Guzki tarczycy
Patofizjologia i mechanizm
Guzki tarczycy, występujące u około 60% dorosłych, obejmują różnorodne typy histologiczne: rozrostowe, nowotworowe, koloidowe, torbielowate oraz zapalne. Patogeneza guzków jest wieloczynnikowa, obejmując mechanizmy takie jak hiperplazja tyreocytów pod wpływem TSH, mutacje genetyczne (np. TSHR, Gs, RET/PTC, BRAF V600E), nadmierna akumulacja koloidu oraz procesy zapalne. Szczególnie istotne są mutacje somatyczne aktywujące szlaki MAPK i PI3K/AKT, które prowadzą do proliferacji i progresji nowotworów tarczycy, zwłaszcza raka brodawkowatego (PTC). Warto podkreślić, że mutacje BRAF V600E wykazują około 500-krotnie wyższą aktywność kinazy BRAF w porównaniu do formy dzikiej, co ma kluczowe znaczenie w patogenezie raka. Ponadto, translokacje genów RET/PTC i PAX8/PPARγ są związane z złośliwością i specyficznymi podtypami raka tarczycy. Łagodne guzki, takie jak guzki rozrostowe, wykazują unikalne mutacje (SPOP, ZNF148, EZH1) różniące się od mutacji nowotworowych, co wskazuje na odrębne mechanizmy molekularne ich powstawania.
- Patogeneza guzków tarczycy
- Guzki hiperplastyczne
- Guzki nowotworowe
- Guzki koloidowe
- Guzki torbielowate
- Zapalenie tarczycy a guzki
- Czynniki genetyczne i molekularne w guzkach tarczycy
- Profil molekularny guzków łagodnych vs. nowotworowych
- Polimorfizmy genów w patogenezie guzków tarczycy
- Wpływ czynników środowiskowych na powstawanie guzków tarczycy
- <a href="#wplyw-estrogenu-na-tworzenie-guzkow-tarczycy”>Wpływ estrogenu na tworzenie guzków tarczycy
- Wpływ zespołu metabolicznego i otyłości na rozwój guzków tarczycy
- Stres oksydacyjny w patogenezie guzków tarczycy
- Rola makrofagów w patogenezie guzków tarczycy
- Podsumowanie
Patogeneza guzków tarczycy
Guzki tarczycy są częstym schorzeniem endokrynologicznym, występującym u nawet 60% dorosłych osób. Rozpiętość schorzeń związanych z guzkami tarczycy jest szeroka, od łagodnych do złośliwych, które mogą mieć przebieg indolentny lub bardzo agresywny. Rozwój guzków tarczycy może być uwarunkowany różnymi mechanizmami patogenetycznymi, które różnią się w zależności od rodzaju guzka i tego, czy ma on charakter złośliwy czy łagodny12.
Klasyfikacja histologiczna guzków tarczycy
Ze względu na cechy histologiczne guzki tarczycy można podzielić na pięć głównych typów3:
- Guzki rozrostowe (hiperplastyczne) – charakteryzują się proliferacją tyreocytów pod kontrolą TSH oraz innych czynników parakrynnych i autokrynnych
- Guzki nowotworowe – związane z aktywacją onkogenów
- Guzki koloidowe – cechujące się spłaszczeniem nabłonka i poszerzeniem pęcherzyków zawierających lepki materiał
- Guzki torbielowate – stanowiące 15-40% guzków tarczycy, z których większość to pseudotorbiele
- Guzki tarczycowe zapalne – obejmujące zapalenie limfocytarne tarczycy rosnące jako guzek w prawidłowym lub hiperplastycznym gruczole, lub zapalenie limfocytarne związane z innymi chorobami guzkowymi tarczycy4
Podstawowe mechanizmy powstawania guzków tarczycy
Guzki tarczycy mogą powstawać w wyniku kilku podstawowych mechanizmów56:
- Hiperplazja – nadmierny rozrost komórek pęcherzykowych tarczycy
- Mutacje genetyczne – prowadzące do rozwoju nowotworów
- Nadmierna akumulacja koloidu – prowadząca do powiększenia tarczycy
- Zapalenie tkanki tarczycowej – skutkujące zmianami strukturalnymi gruczołu6
Guzki hiperplastyczne
Patogeneza guzków hiperplastycznych jest związana z długotrwałą ekspozycją tarczycy na bodźce proliferacyjne, takie jak niedobór jodu, strumigeny oraz wrodzone błędy syntezy hormonów tarczycy. Wszystkie te czynniki prowadzą do niewystarczającej produkcji hormonów tarczycy i stymulują przysadkę do wydzielania hormonu tyreotropowego (TSH)7.
