Zakażone przekłucia
Patofizjologia i mechanizm
Miejscowe zapalenie tkanki łącznej (cellulitis) jest najczęstszym powikłaniem infekcyjnym po piercingu, szczególnie w obszarach o słabym ukrwieniu, takich jak chrząstka ucha, gdzie ryzyko infekcji jest zwiększone nawet 250-krotnie. Do najczęstszych patogenów należą Staphylococcus aureus, Streptococcus pyogenes oraz Pseudomonas aeruginosa, z rosnącym znaczeniem pozaszpitalnego MRSA. Objawy zakażenia obejmują zaczerwienienie, obrzęk, ból, wydzielinę ropną oraz objawy ogólnoustrojowe, takie jak gorączka ≥38°C i limfadenopatia. Szczególną uwagę wymaga zapalenie ochrzęstnej chrząstki ucha, które może prowadzić do martwicy tkanek i deformacji, a w ciężkich przypadkach do powikłań systemowych, takich jak angina Ludwiga, zapalenie wsierdzia, zespół wstrząsu toksycznego czy zgorzel Fourniera. W diagnostyce pomocne są badania laboratoryjne, np. podwyższona leukocytoza (przykładowo 12,63×10⁹/L).
Patogeneza zakażeń w miejscach piercingu
Miejscowe zapalenie tkanki łącznej (cellulitis) stanowi najczęstsze powikłanie infekcyjne wynikające z wykonania piercingu ciała. Jeśli zakażenie nie zostanie odpowiednio wcześnie zidentyfikowane i leczone, może prowadzić do poważnych powikłań systemowych, takich jak angina Ludwiga, zapalenie wsierdzia, zespół wstrząsu toksycznego czy zgorzel Fourniera, które zostały udokumentowane w opisach przypadków.12
Mechanizm zakażenia w piercingu
Piercing tworzy otwartą ranę w skórze lub chrząstce, która staje się bramą dla patogenów. Świeży piercing stanowi przerwanie ciągłości skóry, które może trwać kilka tygodni do całkowitego wygojenia. W tym czasie każda bakteria, która dostanie się do rany, może prowadzić do zakażenia.3 Proces gojenia piercingu jest złożonym mechanizmem wymagającym różnych mediatorów chemicznych, odpowiedzi immunologicznej i zdrowego środowiska rany. Każde zaburzenie lub pogorszenie naturalnego procesu gojenia może je opóźnić, zwiększając ryzyko infekcji.4
Mikroorganizmy obecne w środowisku mogą osiedlać się na niezagojonej ranie, prowadząc do zakażenia miejsca piercingu. Bakterie mogą łatwiej wniknąć do świeżej rany niż do zagojonej skóry.5 Większość infekcji występuje w pierwszych tygodniach lub miesiącach po wykonaniu piercingu.6
Czynniki ryzyka zakażeń w piercingu
Zwiększone ryzyko zakażenia związanego z piercingiem ciała wynika z kilku kluczowych czynników:7
- Niesterylne lub niewłaściwie czyszczone narzędzia do piercingu
- Ogólne nawyki higieniczne pacjenta
- Niewłaściwa pielęgnacja piercingu po jego wykonaniu
- Lokalizacja piercingu (szczególnie w obszarach o słabym ukrwieniu)
Istnieje wyższe ryzyko zakażenia w przypadku piercingu ucha z powodu jego słabego ukrwienia, co prowadzi do problemów z gojeniem rany.9 W szczególności piercing chrząstki ucha jest związany z 250-krotnie zwiększonym ryzykiem infekcji z powodu awaskularnej natury chrząstki usznej.10
Do czynników ryzyka należą również:11
- Osoby o zwiększonej podatności na infekcje (np. pacjenci z cukrzycą, pacjenci przyjmujący kortykosteroidy)
- Osoby o zwiększonym prawdopodobieństwie krwawienia (np. osoby przyjmujące leki przeciwzakrzepowe)
