Zapalenie spojówek
Objawy
Zapalenie spojówek (Conjunctivitis) to zapalenie błony śluzowej oka, objawiające się zaczerwienieniem, obrzękiem, świądem, pieczeniem oraz wydzieliną o charakterze wodnistym, śluzowym lub ropnym. Wyróżnia się trzy główne etiologie: wirusową, bakteryjną i alergiczną. Wirusowe zapalenie spojówek rozpoczyna się zwykle jednostronnie, z wodnistą wydzieliną i objawami towarzyszącymi infekcji górnych dróg oddechowych, trwając 1-3 tygodnie. Bakteryjne cechuje się gęstą, ropną wydzieliną (żółtą, zieloną), obrzękiem powiek i trwa 7-10 dni, skracając się do 2-5 dni pod wpływem antybiotykoterapii. Alergiczne zapalenie spojówek manifestuje się intensywnym świądem, obustronnym obrzękiem i wodnistą, śluzową wydzieliną, utrzymując się tak długo, jak trwa ekspozycja na alergen.
- Objawy zapalenia spojówek
- Główne objawy zapalenia spojówek
- Objawy specyficzne dla różnych typów zapalenia spojówek
- Rzadziej występujące objawy zapalenia spojówek
- Przebieg zapalenia spojówek
- Potencjalne powikłania zapalenia spojówek
- Kiedy należy szukać pomocy medycznej
- Zróżnicowanie objawów zapalenia spojówek w zależności od etiologii
Objawy zapalenia spojówek
Zapalenie spojówek (łac. Conjunctivitis) to stan zapalny dotyczący spojówki – cienkiej, przezroczystej błony wyściełającej wewnętrzną powierzchnię powiek i pokrywającej białkówkę oka. Choroba ta, nazywana również „różowym okiem”, charakteryzuje się zaczerwienieniem i obrzękiem spojówki, co prowadzi do pojawienia się szeregu charakterystycznych objawów12.
Główne objawy zapalenia spojówek
Do najczęstszych objawów zapalenia spojówek należą:134
- Zaczerwienienie białka oka (przekrwienie spojówki) – charakterystyczny różowy lub czerwony kolor białkówki oka wynikający z poszerzenia naczyń krwionośnych34
- Uczucie ciała obcego, piasku lub ziarna w oku (uczucie piaszczenia)13
- Świąd i pieczenie oczu24
- Wydzielina z oka – może być wodnista, śluzowa lub ropna, o różnym zabarwieniu (przezroczysta, żółta, biała, zielona)33
- Łzawienie12
- Strupienie powiek i rzęs, zwłaszcza rano po przebudzeniu13
- Obrzęk powiek lub spojówki23
- Nadwrażliwość na światło (fotofobia)15
Warto zauważyć, że zapalenie spojówek może dotykać jednego lub obu oczu, choć w przypadku zapalenia alergicznego najczęściej dotyczy obojga oczu jednocześnie36.
Objawy specyficzne dla różnych typów zapalenia spojówek
Objawy mogą się różnić w zależności od etiologii zapalenia spojówek. Wyróżniamy trzy główne typy: wirusowe, bakteryjne i alergiczne zapalenie spojówek37.