TSH jest glikoproteiną o działaniu stymulującym na szlak troficzny i metabolizm jodu w komórkach pęcherzykowych tarczycy. Wiązanie TSH z receptorem sprzężonym z białkiem G aktywuje szlaki sygnałowe cAMP i fosfolipazy C, co z kolei reguluje procesy wychwytywania i organifikacji jodu, syntezy tyreoglobuliny, sprzęgania jodotyrozyn oraz wydzielania jodotyronin (T3, T4)7.
Tworzenie guzków jest postulowane jako wynik zarówno wrodzonej, jak i nabytej heterogenności w proliferacji i funkcjonalnej regulacji komórek pęcherzykowych. Komórki pęcherzykowe tarczycy są wewnętrznie heterogenne pod względem produkcji hormonów tarczycy i proliferacji w odpowiedzi na stymulację TSH, przez co przy średnim poziomie stymulacji, subpopulacja komórek pęcherzykowych przerasta inne komórki i rozrasta się do makroskopowych guzków8.
Wpływ szlaku cAMP na rozwój guzków hiperplastycznych
W guzkach hiperplastycznych wzrost komórek zachodzi głównie poprzez receptor TSH (TSHR), cAMP i kinazę białkową A (PKA). Konstytutywna nadprodukcja cAMP wykazano, że może być spowodowana mutacją punktową receptora TSH lub białka Gs, co prowadzi do nadmiernego wzrostu i hiperfunkcji39.
„Gorące” guzki tarczycy (autonomicznie funkcjonujące guzki tarczycy, AFTNs) są głównie spowodowane mutacjami, które nadają konstytutywną aktywację kaskadzie cAMP (np. mutacje TSHR i Gs), co skutkuje stymulacją wzrostu i funkcji10.
Mutacje receptora TSH i znacznie rzadziej genu Gs odgrywają główną rolę w patogenezie autonomicznie funkcjonujących guzków tarczycy. Obie mutacje prowadzą do konstytutywnej aktywacji układu cyklazy adenylanowej, prawdopodobnie również do aktywacji szlaków fosforanów inozytolu w komórce pęcherzykowej, co prowadzi do autonomii pęcherzyka11.
Guzki nowotworowe
W nowotworowych guzkach tarczycy zidentyfikowano kilka aktywowanych onkogenów, takich jak3:
- Zmutowany TSHR i gsp (konstytutywna aktywacja cAMP)
- TRK (receptor dla NGF – czynnika wzrostu nerwów)
- RET/PTC (fosforylacja receptora kinazy tyrozynowej) – izoforma tego onkogenu jest indukowana przez promieniowanie
- ras (koduje białka Gs transdukcji sygnałów mitogennych)
- c-MET (receptor dla czynnika wzrostu hepatocytów)3
Ewolucja zróżnicowanego raka tarczycy do raka niezróżnicowanego jest spowodowana mutacją rodziny białek (np. p53), które działają jako hamulec, zapobiegając niestabilności genomowej raka. Sugeruje się, że nowotwór inicjuje się przez RET lub ras, a następnie może postępować – w wyniku dodatkowych mutacji i mutacji p53 – do raka anaplastycznego3.
Szlaki sygnałowe w nowotworach tarczycy
Badania genomowe raka tarczycy ujawniły dwa szlaki sygnałowe, które odgrywają kluczową rolę w wzroście i proliferacji tarczycy12:
- Szlak kinazy aktywowanej mitogenem (MAPK)
- Szlak 3-kinazy fosfatydyloinozytolu (PI3K)/AKT
Mutacje w kinazach i czynnikach transkrypcyjnych zaangażowanych w te szlaki inicjują rozwój i progresję raka tarczycy. Gdy te kluczowe cele w odpowiednim szlaku ulegają mutacjom lub rearanżacjom genetycznym, stają się konstytutywnie aktywne, prowadząc do translokacji czynników transkrypcyjnych do jądra. Ta translokacja skutkuje zwiększoną regulacją genów, które promują tumorogenezę i progresję nowotworową12.