- Osłabiony układ odpornościowy, który może zwiększać ryzyko zakażeń podczas okresu rekonwalescencji
- Istniejące schorzenia skórne, jak łuszczyca lub zapalenie skóry w miejscu przekłucia, co znacznie zwiększa ryzyko zakażenia
Specyfika zakażeń w zależności od lokalizacji piercingu
Każda lokalizacja piercingu wiąże się z charakterystycznym ryzykiem zakażenia, co wynika z różnic anatomicznych i fizjologicznych.15 Piercingi wykonane poza płatkiem ucha w chrząstce usznej, w pępku lub sutku są narażone na wyższe ryzyko infekcji.16
Zakażenia piercingów ucha
Ucho jest najczęstszym miejscem piercingu ciała. W jednym badaniu nawet 35% osób z przebitymi uszami miało jedno lub więcej powikłań (np. drobne zakażenie, reakcja alergiczna, tworzenie się keloidów i urazowe rozdarcie).17
Wielokrotne przekłuwanie uszu zyskało popularność, szczególnie wysokie przekłuwanie przez chrząstkę małżowiny usznej. Te piercingi są związane z gorszym gojeniem i poważniejszymi infekcjami z powodu awaskularnej natury chrząstki usznej.18 Drobne infekcje mogą postępować do zapalenia ochrzęstnej, tworzenia się ropni i martwicy z objawami ogólnoustrojowymi lub bez nich.19
Zapalenie ochrzęstnej, powolnie rozwijająca się infekcja zlokalizowana w chrząstce ucha, najczęściej występuje po urazie ucha, a najczęstszą przyczyną jest wysoki piercing chrząstki ucha. Ten rodzaj piercingu może uszkodzić chrząstkę, co umożliwia wprowadzenie bakterii.20 Nieleczone zapalenie ochrzęstnej może prowadzić do powstania ropnia, który może odciąć dopływ krwi do chrząstki, powodując jej uszkodzenie i prowadząc do martwicy tkanek.21
Zakażenia piercingów sutków
Piercingi sutków mogą powodować zarówno powikłania nieinfekcyjne, jak i infekcyjne. Piercing sutka może sprzyjać dostępowi patogenów, które prowadzą do miejscowych infekcji w obszarze perforacji, mogących rozprzestrzeniać się na otaczające tkanki, powodując zapalenie sutka lub ropnie.2223
Najczęściej izolowanymi bakteriami w przypadkach zakażeń w okolicy piercingu sutka są:2425
- Staphylococcus (w tym koagulazo-ujemne gronkowce i S. epidermidis)
- Mycobacterium (szczególnie M. fortuitum)
- Neisseria gonorrhoeae
- Staphylococcus aureus
- Streptococcus agalactiae
- Propionibacterium acnes
Głównym dotkniętym narządem jest pierś, a najczęstsze objawy to: zbieranie się płynu, ból, rumień, tkanka ziarninowa i obrzęk.28
Zakażenia piercingów genitalnych
Dodatkowe obawy pojawiają się w przypadku piercingów genitalnych, które mogą naruszać integralność antykoncepcji barierowej i zwiększać ryzyko infekcji przenoszonych drogą płciową.29 Piercingi w okolicy genitalnej są bardziej narażone na zakażenie, więc konieczna jest dodatkowa opieka do czasu ich wygojenia.30
Patogeny powodujące zakażenia piersingów
Bakteryjne zakażenia skóry w miejscu lub w pobliżu miejsca piercingu są uważane za najczęściej zgłaszane powikłanie piercingów ciała.31
Patogeny bakteryjne
Do najczęstszych patogenów w zakażeniach piercingów należą:323334
- Staphylococcus aureus – powszechnie występuje w nozdrzach, pachach, pachwinie i na głowie
