Przedawkowanie leku Atarax

Przedawkowanie hydroksyzyny chlorowodorku, substancji czynnej leku Atarax, może prowadzić do poważnych konsekwencji zdrowotnych. Objawy przedawkowania wynikają głównie z nadmiernego działania przeciwcholinergicznego, depresji lub paradoksalnego pobudzenia ośrodkowego układu nerwowego (OUN). Przedawkowanie wymaga natychmiastowej interwencji medycznej i ścisłego monitorowania pacjenta.¹

Objawy przedawkowania

Przedawkowanie hydroksyzyny może manifestować się szerokim spektrum objawów, od stosunkowo łagodnych do zagrażających życiu. Wczesne objawy obejmują nudności, wymioty oraz tachykardię. Wraz z postępem intoksykacji mogą pojawić się gorączka, senność oraz zaburzenia odruchu źrenicznego. W cięższych przypadkach obserwuje się drżenie, splątanie lub omamy, po których może nastąpić obniżony poziom świadomości.²

Stany bezpośredniego zagrożenia życia w przebiegu przedawkowania hydroksyzyny to depresja oddechowa, drgawki, niedociśnienie tętnicze oraz zaburzenia rytmu serca, w tym bradykardia. W najcięższych przypadkach może rozwinąć się pogłębiająca się śpiączka i zapaść krążeniowo-oddechowa.³

Postępowanie w przypadku przedawkowania

Leczenie przedawkowania hydroksyzyny jest głównie objawowe i podtrzymujące. W przypadku znacznego przedawkowania konieczne jest wdrożenie ścisłego monitorowania i podejmowanie działań w zależności od stanu pacjenta.⁴

Kluczowe elementy postępowania obejmują:

• Monitorowanie parametrów życiowych – zapewnienie drożności dróg oddechowych, kontrola oddychania i krążenia przy pomocy ciągłego zapisu EKG oraz odpowiednia podaż tlenu.⁵
• Długotrwała obserwacja – monitorowanie akcji serca i ciśnienia tętniczego należy kontynuować przez co najmniej 24 godziny, aż do ustąpienia objawów przedawkowania.⁶
• Ocena współistniejących intoksykacji – u pacjentów z zaburzeniami świadomości należy ustalić, czy nie przyjmowali jednocześnie innych leków lub alkoholu.⁷
• Leczenie wspomagające – w razie potrzeby podawanie tlenu, naloksonu, glukozy i tiaminy.⁸
• Kontrola hipotensji – jeśli konieczne jest podanie środka obkurczającego naczynia, należy zastosować noradrenalinę lub metaraminol. Ważne jest, by nie stosować adrenaliny.⁹

Dekontaminacja przewodu pokarmowego

Metody dekontaminacji przewodu pokarmowego należy stosować z ostrożnością, uwzględniając stan pacjenta:

• Przeciwwskazania do prowokowania wymiotów – u osób z objawami przedawkowania oraz u których mogą wystąpić objawy zaburzeń świadomości, śpiączka lub drgawki, nie należy stosować preparatów wymiotnicy ze względu na niebezpieczeństwo rozwoju zachłystowego zapalenia płuc.¹⁰
• Płukanie żołądka – jeżeli nastąpiło klinicznie znaczące spożycie leku, można wykonać płukanie żołądka, ale tylko z uprzednią intubacją dotchawiczą, by zabezpieczyć drogi oddechowe.¹¹
• Ograniczona skuteczność węgla aktywnego – istnieje niewiele danych potwierdzających działanie zastosowanego węgla aktywnego w przedawkowaniu hydroksyzyny.¹²
• Hemodializa i hemoperfuzja – wątpliwe jest, by metody te miały jakiekolwiek istotne znaczenie w usuwaniu hydroksyzyny z organizmu.¹³

Leczenie specyficzne

Dla hydroksyzyny nie istnieje swoista odtrutka, co oznacza, że nie ma leku, który bezpośrednio neutralizowałby jej działanie.¹⁴ Jednakże w szczególnych przypadkach można rozważyć zastosowanie fizostygminy:

• Zastosowanie fizostygminy – w przypadku silnego, zagrażającego życiu działania przeciwcholinergicznego opornego na stosowanie innych preparatów, skuteczne może być podanie fizostygminy w dawce terapeutycznej.¹⁵
• Ograniczenia stosowania fizostygminy:
  • Nie należy stosować fizostygminy wyłącznie w celu niedopuszczenia do zapadnięcia pacjenta w sen.¹⁶
  • Jeśli doszło do jednoczesnego spożycia trójpierścieniowych leków przeciwdepresyjnych, stosowanie fizostygminy może wywołać drgawki i oporne na leczenie zatrzymanie akcji serca.¹⁷
  • Należy unikać fizostygminy u pacjentów z zaburzeniami przewodzenia sercowego.¹⁸

Podsumowanie kliniczne

Przedawkowanie hydroksyzyny chlorowodorku (Atarax) może prowadzić do poważnych powikłań zdrowotnych, a nawet śmierci. Główne niebezpieczeństwa wiążą się z nadmiernym działaniem przeciwcholinergicznym, depresją OUN oraz potencjalnymi zaburzeniami rytmu serca i oddychania. Leczenie jest głównie objawowe i podtrzymujące, ze szczególnym naciskiem na monitoring parametrów życiowych oraz odpowiednie zabezpieczenie funkcji oddechowych i krążeniowych. Wobec braku swoistej odtrutki, w szczególnych przypadkach można rozważyć zastosowanie fizostygminy, jednak z zachowaniem ostrożności i przy uwzględnieniu przeciwwskazań do jej stosowania.¹⁹