Wirusowe zapalenie spojówek
Wirusowe zapalenie spojówek, najczęstsza postać schorzenia, charakteryzuje się następującymi objawami:387
- Zwykle zaczyna się w jednym oku, a następnie rozprzestrzenia na drugie w ciągu 24-48 godzin89
- Wodnista, niezagęszczona wydzielina310
- Uczucie piasku lub ciała obcego w oku711
- Może towarzyszyć infekcjom górnych dróg oddechowych – objawy grypopodobne, kaszel, katar, ból gardła1213
- Poranne strupienie, a następnie wodnista wydzielina w ciągu dnia8
- Powiększone węzły chłonne przeduszne1415
Bakteryjne zapalenie spojówek
Bakteryjne zapalenie spojówek wykazuje następujące cechy:3816
- Gęsta, ropna wydzielina – biała, żółta lub zielonkawa317
- Sklejanie powiek, szczególnie po przebudzeniu816
- Często początkowo dotyczy jednego oka1816
- Znaczny obrzęk powiek1018
- Ból lub dyskomfort o umiarkowanym nasileniu216
Alergiczne zapalenie spojówek
Alergiczne zapalenie spojówek charakteryzuje się:3196
- Intensywnym świądem oczu719
- Obrzękiem powiek, często znacznym196
- Obustronnym wystąpieniem objawów36
- Wodnistą, przezroczystą wydzieliną1019
- Towarzyszącymi objawami alergicznymi (katar, kichanie, przekrwienie błony śluzowej nosa)76
Rzadziej występujące objawy zapalenia spojówek
Oprócz typowych objawów, pacjenci mogą doświadczać również:220
- Zaburzeń widzenia – okresowe niewyraźne widzenie, zwykle spowodowane nagromadzeniem wydzieliny25
- Uczucia suchości oczu25
- Powiększonych węzłów chłonnych przed uszami420
- Dyskomfortu przy noszeniu soczewek kontaktowych320
Przebieg zapalenia spojówek
Etapy rozwoju choroby
Przebieg zapalenia spojówek różni się w zależności od etiologii. Wczesne objawy zapalenia spojówek mogą być zbliżone niezależnie od przyczyny, ale z czasem stają się bardziej specyficzne dla danego typu17.
Wczesne etapy zapalenia spojówek mogą obejmować:175
- Uczucie dyskomfortu lub ciała obcego w oku5
- Łagodne zaczerwienienie białkówki oka5
- Wodnistą lub śluzową wydzielinę5
- Łagodny świąd lub podrażnienie5
- Nieznaczny obrzęk wokół oczu5
W przypadku wirusowego zapalenia spojówek, we wczesnym etapie mogą wystąpić objawy przeziębienia, takie jak katar, przekrwienie zatok lub kaszel, choć nie zawsze są one obecne1721.
Okres inkubacji
Okres inkubacji zależy od czynnika etiologicznego:2213
- Bakteryjne zapalenie spojówek: objawy zwykle pojawiają się w ciągu 24-72 godzin od ekspozycji na zakażenie2213
- Wirusowe zapalenie spojówek: początek objawów może nastąpić w czasie od 12 godzin do 12 dni po zakażeniu2214
Progresja objawów
W zapaleniu spojówek objawy zwykle nasilają się w ciągu pierwszych dni choroby, a następnie stopniowo ustępują817.
W wirusowym zapaleniu spojówek:1423
- Objawy mogą się pogarszać przez pierwsze 3-5 dni15
- Choroba zwykle ma łagodny przebieg i ustępuje samoistnie24
- W bardziej zaawansowanych przypadkach między 3 a 4 tygodniem mogą pojawić się małe zmiany na rogówce, które mogą obniżać ostrość widzenia23
W bakteryjnym zapaleniu spojówek:818
- Podrażnienie i wydzielina mogą się nasilać przez 3-5 dni przed poprawą8
- Jeśli stosowane są antybiotyki w postaci kropli, objawy mogą zacząć ustępować już po 24-48 godzinach1718
W alergicznym zapaleniu spojówek:196
- Objawy utrzymują się tak długo, jak długo pacjent jest narażony na alergen219
- Mogą mieć charakter sezonowy (np. związany z pyleniem roślin) lub całoroczny (np. związany z roztoczami kurzu domowego)196
Czas trwania choroby
Czas trwania zapalenia spojówek zależy od jego typu i zastosowanego leczenia:224
- Wirusowe zapalenie spojówek: zwykle ustępuje samoistnie w ciągu 1-2 tygodni, choć w niektórych przypadkach może trwać do 3 tygodni lub dłużej2425
- Bakteryjne zapalenie spojówek: nieleczone trwa zwykle 7-10 dni, a przy leczeniu antybiotykami 2-5 dni248
- Alergiczne zapalenie spojówek: objawy utrzymują się tak długo, jak długo występuje ekspozycja na alergen25
W większości przypadków zapalenie spojówek ma charakter ostry, trwający poniżej 4 tygodni. Jednak może też przejść w formę przewlekłą, utrzymującą się powyżej 4 tygodni2.