- Streptococcus pyogenes (paciorkowce grupy A)
- Pseudomonas aeruginosa – szczególnie w zakażeniach chrząstki ucha
Zakażenia te mogą stać się jeszcze bardziej inwazyjnym problemem wraz z pojawieniem się pozaszpitalnego metycylinoopornego Staphylococcus aureus (CA-MRSA).39
W szczególnym przypadku piercingów sutka, jak wskazują przeglądy przypadków, najczęściej izolowanymi bakteriami są gatunki z rodzaju Staphylococcus (w tym S. epidermidis) oraz prątki niegruźlicze, zwłaszcza Mycobacterium fortuitum.4041
Patogeny wirusowe
Przy każdym piercingu istnieje niebezpieczeństwo zakażenia, w tym wirusami zapalenia wątroby typu B lub C oraz tężcem. Sugerowano również, że piercing ciała może być potencjalnym wektorem transmisji wirusa HIV.42 Niesterylne techniki piercingu i zła higiena znacząco przyczyniają się do zwiększonego ryzyka infekcji.43
Źródła zakażeń w piercingu
Zakażenie nowego piercingu może wystąpić z różnych przyczyn:4445
Zakażenia związane ze sprzętem
Zakażenie może wystąpić podczas procedury piercingu, jeśli używany sprzęt, w tym igły lub kolczyki, nie jest dokładnie wysterylizowany lub jest zanieczyszczony.46 Infekcja może również wystąpić, jeśli użyto niesterylizowanych narzędzi lub procedura odbyła się w niesterylnym środowisku, takim jak kuchnia czy łazienka.47
Przykładem może być ognisko zakażeń Pseudomonas aeruginosa związane z zanieczyszczonym roztworem do pielęgnacji piercingu w Australii w 2021 roku. Badania wykazały, że jednolity typ sekwencji genomu bakterii był obecny w próbkach klinicznych i próbkach roztworu do pielęgnacji (zarówno z używanych, jak i nieotwartych butelek), co ustanowiło wspólne źródło tego ogniska.48
Zakażenia związane z higieną
Ryzyko infekcji może wzrosnąć, jeśli piercing nie jest czyszczony często lub jeśli nie są przestrzegane podstawowe wskazówki dotyczące pielęgnacji.49 Zakażenia są również częstsze, jeśli nie myjesz miejsca piercingu wystarczająco często lub próbujesz wyjąć kolczyki przed zagojeniem się piercingu.50
Do typowych czynników związanych z higieną należą:51
- Niewłaściwe lub rzadkie czyszczenie miejsca piercingu
- Dotykanie piercingu nieumytymi rękami
- Używanie niesterylnej lub niskiej jakości biżuterii do piercingu
- Ciasna odzież, która może łatwo zahaczyć o piercing i dodatkowo go podrażnić
Nadmierne dotykanie, ciągnięcie lub obracanie biżuterii w piercingu może utrudniać prawidłowe gojenie się rany i powodować drobne rozdarcia lub otarcia skóry. Te rany służą jako punkty wejścia dla bakterii, zwiększając możliwość infekcji.53
Naturalna flora bakteryjna skóry
Naturalne bakterie, zarówno pożyteczne, jak i szkodliwe, żyją na powierzchni skóry. Gdy zewnętrzna warstwa skóry zostaje przebita, bakterie mogą dostać się do rany i tam się osiedlić, co może spowodować zakażenie.54
Zakażenia ogólnoustrojowe
Chociaż rzadkie, zakażenia ogólnoustrojowe, takie jak infekcyjne zapalenie wsierdzia (IE) lub sepsa, mogą również wystąpić po piercingu.55 Uważa się, że są one „wyzwalane przez normalną florę w miejscu przekłucia, kolonizację mikroorganizmów wokół biżuterii lub przez miejscowe zakażenie, które stymuluje epizody przejściowej bakteriemii, mogącej osiedlać się w różnych obszarach serca.”56