Mutacje w kluczowych regulatorach szlaku MAPK są obecne w około 70% wszystkich przypadków raka brodawkowatego tarczycy (PTC). Jedną z godnych uwagi mutacji jest białko BRAFV600E, które prowadzi do aktywacji kinazy BRAF niezależnie od jej celu wyższego poziomu, RAS. Domena kinazy BRAFV600E jest około 500 razy bardziej aktywna niż kinaza BRAF dzikiego typu13.
Szlak sygnałowy PI3K/AKT odgrywa istotną rolę w regulacji różnych procesów komórkowych, w tym apoptozy, proliferacji, progresji cyklu komórkowego, angiogenezy, integralności cytoszkieletu i metabolizmu energii. W tym szlaku jednym z często mutowanych celów jest RAS, który działa jako kinaza wyższego poziomu kinazy BRAF. Mutacje w RAS skutkują jego ciągłą aktywacją w stanie związanym z GTP14.
Translokacje genowe w nowotworach tarczycy
Konstytutywna aktywacja zarówno szlaku MAPK, jak i PI3K-AKT może również wynikać z translokacji genów. Jednym z najczęstszych typów translokacji obserwowanych w raku tarczycy jest RET/PTC15.
Rearanżacja PAX8/receptora aktywowanego przez proliferatory peroksysomów-γ (PPARγ) jest wynikiem translokacji znanej jako (2;3)(q13;p25), która prowadzi do fuzji genu PAX8 i genu PPARγ. Ta specyficzna translokacja jest obserwowana w około 30-60% przypadków raka pęcherzykowego tarczycy (FTC) i w 38% przypadków wariantu pęcherzykowego raka brodawkowatego tarczycy (FVPTC)16.
Fuzje RET (translokacje RET/PTC) są wykrywane u około 10% pacjentów z PTC. Obecność fuzji RET/PTC w nieokreślonych guzkach tarczycy była związana ze złośliwością w 60% przypadków, bez fałszywie dodatnich wyników. Fuzje RET są generalnie uważane za patognomoniczne dla złośliwości w nieokreślonych guzkach tarczycy17.
Guzki koloidowe
Charakterystyczną cechą guzka koloidowego jest spłaszczenie nabłonka i rozszerzenie pęcherzyków zawierających lepki materiał – złożony z skoncentrowanego roztworu tyreoglobuliny (hTg). Sugerowano, ale nie udowodniono, defekt wewnątrzświatłowej reabsorpcji hTg4.
Wole koloidowe guzkowate występuje, gdy gruczoł tarczycowy nie jest w stanie zaspokoić potrzeb metabolicznych organizmu wystarczającą produkcją hormonu. Gruczoł tarczycowy kompensuje to przez powiększenie, co zwykle przezwycięża łagodne niedobory hormonu tarczycy18.
Wola koloidowe guzkowate są również znane jako wola endemiczne i są zwykle spowodowane niewystarczającą ilością jodu w diecie. Występują częściej na obszarach geograficznych z glebą pozbawioną jodu, zazwyczaj w regionach oddalonych od wybrzeża morskiego18.
Z histologicznego punktu widzenia, początkowy etap wola koloidowego to hiperplazja komórkowa pęcherzyków tarczycowych, po której następuje formowanie mikroguzkowe i makroguzkowe, które często nie odróżnia się od normalnego miąższu tarczycowego, nawet w badaniu histologicznym. Guzki hiperplastyczne często podlegają upłynniającej degeneracji, gromadząc krew, płyny surowicze i substancje koloidowe19.
Guzki torbielowate
Szacuje się, że między 15 a 40% guzków tarczycy jest częściowo lub całkowicie torbielowatych. „Prawdziwa torbiel” jest rzadka; większość tak zwanych guzków torbielowatych to „pseudotorbiele”, które powstają w wyniku martwicy i upłynnienia4.
