaków (w tym mięsaka Kaposiego) oraz raka szyjki macicy in situ⁶.

Wydaje się, że stopień zwiększenia ryzyka jest bezpośrednio związany z intensywnością i czasem trwania immunosupresji. W piśmiennictwie opisywano przypadki, w których przerwanie immunosupresji prowadziło do częściowej regresji zespołu limfoproliferacyjnego⁷.

Z tego powodu należy zachować szczególną ostrożność podczas stosowania schematów terapeutycznych zawierających kilka leków immunosupresyjnych (w tym tiopuryny), ponieważ taka terapia może prowadzić do rozwoju zespołów limfoproliferacyjnych, a niektóre z tych przypadków zakończyły się zgonem pacjenta. Jednoczesne stosowanie kilku leków immunosupresyjnych istotnie zwiększa ryzyko rozwoju <a href="/tag/zespol-limfoproliferacyjny-ebv-zalezny/" title="zespół limfoproliferacyjny EBV-zależny” class=”to-tag” data-termid=”269119″>zespołów limfoproliferacyjnych zależnych od wirusa Epsteina-Barr (EBV)⁸.

Zespół aktywacji makrofagów (MAS)

Zespół aktywacji makrofagów (MAS) jest poważnym, zagrażającym życiu stanem, który może rozwinąć się u pacjentów z chorobami autoimmunologicznymi, szczególnie z zapalną chorobą jelit (IBD). Stosowanie azatiopryny może wiązać się ze zwiększoną podatnością na rozwój tego zespołu⁹.

W przypadku stwierdzenia lub podejrzenia MAS, należy bezzwłocznie przeprowadzić diagnostykę i wdrożyć odpowiednie leczenie, a także przerwać terapię azatiopryną. Lekarz powinien zwrócić szczególną uwagę na objawy zakażeń, zwłaszcza wywołanych przez wirusa EBV lub cytomegalowirusa (CMV), ponieważ są one znanymi czynnikami wyzwalającymi MAS¹⁰.

Specyficzne interakcje lekowe podczas stosowania azatiopryny

Leki zwiotczające mięśnie

Podczas jednoczesnego podawania azatiopryny i leków zwiotczających mięśnie należy zachować szczególną ostrożność. Dotyczy to takich substancji jak: atrakurium, rokuronium, cisatrakurium lub suksametonium (znana również jako sukcynylocholina). Przed planowanym zabiegiem chirurgicznym lekarz anestezjolog powinien zostać poinformowany o fakcie przyjmowania azatiopryny przez pacjenta¹¹.

Nietolerancja laktozy

Produkt leczniczy AZATHIOPRINE VIS zawiera laktozę jednowodną (75 mg w 1 tabletce), w związku z czym nie powinien być stosowany u pacjentów z rzadko występującą dziedziczną nietolerancją galaktozy, brakiem laktazy lub zespołem złego wchłaniania glukozy-galaktozy¹².