Przedawkowanie leku

Przedawkowanie wody do wstrzykiwań (Aqua ad iniectabile) stanowi potencjalne zagrożenie szczególnie dla pacjentów z zaburzeniami bilansu wodnego. W warunkach klinicznych, woda do wstrzykiwań jest używana jako rozpuszczalnik do sporządzania leków parenteralnych i sama w sobie nie powinna być podawana bezpośrednio pacjentom w dużych ilościach, gdyż może prowadzić do poważnych zaburzeń homeostazy organizmu. ¹

Mechanizm zatrucia wodnego

Zatrucie wodne (intoksykacja wodna) występuje, gdy nadmiar wody prowadzi do rozcieńczenia elektrolitów w osoczu, szczególnie sodu, powodując hiponatremię. Stan ten jest szczególnie niebezpieczny dla pacjentów z predyspozycjami do zaburzeń gospodarki wodno-elektrolitowej, takimi jak: utajona niewydolność nerek, alkoholizm oraz stany chorobowe charakteryzujące się wzmożonym uwalnianiem hormonu antydiuretycznego (ADH). ²

Objawy kliniczne przedawkowania

Przedawkowanie wody do wstrzykiwań prowadzi do zespołu objawów charakterystycznych dla zatrucia wodnego. Manifestacja kliniczna może mieć różne nasilenie – od łagodnych do ciężkich, zagrażających życiu objawów. ³

Postępowanie w przypadku przedawkowania

Leczenie przedawkowania wody do wstrzykiwań zależy od nasilenia objawów i stanu klinicznego pacjenta. Można wyróżnić dwie główne strategie postępowania: ⁴

• W przypadkach lekkich objawów: Całkowite zaprzestanie podawania wody zwykle prowadzi do szybkiego ustąpienia objawów i samoistnego wyrównania stężenia sodu w surowicy. Konieczne jest monitorowanie parametrów życiowych oraz stężenia elektrolitów w osoczu. ⁵
• W przypadkach ciężkich zaburzeń: Wymagane jest bardziej agresywne postępowanie terapeutyczne obejmujące:
  • Dożylne wlewy 3% roztworu chlorku sodu w ilości około 100 ml, w dawkach powtarzanych – w celu szybkiego zwiększenia osmolalności osocza i korekcji hiponatremii ⁶
  • Alternatywnie: Dożylne wlewy 25% roztworu mannitolu w ilości około 100 ml, w dawkach powtarzanych – w celu wywołania diurezy osmotycznej i przyspieszenia eliminacji nadmiaru wody ⁷
  • Ciągłe monitorowanie stanu neurologicznego, parametrów życiowych oraz stężenia elektrolitów w osoczu
  • W przypadku wystąpienia drgawek lub utraty przytomności – postępowanie zgodne z protokołami leczenia stanów nagłych, w tym zabezpieczenie drożności dróg oddechowych i wspomaganie krążenia

Grupy szczególnego ryzyka

Szczególnej uwagi wymagają pacjenci z następującymi czynnikami ryzyka: ⁸

• Utajona niewydolność nerek – nawet subkliniczne zaburzenia funkcji nerek mogą ograniczać zdolność do eliminacji nadmiaru wody
• Alkoholizm – z uwagi na często współistniejące zaburzenia elektrolitowe i funkcji nerek
• Stany chorobowe z wzmożonym uwalnianiem ADH, takie jak:
  • Zespół nieadekwatnego wydzielania ADH (SIADH)
  • Niektóre nowotwory (zwłaszcza drobnokomórkowy rak płuca)
  • Choroby ośrodkowego układu nerwowego (urazy, infekcje, krwawienia)
  • Stany po zabiegach operacyjnych
• Pacjenci przyjmujący leki zwiększające działanie ADH, takie jak niektóre leki przeciwdepresyjne, przeciwpadaczkowe czy przeciwnowotworowe

U tych grup pacjentów konieczne jest szczególnie ostrożne stosowanie produktów zawierających wodę do wstrzykiwań oraz ścisłe monitorowanie bilansu płynów i stężenia elektrolitów. ⁹