Martwica powstaje jako brak równowagi między wzrostem a precyzyjnie regulowanym procesem angiogenezy. Czynnik wzrostu śródbłonka naczyniowego (VEGF/VPF) został niedawno uznany za odpowiedzialny za powstawanie świeżych i nawracających torbieli. Sugerowano również mechanizmy immunotoksyczne i apoptotyczne4.
Mechanizmy powstawania guzków zwyrodnieniowych
Zwyrodniałe guzki (DNs), które głównie manifestują się jako łagodne guzki tarczycy, są jedną z głównych przyczyn niezgodności w ocenach ultrasonograficznych i cytologicznych. Krwotok wewnątrzguzkowy jest jednym z mechanizmów przyczyniających się do powstawania guzków niezgodnych, a upośledzony dopływ krwi może wyjaśniać dalsze kurczenie się i zawał guzka20.
W litych guzkach, jatrogenne uszkodzenie przez biopsję cienkoigłową/gruboigłową może powodować zakrzepicę żylną i/lub krwawienie wewnętrzne, które są mechanizmami potencjalnie prowadzącymi do zwyrodnienia guzka. Krwotok wewnątrzguzkowy (spontaniczny lub wywołany biopsją) uciskający obwodowe tkanki guzka jest uważany za jeden z początkowych mechanizmów rozwoju guzków zwyrodnieniowych. Krwotok zwykle występuje w guzkach tarczycy i może być związany z ich bogatym zaopatrzeniem w krew20.
Częstość występowania krwotoku w obrębie guzków tarczycy po biopsji wynosi od 26,5% do 93,3%, podczas gdy nawet u pacjentów, którzy nie przechodzą biopsji cienkoigłowej, odsetek krwotoków jest nadal wysoki, sięgający 33,3%. Upośledzony dopływ krwi z powodu zakrzepicy żylnej i resorpcji krwiaka może wyjaśniać dalsze kurczenie się i zawał występujący później w procesie degradacji20.
Zapalenie tarczycy a guzki
Guzkowate zapalenie limfocytarne tarczycy (NLT) obejmuje dwie różne jednostki4:
- Zapalenie limfocytarne tarczycy rosnące jako guzek w hiperplastycznym lub normalnym gruczole
- Zapalenie limfocytarne tarczycy związane w tym samym guzku z innymi chorobami guzkowymi tarczycy: rak brodawkowaty tarczycy i chłoniak zostały stwierdzone jako związane z przewlekłym zapaleniem limfocytarnym tarczycy
Przewlekłe zapalenie tarczycy typu Hashimoto, które jest najczęstszą przyczyną niedoczynności tarczycy, wiąże się ze zwiększonym ryzykiem wystąpienia guzków tarczycy21.
W patogenezie guzków tarczycy istotną rolę odgrywa też otyłość, stan prowadzący do zwiększenia markerów stanu zapalnego układowego. Leptyna odgrywa kluczową rolę w tworzeniu guzków tarczycy i raka poprzez kilka mechanizmów. Wraz z przewlekłym stanem zapalnym dochodzi do zwiększenia wydzielania czynnika martwicy nowotworów (TNF) i cytokiny interleukiny 6 (IL-6), co przyczynia się do rozwoju, progresji i przerzutów raka22.
Ponadto leptyna wywiera działanie modulujące na wzrost, proliferację i inwazję linii komórkowych raka tarczycy poprzez aktywację różnych szlaków sygnałowych, takich jak kinaza janusowa/transduktor sygnału i aktywator transkrypcji, kinaza aktywowana mitogenem (MAPK) i/lub 3-kinaza fosfatydyloinozytolu (PI3K)/kinaza białkowa B (Akt)22.
Czynniki genetyczne i molekularne w guzkach tarczycy
Mutacja genetyczna jest uważana za jeden z najważniejszych mechanizmów rozwoju guzków tarczycy, szczególnie nowotworowych guzków tarczycy. Większość tych mutacji występuje jako mutacje somatyczne, podczas gdy niektóre mogą wykazywać dziedziczenie rodzinne5.
Najważniejsza odmiana rodzinnych raków tarczycy jest spowodowana mutacjami genetycznymi i nazywana jest rodzinnym rakiem tarczycy niepochodzącym z komórek rdzeniastych (FNMTC). Inne ważne geny związane z tworzeniem guzków tarczycy obejmują NH ras, RET, Gsp, C-MET, TRK, EGF/EGF-R i P535.
