Leki w grupie
„leki przeciwendometriozowe”

Leki przeciwendometriozowe to grupa preparatów stosowanych w leczeniu endometriozy – choroby charakteryzującej się występowaniem tkanki endometrium poza jamą macicy. Głównym celem terapii jest zmniejszenie bólu, zahamowanie wzrostu ognisk endometriozy oraz, w niektórych przypadkach, poprawa płodności.

Mechanizm działania leków przeciwendometriozowych polega głównie na hamowaniu produkcji estrogenów lub blokadzie ich działania, ponieważ ogniska endometriozy są hormonozależne. Leczenie ma na celu indukcję stanu pseudomenopauzy lub pseudociąży, co prowadzi do zaniku ognisk chorobowych.

Główne grupy leków stosowanych w endometriozie to: doustne środki antykoncepcyjne (zawierające estrogeny i progestageny), progestageny, agoniści GnRH, inhibitory aromatazy oraz selektywne modulatory receptora progesteronowego. Leki te można stosować w monoterapii lub w schematach skojarzonych.

Doustne środki antykoncepcyjne (np. Diane 35, Yasmin, Belara) są często lekami pierwszego wyboru, szczególnie w łagodniejszych postaciach endometriozy. Progestageny stosowane w endometriozie to m.in. dienogest (Visanne), medroksyprogesteron (Depo-Provera), noretisteron (Primolut Nor) czy dydrogesteron (Duphaston).

Agoniści GnRH, takie jak goserelina (Zoladex), leuprorelina (Lucrin Depot), tryptorelina (Diphereline), wywołują odwracalną supresję osi podwzgórze-przysadka-jajniki, powodując stan pseudomenopauzy. Ze względu na skutki uboczne (utrata masy kostnej, objawy wypadowe) stosuje się je zazwyczaj przez ograniczony czas, często z terapią add-back (dodanie niewielkich dawek estrogenów i progestagenów).

Inhibitory aromatazy (letrozol, anastrozol) hamują konwersję androgenów do estrogenów, zmniejszając stężenie estrogenów w tkankach. Są stosowane głównie w przypadkach opornych na inne terapie. Selektywne modulatory receptora progesteronowego, jak ulipristal (Esmya), stanowią nowszą opcję terapeutyczną.

Największą zaletą stosowania leków przeciwendometriozowych jest możliwość nieinwazyjnego kontrolowania objawów choroby, przede wszystkim bólu miesiączkowego, bólu podczas stosunków płciowych oraz przewlekłego bólu miednicy. Leczenie może zapobiegać progresji choroby i zmniejszać ryzyko nawrotów po leczeniu operacyjnym.

Do najważniejszych zagrożeń związanych ze stosowaniem leków przeciwendometriozowych należą: działania niepożądane specyficzne dla poszczególnych grup (np. żylna choroba zakrzepowo-zatorowa przy stosowaniu estrogenów, utrata masy kostnej przy długotrwałym stosowaniu agonistów GnRH), czasowe zmniejszenie płodności oraz niepełna skuteczność w zaawansowanych postaciach choroby, zwłaszcza w przypadku głęboko naciekającej endometriozy.

W przypadkach opornych na farmakoterapię lub przy występowaniu dużych zmian (torbiele endometrialne, głęboko naciekająca endometrioza) może być konieczne leczenie operacyjne, często połączone z farmakoterapią przed- i pooperacyjną.