Właściwości farmakodynamiczne
Aciprex 10 mg

Właściwości farmakodynamiczne leku Aciprex

Aciprex należy do grupy farmakoterapeutycznej leków przeciwdepresyjnych, a dokładniej selektywnych inhibitorów wychwytu zwrotnego serotoniny (SSRI). Lek sklasyfikowany jest zgodnie z kodem ATC jako N 06 AB 10.¹

Mechanizm działania

Escytalopram, substancja czynna leku Aciprex, działa jako selektywny inhibitor wychwytu zwrotnego serotoniny (5-HT) charakteryzujący się dużym powinowactwem do pierwotnego miejsca wiązania na transporterze serotoniny. Dodatkowo wiąże się również z allosterycznym miejscem na transporterze serotoniny, jednak z powinowactwem około 1000 razy mniejszym.²

Istotną cechą farmakologiczną escytalopramu jest jego niskie lub zerowe powinowactwo do szeregu receptorów, takich jak:

• Receptory serotoninergiczne 5-HT1A i 5-HT2 – wpływają na nastrój, lęk i rytmy dobowe³
• Receptory dopaminergiczne D1 i D2 – związane z układem nagrody i motoryki⁴
• Receptory adrenergiczne α1, α2 i β – odpowiedzialne za regulację ciśnienia krwi i funkcji układu współczulnego⁵
• Receptory histaminowe H1 – związane z czuwaniem i reakcjami alergicznymi⁶
• Receptory muskarynowe cholinergiczne – odpowiedzialne za funkcje autonomiczne⁷
• Receptory benzodiazepinowe – związane z efektem przeciwlękowym i nasennym⁸
• Receptory opioidowe – związane z percepcją bólu i układem nagrody⁹

Hamowanie wychwytu zwrotnego serotoniny (5-HT) stanowi jedyny prawdopodobny mechanizm działania wyjaśniający zarówno farmakologiczne, jak i kliniczne efekty escytalopramu.¹⁰

Działanie farmakodynamiczne

W ramach oceny bezpieczeństwa kardiologicznego przeprowadzono podwójnie zaślepione, kontrolowane placebo badanie EKG z udziałem zdrowych ochotników. Badanie wykazało, że escytalopram wpływa na odstęp QTc. Zaobserwowano zmianę odstępu QTc względem wartości wyjściowej (ocenioną na podstawie korekty metodą Fridericia) wynoszącą:

• 4,3 milisekundy (90% CI: 2,2; 6,4) po dawce terapeutycznej 10 mg/dobę¹¹
• 10,7 milisekundy (90% CI: 8,6; 12,8) po ponadterapeutycznej dawce 30 mg/dobę¹²

Skuteczność kliniczna i bezpieczeństwo stosowania

Duże epizody depresyjne

Skuteczność escytalopramu w leczeniu dużych epizodów depresyjnych została potwierdzona w krótkoterminowych badaniach klinicznych. W trzech z czterech krótkoterminowych (8-tygodniowych) badań z podwójnie ślepą próbą, kontrolowanych placebo, wykazano skuteczność leku.¹³

Przeprowadzono również długoterminowe badanie dotyczące profilaktyki nawrotów choroby. W badaniu wzięło udział 274 pacjentów, którzy pozytywnie zareagowali na leczenie escytalopramem w dawce 10 mg lub 20 mg na dobę w ciągu początkowej 8-tygodniowej fazy otwartej. Następnie pacjenci zostali losowo przydzieleni do kontynuacji leczenia escytalopramem w tej samej dawce lub do otrzymywania placebo przez okres do 36 tygodni. Badanie wykazało, że u pacjentów, którzy kontynuowali leczenie escytalopramem, czas do nawrotu choroby w przeciągu następnych 36 tygodni był znacząco dłuższy w porównaniu do pacjentów otrzymujących placebo.¹⁴

Fobia społeczna

Escytalopram wykazał skuteczność w leczeniu fobii społecznej zarówno w trzech krótkoterminowych (12-tygodniowych) badaniach, jak i u pacjentów odpowiadających na leczenie w 6-miesięcznym badaniu dotyczącym zapobiegania nawrotom tej choroby.¹⁵

Dodatkowo przeprowadzono 24-tygodniowe badanie, którego celem było ustalenie odpowiedniego sposobu dawkowania. Badanie to wykazało skuteczność escytalopramu w dawkach 5 mg, 10 mg i 20 mg.¹⁶

Zaburzenia lękowe uogólnione

Skuteczność escytalopramu w leczeniu zaburzeń lękowych uogólnionych (GAD) została potwierdzona we wszystkich czterech badaniach kontrolowanych placebo. Wykazano skuteczność zarówno dawki 10 mg, jak i 20 mg na dobę.¹⁷

W zbiorczej analizie wyników z trzech podobnych badań, obejmujących łącznie 840 pacjentów (421 leczonych escytalopramem i 419 otrzymujących placebo), zaobserwowano następujące wyniki:

• Odpowiedź na leczenie uzyskano u 47,5% pacjentów leczonych escytalopramem w porównaniu do 28,9% pacjentów otrzymujących placebo¹⁸
• Remisję uzyskano u 37,1% pacjentów leczonych escytalopramem w porównaniu do 20,8% pacjentów otrzymujących placebo¹⁹

Efekt terapeutyczny escytalopramu obserwowany był już od pierwszego tygodnia leczenia.²⁰ Długotrwałą skuteczność escytalopramu w dawce 20 mg na dobę wykazano w randomizowanym badaniu oceniającym utrzymywanie się efektu terapeutycznego, trwającym od 24 do 76 tygodni, przeprowadzonym z udziałem 373 pacjentów, którzy odpowiedzieli na leczenie podczas wstępnej 12-tygodniowej fazy otwartej.²¹

Zaburzenie obsesyjno-kompulsyjne

Skuteczność escytalopramu w leczeniu zaburzeń obsesyjno-kompulsyjnych (OCD) została potwierdzona w randomizowanym badaniu klinicznym z podwójnie ślepą próbą. Po 12 tygodniach leczenia pacjenci otrzymujący escytalopram w dawce 20 mg na dobę wykazali znaczącą poprawę w całkowitej punktacji w skali Y-BOCS (Yale-Brown Obsessive Compulsive Scale) w porównaniu do grupy otrzymującej placebo.²²

Po 24 tygodniach terapii, zarówno pacjenci leczeni escytalopramem w dawce 10 mg na dobę, jak i ci otrzymujący 20 mg na dobę, wykazywali istotną statystycznie przewagę w porównaniu do pacjentów otrzymujących placebo.²³

Skuteczność escytalopramu w zapobieganiu nawrotom zaburzeń obsesyjno-kompulsyjnych wykazano w dodatkowym badaniu, w którym uczestniczyli pacjenci, którzy pozytywnie zareagowali na escytalopram w 16-tygodniowej fazie otwartej. Następnie pacjenci ci brali udział w 24-tygodniowej randomizowanej, kontrolowanej placebo fazie z podwójnie ślepą próbą. Wykazano skuteczność zarówno dawki 10 mg, jak i 20 mg na dobę w zapobieganiu nawrotom zaburzenia.²⁴