Profil molekularny guzków łagodnych vs. nowotworowych
Zmiany genomowe w łagodnych guzkach tarczycy, zwłaszcza guzku rozrostowym, jednym z najczęstszych typów zmiany hiperplastycznej, są słabo poznane. Mutacje somatyczne BRAF (22/32) wykryto tylko w PTC, podczas gdy mutacje w SPOP (4/38), ZNF148 (6/38) i EZH1 (3/38) stwierdzono wzbogacone w guzku rozrostowym23.
U 24,3% guzków rozrostowych wykryto wzajemnie wykluczające się mutacje SPOP P94R, EZH1 Q571R i ZNF148, co stanowi unikalną sygnaturę molekularną różniącą się od raka brodawkowatego tarczycy (PTC). Wyniki te ujawniają, że łagodne guzki posiadają unikalną sygnaturę molekularną, która różni się od PTC, i dostarczają genomowych dowodów na konwencjonalne przekonanie, że PTC i łagodne guzki mają niezależne pochodzenie2324.
Nasze ustalenia są bardziej zgodne z rolą przyczynową w tworzeniu łagodnych guzków niż z transformacją nowotworową. Tworzenie się struktury guzkowatej tarczycy w guzku rozrostowym jest prawdopodobnie wczesnym bodźcem powodującym powiększenie tarczycy, takim jak niedobór jodu, strumigeny odżywcze lub autoimmunizacja, po którym następuje miejscowa proliferacja komórek nabłonka pęcherzykowego z powodu somatycznych mutacji EZH1, ścieżka genetyczna różna od raka tarczycy25.
Polimorfizmy genów w patogenezie guzków tarczycy
Specyficzne genotypy wydają się być związane z rozwojem chorób tarczycy. Przebadano, czy polimorfizmy genów CYP1A1, GSTM1, GSTT1 i TP53 w kodonie 72 są związane ze zwiększonym ryzykiem wystąpienia guzków tarczycy26.
Genotypy zerowe genów GSTM1 i GSTT1 były dominujące u pacjentów z guzkami, wskazując, że osoby posiadające te genotypy mają predyspozycję do chorób tarczycy. Genotyp p53Arg Arg był związany z niskim ryzykiem raka tarczycy (OR = 0,15; P 0,0001), wskazując, że allel argininy w homozygotyczności może mieć działanie ochronne przed kancerogenezą26.
Z drugiej strony, genotyp p53ArgPro był znacząco związany ze złośliwymi guzkami nowotworowymi (OR = 3,65; P = 0,001). Międzyosobnicza zmienność w podatności na choroby tarczycy może dostarczyć nowych perspektyw dla wczesnej diagnozy, prognozy i leczenia, wskazując, którzy pacjenci z guzkami tarczycy skorzystają z leczenia, w zależności od specyficznych profili polimorficznych26.
Wpływ czynników środowiskowych na powstawanie guzków tarczycy
Na rozwój guzków tarczycy wpływają różne czynniki środowiskowe, z których najważniejsze to promieniowanie jonizujące i niedobór jodu.
Promieniowanie jonizujące
Promieniowanie jonizujące jest znanym czynnikiem ryzyka zarówno dla łagodnych, jak i złośliwych guzków tarczycy. Związek między napromieniowaniem tarczycy a tumorogenezą jest dobrze znany. Promieniowanie może powodować szeroki zakres mutacji somatycznych, które zwiększają ryzyko raka, szczególnie w narządach wrażliwych na promieniowanie, takich jak tarczyca1.
Translokacje protoonkogenu RET znaleziono w nowotworach złośliwych tarczycy związanych z promieniowaniem jonizującym. Obecność translokacji RET/PCT została opisana w gruczolakach pęcherzykowych występujących po napromieniowaniu27.
Istnieje wyraźny związek między ekspozycją na promieniowanie (z radioterapii lub opadów) a częstością występowania raka brodawkowatego tarczycy. Raki brodawkowate tarczycy u pacjentów narażonych na promieniowanie po wypadku w Czarnobylu można było całkowicie odróżnić od sporadycznych raków brodawkowatych tarczycy u pacjentów bez historii ekspozycji na promieniowanie, na podstawie wzorców ekspresji genów obejmujących siedem genów (tj. SFRP1, MMP1, ESM1, COL13A1, BAALC, PAGE1)28.