Zakaźność
Wirusowe i bakteryjne zapalenie spojówek są wysoce zakaźne2521:
- Wirusowe zapalenie spojówek pozostaje zakaźne przez 10-14 dni lub tak długo, jak długo utrzymują się objawy2521
- Bakteryjne zapalenie spojówek jest zakaźne dopóki występuje wydzielina z oka26
- Alergiczne zapalenie spojówek nie jest zakaźne27
Potencjalne powikłania zapalenia spojówek
Większość przypadków zapalenia spojówek ustępuje bez powikłań116. Jednak w niektórych przypadkach mogą wystąpić powikłania, takie jak:
- Zapalenie rogówki (keratitis) – może prowadzić do owrzodzeń rogówki116
- Blizny na spojówce2328
- Zaburzenia widzenia116
- Zespół suchego oka11
Szczególnie narażone na powikłania są osoby z obniżoną odpornością, noworodki oraz pacjenci z nieleczonym ciężkim zapaleniem spojówek2916.
Kiedy należy szukać pomocy medycznej
Choć większość przypadków zapalenia spojówek ustępuje samoistnie, należy skonsultować się z lekarzem w przypadku:30304
- Intensywnego bólu oka304
- Zaburzeń widzenia, które nie ustępują po usunięciu wydzieliny304
- Znacznej nadwrażliwości na światło3027
- Objawów utrzymujących się ponad 7-10 dni bez poprawy426
- Pogorszenia objawów pomimo leczenia3132
- Zapalenia spojówek u dzieci poniżej 4 tygodnia życia3029
- Zapalenia spojówek u osób noszących soczewki kontaktowe3032
- Współistniejącej gorączki lub ogólnego złego samopoczucia3026
Zróżnicowanie objawów zapalenia spojówek w zależności od etiologii
| Cecha | Wirusowe zapalenie spojówek | Bakteryjne zapalenie spojówek | Alergiczne zapalenie spojówek |
|---|---|---|---|
| Wydzielina | Wodnista, przezroczysta | Gęsta, ropna, żółta/zielona | Wodnista, śluzowata |
| Zajęcie oczu | Często zaczyna się w jednym oku, następnie przechodzi na drugie | Często jednostronne początkowo | Zwykle obustronne |
| Świąd | Umiarkowany | Łagodny lub brak | Intensywny |
| Ból/dyskomfort | Uczucie piasku w oku, pieczenie | Ból, dyskomfort | Świąd, pieczenie |
| Objawy dodatkowe | Objawy przeziębienia, powiększone węzły chłonne przeduszne | Często sklejanie powiek po przebudzeniu | Objawy alergiczne (katar, kichanie) |
| Czas trwania | 1-3 tygodnie | 7-10 dni, 2-5 dni z antybiotykami | Tak długo, jak trwa ekspozycja na alergen |
Zapalenie spojówek, choć zwykle nie jest stanem zagrażającym wzrokowi, może powodować znaczny dyskomfort i wpływać na codzienne funkcjonowanie. Znajomość objawów i przebiegu choroby pozwala na odpowiednio wczesne podjęcie leczenia i zapobieganie ewentualnym powikłaniom. W większości przypadków rokowanie jest dobre, a choroba ustępuje bez długotrwałych konsekwencji12.
Kolejne rozdziały
Zapraszamy do dalszego czytania naszego leksykonu.
Wybierz kolejny rozdział z menu poniżej, aby otworzyć nową podstronę kompedium wiedzy i uzyskać szczegółowe informację o leku, substancji lub chorobie.