Właściwości farmakokinetyczne leku

Produkt leczniczy Allefin w postaci żelu zawiera połączenie dwóch substancji czynnych: difenhydraminy chlorowodorku (20 mg/g) oraz lidokainy chlorowodorku (10 mg/g). Charakterystyka farmakokinetyczna obejmuje procesy wchłaniania, dystrybucji, metabolizmu oraz eliminacji obu substancji po podaniu miejscowym na skórę.¹

Wchłanianie

Difenhydramina wchłania się szybko przez skórę i utrzymuje wyższe stężenie w skórze niż w surowicy, co jest korzystne przy miejscowym zastosowaniu preparatu. Z kolei lidokaina wchłania się przez nieuszkodzoną skórę w stopniu ograniczonym, wynoszącym 3-5%. Należy jednak zaznaczyć, że wchłanianie lidokainy przebiega znacznie szybciej przez błony śluzowe oraz przez uszkodzoną skórę. Po aplikacji na skórę lidokaina zaczyna działać w czasie krótszym niż 2 minuty, a jej działanie znieczulające utrzymuje się przez okres 30-45 minut.²

Dystrybucja

Difenhydramina po wchłonięciu do krwiobiegu wiąże się z białkami osocza w znacznym stopniu – od 76% do 85%. Poziom wiązania z białkami zmniejsza się o około 15% u pacjentów cierpiących na marskość wątroby. Objętość dystrybucji difenhydraminy jest stosunkowo duża i wynosi od 3 do 7 dm³/kg masy ciała, co świadczy o rozległej dystrybucji tej substancji do tkanek organizmu. Difenhydramina z łatwością przenika przez barierę krew-mózg, co jest związane z jej właściwościami nasennymi i uspokajającymi.³

Lidokaina charakteryzuje się zmiennym stopniem wiązania z białkami osocza, wynoszącym od 33% do 80%. Proces wiązania z białkami zachodzi natychmiastowo po przedostaniu się lidokainy do krwiobiegu. Warto zwrócić uwagę, że stopień wiązania lidokainy z białkami może być niższy w przypadku wysokiego stężenia bilirubiny we krwi (która konkuruje z lidokainą o miejsca wiązania na powierzchni albumin) oraz w przypadkach skrajnej kwasicy lub alkalozy. Objętość dystrybucji lidokainy wynosi 1,6 l/kg. Po wchłonięciu do krwi, lidokaina w ciągu kilku minut ulega dystrybucji przede wszystkim do dobrze unaczynionych narządów (serce, płuca, nerki, wątroba), a następnie jest magazynowana w tkance tłuszczowej. Lidokaina przenika do płynu mózgowo-rdzeniowego w niewielkim stopniu, a mechanizm tego procesu opiera się na biernej dyfuzji.⁴

Metabolizm

Proces metabolizmu difenhydraminy wykazuje wyraźną zależność od przyjętej dawki. Podczas pierwszego przejścia przez wątrobę, około 50% difenhydraminy ulega biotransformacji do nieaktywnego metabolitu difenylometanu. W przypadku lidokainy, 70-90% substancji podlega procesom metabolicznym w wątrobie, gdzie przekształcana jest zarówno do aktywnych, jak i nieaktywnych metabolitów. Intensywność metabolizmu lidokainy jest ściśle skorelowana z wielkością przepływu krwi przez wątrobę.⁵

Eliminacja

Okres półtrwania difenhydraminy w organizmie wynosi od 4 do 8 godzin, natomiast jej metabolity charakteryzują się dłuższym czasem półtrwania, wynoszącym od 8 do 10 godzin. Warto podkreślić, że u osób w podeszłym wieku okres półtrwania difenhydraminy jest wydłużony. Eliminacja difenhydraminy z organizmu odbywa się głównie przez nerki, gdzie jest ona wydalana w postaci metabolitów.⁶

Lidokaina charakteryzuje się dwukompartmentowym modelem kinetycznym. W pierwszej fazie jej okres półtrwania wynosi 17 minut, a w drugiej fazie wydłuża się do 2 godzin. Eliminacja lidokainy zachodzi głównie przez nerki – około 90% wydalanej przez nerki lidokainy ma postać metabolitów powstałych w procesach wątrobowych, a jedynie mniej niż 10% jest wydalane w postaci niezmienionej. Dodatkowo, około 7% lidokainy jest wydalane z żółcią.⁷