W ciągu ostatniej dekady odnotowano ponad 25 przypadków infekcyjnego zapalenia wsierdzia pochodzących z piercingu języka, pępka, płatka ucha, dolnej wargi i sutka.57 Od 1999 roku sugerowano profilaktyczne schematy antybiotykowe, ale leczenie to jest nadal przedmiotem dyskusji.58
Rzadko bakterie z zakażenia piercingu mogą przedostać się do krwiobiegu i zagrozić sercu lub innym organom w organizmie.59 Jeśli poważne zakażenie skóry nie jest leczone, w rzadkich przypadkach może rozprzestrzenić się do krwi. Infekcja przenoszona przez krew może spowodować, że osoba będzie się czuć bardzo chora, a nawet może prowadzić do uszkodzenia narządów.60
Objawy kliniczne zakażonego piercingu
Zakażenie piercingu manifestuje się charakterystycznymi objawami, które mogą różnić się w zależności od wywołującej je bakterii lub grzyba.61
Objawy miejscowe
Typowe objawy zakażenia piercingu obejmują:6263646566
- Zaczerwienienie i obrzęk wokół piercingu lub zaczerwienienie, które nadal rozszerza się poza piercing
- Ból, tkliwość lub uczucie ciepła w dotkniętym obszarze
- Wyciek ropy lub płynu (zwłaszcza jeśli ma nieprzyjemny zapach) – wydzielina może być biała, żółta, zielona lub z domieszką krwi
- Przebarwienie, obrzęk i bolesność
Zakażenie zwykle objawia się jako: intensywny obrzęk i rozprzestrzeniające się zaczerwienienie na uchu, szyi i twarzy (lub w odpowiednim obszarze ciała); gęsta wydzielina o konsystencji twarogu, która może być biała, żółta lub brązowa, wyciekająca z piercingu. Ta wydzielina często nieprzyjemnie pachnie.72
Objawy ogólnoustrojowe
Poważniejsze zakażenia mogą powodować objawy ogólnoustrojowe:737475
- Objawy grypopodobne, w tym pocenie się, dreszcze, lepkość i złe samopoczucie
- Gorączka (temperatura 38 stopni Celsjusza lub wyższa)
- Obrzęk węzłów chłonnych na szyi, pod pachami i w pachwinie
- Bóle ciała, nudności, zawroty głowy i zmęczenie
Zakażony piercing może również powodować gorączkę, ból głowy, nudności itp. z powodu ogólnoustrojowej reakcji na zakażenie zachodzące wewnątrz organizmu.79
Diagnostyka różnicowa
Ważne jest rozróżnienie między zakażeniem, podrażnieniem a reakcją alergiczną:8081
Zakażenie: Tkanka otaczająca zakażony piercing stanie się opuchnięta, zaczerwieniona, bolesna i gorąca przy dotknięciu. Prawdopodobnie będzie również wydzielina o ciemnożółtym lub zielonym kolorze. Może również wydawać się nieco krwawa lub nieprzyjemnie pachnieć.82
Podrażnienie: Podobnie jak zakażenia, podrażniony piercing może powodować ból, obrzęk i zaczerwienienie. Ale nie powinien powodować okropnej wydzieliny, która towarzyszy zakażeniu. Inne objawy podrażnienia obejmują litą (nie wypełnioną płynem) grudkę wokół otworu lub lekkie łuszczenie się.83
Reakcja alergiczna: Reakcje alergiczne są powodowane, gdy twoje ciało odrzuca coś. W tym przypadku może to być metal użyty w piercingu lub coś w używanym roztworze czyszczącym. Reakcję alergiczną można zidentyfikować po wysypce, swędzeniu i zaczerwienieniu.84
Powikłania i progresja zakażeń piercingów