Niedobór jodu
Łagodne guzki tarczycy są bardzo rozpowszechnione na obszarach z niedoborem jodu. Funkcjonalna autonomia gruczołu tarczowego wydaje się być związana z niedoborem jodu. Zaangażowane są różne mechanizmy, ale patogeneza molekularna jest słabo poznana1029.
Zwiększona replikacja komórek tarczycy predysponuje pojedyncze komórki do somatycznych mutacji receptora TSH. Konstytutywna aktywacja receptora TSH może generować czynniki autokrynne, które promują dalszy wzrost, skutkując proliferacją klonalną. Klony komórek następnie produkują wiele guzków30.
Niedobór jodu w diecie jest również znany jako czynnik prowadzący do wola guzkowatego koloidowego. Jeśli gruczoł tarczowy jest następnie ponownie narażony na działanie jodu, guzki mogą produkować hormon tarczycy niezależnie. Czasami guzki mogą produkować zbyt dużo hormonu tarczycy, powodując tyreotoksykozę. Jest to nazywane toksycznym wolem guzkowatym18.
estrogenu-na-tworzenie-guzkow-tarczycy”>Wpływ estrogenu na tworzenie guzków tarczycy
Łagodne i złośliwe guzki tarczycy występują częściej u kobiet niż u mężczyzn. Dane eksperymentalne sugerują, że proliferacyjny efekt estrogenu, a nie polimorfizmy, jest odpowiedzialny za tę różnicę płci31.
Estrogen stymulował wzrost i jednocześnie hamował różnicowanie komórek macierzystych/progenitorowych pochodzących z guzków tarczycy. Na podstawie tych danych i w oparciu o koncepcję heterogenności komórkowej, hipotezą jest wspierająca rola estrogenu w propagacji komórek macierzystych/progenitorowych tarczycy, prowadząca do selekcji potomstwa komórek o zwiększonym potencjale wzrostu i zmniejszonym zróżnicowaniu. Komórki te mogą być źródłem hipofunkcjonujących lub niefunkcjonujących guzków tarczycy u kobiet31.
E2 promował również tworzenie sferoidów tarczycowych pochodzących z pojedynczej komórki macierzystej. Z drugiej strony, w odpowiedzi na stymulację E2, poziomy markerów różnicowania tarczycy, takich jak TSHR, peroksydaza tarczycowa (TPO) i symporter jodkowy sodu (NIS), były wyraźnie zmniejszone, z maksymalnym hamowaniem ekspresji NIS indukowanej przez TSH32.
Działanie estrogenu na komórki macierzyste/progenitorowe tarczycy, tj. stymulacja wzrostu i hamowanie różnicowania, w szczególności ekspresji NIS, generuje potomstwo komórek o wyższej szybkości proliferacji i zmniejszonym zróżnicowaniu. W podsumowaniu, hipotezą jest wspierająca rola estrogenu w propagacji komórek macierzystych/progenitorowych tarczycy, która może prowadzić do selekcji potomstwa komórek o zwiększonym potencjale wzrostu i zmniejszonej funkcji. Komórki te mogą być źródłem hipofunkcjonujących lub niefunkcjonujących guzków tarczycy u kobiet32.
Wpływ zespołu metabolicznego i otyłości na rozwój guzków tarczycy
Zespół metaboliczny (MS) i jego składniki wykazano, że ułatwiają częstość występowania guzków tarczycy (TNs). Pacjenci z MS mają wyższą częstość występowania TNs, prawdopodobnie z powodu podwyższonych poziomów TSH i stanów zapalnych in vivo33.
Wśród składników MS, nietolerancja glukozy przyczynia się najbardziej do rozwoju TNs. Poprzez kilka proponowanych mechanizmów, aberracyjne poziomy endogennego estrogenu sugerowano, że odgrywają kluczową rolę w rozwoju zarówno łagodnych, jak i złośliwych guzków34.
