Wprowadzenie do działań niepożądanych leku Atgam

Atgam (immunoglobulina końska przeciw ludzkim limfocytom T, eATG) w postaci koncentratu do sporządzania roztworu do infuzji o stężeniu 50 mg/ml charakteryzuje się szerokim profilem działań niepożądanych, które należy uwzględnić przy podejmowaniu decyzji terapeutycznych. Najczęściej raportowane działania niepożądane w badaniach klinicznych, występujące u ponad 10% pacjentów, obejmują: zakażenia, neutropenię, chorobę posurowiczą, ból głowy, nadciśnienie tętnicze, biegunkę, wysypkę, ból stawów, gorączkę, dreszcze, ból, obrzęki oraz nieprawidłowości w wynikach badań czynnościowych wątroby. ¹

Działania niepożądane według częstotliwości występowania

Działania niepożądane leku Atgam zostały sklasyfikowane zgodnie z konwencją częstości występowania: bardzo często (≥1/10), często (≥1/100 do <1/10), niezbyt często (≥1/1000 do <1/100), rzadko (≥1/10 000 do <1/1000), bardzo rzadko (<1/10 000) i częstość nieznana (częstość nie może być określona na podstawie dostępnych danych). Warto zaznaczyć, że działania niepożądane w kategorii „częstość nieznana” pochodzą z okresu po wprowadzeniu produktu leczniczego do obrotu.²

Potencjalne reakcje immunologiczne

Szczególną uwagę należy zwrócić na występowanie choroby posurowiczej, która należy do bardzo częstych działań niepożądanych. Jest to reakcja nadwrażliwości typu III wynikająca z tworzenia się kompleksów immunologicznych między przeciwciałami pacjenta a obcogatunkowym białkiem końskim. Ponadto zgłaszano przypadki reakcji anafilaktycznych, które stanowią stan zagrożenia życia i wymagają natychmiastowej interwencji medycznej.³

Zaburzenia hematologiczne

Wśród bardzo częstych działań niepożądanych występuje neutropenia, która zwiększa ryzyko infekcji. Do innych zaburzeń hematologicznych należą: hemoliza, leukopenia, limfadenopatia, małopłytkowość, pancytopenia, granulocytopenia, niedokrwistość hemolityczna, niedokrwistość oraz eozynofilia.⁴

Zakażenia

Zakażenia należą do najczęściej występujących działań niepożądanych leku Atgam. Są one konsekwencją immunosupresyjnego działania leku. Raportowano występowanie zakażeń miejscowych, posocznicy, zakażeń wirusem opryszczki pospolitej, wirusowego zapalenia wątroby, wirusa Epsteina-Barr oraz wirusa cytomegalii.⁵

Szczegółowe działania niepożądane według układów

Układ nerwowy

W obrębie układu nerwowego najczęściej występuje ból głowy. Ponadto raportowano przypadki drgawek, omdleń, parestezji, zawrotów głowy, zapalenia mózgu, dyskinezy oraz drżenia.⁶

Układ sercowo-naczyniowy

Nadciśnienie tętnicze to bardzo częste działanie niepożądane związane z układem sercowo-naczyniowym. Inne zaburzenia naczyniowe obejmują: niedociśnienie tętnicze, zakrzepowe zapalenie żył, zapalenie naczyń, zamknięcie żyły biodrowej i zakrzepicę żył głębokich. W zakresie zaburzeń serca zgłaszano bradykardię, tachykardię oraz zastoinową niewydolność serca.⁷

Układ oddechowy

W obrębie układu oddechowego raportowano wysięk opłucnowy, duszność, krwawienie z nosa, kaszel, skurcz krtani, obrzęk płuc, bezdech, ból jamy ustnej i gardła oraz czkawkę.⁸

Przewód pokarmowy

Biegunka jest jednym z najczęściej występujących działań niepożądanych ze strony układu pokarmowego. Inne zaburzenia to: krwotok z przewodu pokarmowego, ból brzucha, ból w nadbrzuszu, wymioty, zapalenie jamy ustnej, nudności, perforacja przewodu pokarmowego i ból jamy ustnej.⁹

Skóra i tkanka podskórna

Wysypka to jedno z najczęstszych działań niepożądanych dotyczących skóry. Ponadto obserwowano: świąd, pokrzywkę, alergiczne zapalenie skóry, toksyczną nekrolizę naskórka, nocne poty i nadmierną potliwość.¹⁰

Układ mięśniowo-szkieletowy

Ból stawów jest często zgłaszanym działaniem niepożądanym. Inne dolegliwości to: ból mięśni, ból pleców, sztywność mięśni, ból w boku oraz ból kończyny.¹¹

Nerki i drogi moczowe

Działania niepożądane dotyczące nerek obejmują: białkomocz, ostrą niewydolność nerek, zakrzepicę tętnicy nerkowej i powiększenie nerek.¹²

Reakcje ogólnoustrojowe

Do bardzo częstych ogólnoustrojowych działań niepożądanych należą: obrzęk, gorączka, ból i dreszcze. Zgłaszano również ból w klatce piersiowej, złe samopoczucie, rumień w miejscu infuzji, obrzęk w miejscu infuzji, ból w miejscu infuzji oraz astenię.¹³

Nieprawidłowości w badaniach laboratoryjnych

Bardzo częstymi działaniami niepożądanymi są nieprawidłowości w wynikach badań czynnościowych wątroby. Raportowano również nieprawidłowości w wynikach badań czynnościowych nerek.¹⁴

Powikłania pourazowe i pozabiegowe

Raportowano przypadki pęknięcia nerki, zakrzepicy przetoki tętniczo-żylnej oraz rozejścia się rany.¹⁵

Tabelaryczne zestawienie działań niepożądanych

Szczególne ostrzeżenia dotyczące bezpieczeństwa

Należy podkreślić, że lek Atgam powoduje immunosupresję, co zwiększa ryzyko zakażeń. W przypadku wystąpienia reakcji anafilaktycznej konieczne jest natychmiastowe przerwanie podawania leku i wdrożenie odpowiedniego leczenia. Choroba posurowicza jest istotnym działaniem niepożądanym, które wymaga uważnego monitorowania pacjenta.¹⁶

Pacjenci leczeni Atgamem powinni być uważnie monitorowani pod kątem nieprawidłowości w wynikach badań czynnościowych wątroby, które mogą wskazywać na uszkodzenie wątroby. Ze względu na możliwość wystąpienia nefrotoksyczności, zaleca się również regularne kontrolowanie funkcji nerek.¹⁷