Potencjalne powikłania zakażeń piercingów są stosunkowo niewielkie, gdy są wcześnie zidentyfikowane i leczone odpowiednimi środkami przeciwdrobnoustrojowymi.85 Opóźnienie w prezentacji może prowadzić do zwiększonej ciężkości miejscowych zakażeń skóry i tkanek miękkich.86
Powikłania miejscowe
Bez właściwego leczenia zakażenie piercingu może prowadzić do:87888990
- Tworzenia się ropni (obszarów skóry, które są opuchnięte i wypełnione ropą)
- Keloidów (stwardniałych, podniesionych tkanek bliznowatych)
- Zniszczenia chrząstki ucha (powodującego zniekształcenie ucha)
- Perforacji przegrody nosowej
- Przewlekłe zakażenia mogą powodować tkankę bliznowatą, keloidy, krwawienie oraz uszkodzenie nerwów i tkanek
Zakażenie chrząstki może prowadzić do zapalenia ochrzęstnej, stanu zapalnego tkanki skórnej otaczającej chrząstkę. Jeśli zapalenie ochrzęstnej nie jest leczone, może rozwinąć się w zakażenie ogólnoustrojowe, które może stać się poważne i wpłynąć na całe ciało.95
Powikłania ogólnoustrojowe
Poważniejsze, systemowe powikłania zakażeń piercingów mogą obejmować:969798
- Zapalenie wsierdzia – infekcja wyściółki serca
- Angina Ludwiga – zagrażające życiu zakażenie dna jamy ustnej i szyi
- Zespół wstrząsu toksycznego
- Zgorzel Fourniera
- Sepsa lub inne zakażenia przenoszone przez krew
- Uszkodzenie narządów (w ciężkich przypadkach)
Poważne zakażenie może prowadzić do komplikacji zagrażających życiu. W przypadku 19-letniej pacjentki zakażenie było tak ostre, że faktycznie zniszczyło część jej chrząstki. Chirurdzy ostrzegli, że gdyby zakażone ucho pozostawiono dłużej bez leczenia, potencjalnie śmiertelne zakażenie mózgu mogłoby się rozwinąć, a ucho byłoby całkowicie zniszczone.102
Szczególne przypadki
Zakażenie chrząstki ucha, powodujące zapalenie ochrzęstnej, wymaga szczególnej uwagi ze względu na ryzyko ciężkiego przebiegu. U nastolatki, która zgłosiła się z utrzymującym się bólem ucha po przekłuciu prawego ucha w celu założenia kolczyka, po pięciu dniach od wykonania piercingu zauważyła ból ucha w pobliżu przekłucia oraz ból prawej strony szyi. Badanie wykazało opuchniętą, lekko fluktuującą małżowinę uszną, a pełna morfologia krwi wykazała podwyższoną liczbę białych krwinek – 12,63×10⁹/L (zakres normalny 4,0-10,0×10⁹/L).103
Zapalenie ochrzęstnej małżowiny usznej spowodowane przez piercing, powikłane zakażeniem Pseudomonas, jest częstym schorzeniem wśród młodej populacji. Ryzyko rozwoju zakażenia jest wyższe w chrząstce ucha niż w płatku ucha. Szeroki nacięcie chirurgiczne i usunięcie martwej tkanki ma kluczowe znaczenie dla procesu gojenia, aby zapobiec deformacjom.104105
Leczenie kliniczne opiera się na stosowaniu środków przeciwdrobnoustrojowych, takich jak cefalosporyny i chinolony, w celu wyeliminowania bakterii Pseudomonas aeruginosa. Chociaż wyniki po leczeniu są dobre, mogą wystąpić zniekształcenia kosmetyczne, które są bardziej widoczne, im później zostanie wdrożone właściwe leczenie.106
Kolejne rozdziały
Zapraszamy do dalszego czytania naszego leksykonu.
Wybierz kolejny rozdział z menu poniżej, aby otworzyć nową podstronę kompedium wiedzy i uzyskać szczegółowe informację o leku, substancji lub chorobie.