Zespół metaboliczny wywołuje rozwój guzków tarczycy, stymulując proliferację tarczycy i angiogenezę z powodu hiperinsulinemii, hiperglikemii i dyslipidemii. Insulinooporność wpływa na dystrybucję i strukturę naczyń krwionośnych tarczycy. Insulinopodobny czynnik wzrostu 1 (IGF-1) i insulina wpływają na regulację ekspresji genów tarczycy oraz proliferację i różnicowanie komórek tarczycy34.
Stres oksydacyjny w patogenezie guzków tarczycy
Stres oksydacyjny spowodowany brakiem równowagi między czynnikami pro- i antyoksydacyjnymi może być ważnym mechanizmem w patogenezie chorób tarczycy. Obecne badania sugerują zwiększony stres oksydacyjny jako cechę łagodnych i złośliwych guzków tarczycy35.
Odrębna lokalizacja subkomórkowa znakowania 8oxoG w tych patologiach może odzwierciedlać różne stopnie mitochondrialnego lub jądrowego uszkodzenia DNA oksydacyjnego, które, jeśli towarzyszą mu wadliwa naprawa DNA, znane są z zwiększenia ryzyka zdarzeń mutacyjnych. Może to propagować np. proliferację komórek i dedyferencjację, a tym samym prowadzić do transformacji komórek tarczycy35.
Analiza ekspresji genów wykazuje dowody na zwiększoną ekspresję genów związanych z cyklem komórkowym i sygnalizacją białka Gq-kinazy białkowej C w zimnych guzkach tarczycy10.
Rola makrofagów w patogenezie guzków tarczycy
Ludzkie monocyty eksponowane na medium kondycjonowane (CM) z starzejących się tyreocytów i linii komórkowych raka tarczycy ulegają polaryzacji podobnej do M2, wykazując wysokie markery CD206 i niskie markery MHC II, oraz zwiększoną regulację sekrecji CCL1736.
Wyniki badań wykazują, że zarówno starzejące się tyreocyty, jak i linie komórkowe raka tarczycy wywołują polaryzację makrofagów podobną do M2, która jest związana z sekrecją PGE2. Koekspresja genu PTGS2 i markerów M2 w ludzkim raku tarczycy podkreśla możliwość przeciwdziałania wzrostowi guza poprzez inhibicję COX-236.
Dane silnie sugerują protumoralny efekt PGE2 zapośredniczony przez jego działanie na makrofagi. Zatem inhibicja COX-2 może stanowić strategię terapeutyczną, która, modulując aktywność makrofagów związanych z guzem (TAMs), przywróciłaby odpowiedź immunologiczną przeciwnowotworową i przeciwdziałałaby wzrostowi guza tarczycy36.
Podsumowanie
Patogeneza guzków tarczycy jest złożona i obejmuje wiele mechanizmów, od hiperplazji pęcherzykowej, przez ogniskową proliferację guzkową, aż po ewentualne nabycie autonomii funkcjonalnej. Genetyczne i środowiskowe czynniki wpływają na rozwój guzków tarczycy, a zrozumienie mechanizmów molekularnych leżących u podstaw ich powstawania jest kluczowe dla dokładnej diagnozy i leczenia. Dokładność diagnozy bezsprzecznie wywodzi się z wiedzy o mechanizmach molekularnych leżących u podstaw powstawania guzków tarczycy oraz z zastosowania bardziej precyzyjnych narzędzi diagnostycznych37.
Rola TSH w patogenezie guzków tarczycy jest kontrowersyjna38. Badania pokazują, że TSH wydaje się nie odgrywać roli w wzroście guzków tarczycy, ponieważ wyższe poziomy nie są związane z większymi guzkami, podczas gdy obecność przeciwciał przeciwtarczycowych determinuje mniejszy wzrost guzków38.
Podsumowując, zrozumienie molekularnych podstaw patogenezy guzków tarczycy dostarcza cennych informacji na temat ich diagnozy, prognozy i leczenia. Identyfikacja specyficznych markerów genetycznych i molekularnych może pomóc w lepszej klasyfikacji guzków tarczycy i opracowaniu bardziej spersonalizowanych strategii terapeutycznych.
Kolejne rozdziały
Zapraszamy do dalszego czytania naszego leksykonu.
Wybierz kolejny rozdział z menu poniżej, aby otworzyć nową podstronę kompedium wiedzy i uzyskać szczegółowe informację o leku, substancji lub chorobie.