Leki w grupie
„antybiotyk o działaniu miejscowym w przewodzie pokarmowym”

Antybiotyki o działaniu miejscowym w przewodzie pokarmowym to grupa leków przeciwbakteryjnych, które działają głównie w świetle przewodu pokarmowego i nie wchłaniają się (lub wchłaniają się w minimalnym stopniu) do krwioobiegu. Są stosowane w leczeniu zakażeń przewodu pokarmowego, takich jak biegunki bakteryjne, zakażenia wywołane przez Clostridium difficile, a także w przygotowaniu do zabiegów chirurgicznych jelit.

Do najważniejszych antybiotyków o działaniu miejscowym w przewodzie pokarmowym należą: rifaksymina (Xifaxan, Tixteller, Rifamat), neomycyna (składnik preparatów złożonych), wankomycyna podawana doustnie (Vancomycin, Edicin), fidaksomycyna (Dificlir), oraz kolistyna podawana doustnie. Ponadto do tej grupy można zaliczyć niektóre niestrawione formy antybiotyków chinolonowych i aminoglikozydów stosowanych doustnie.

Największą zaletą antybiotyków o działaniu miejscowym jest minimalne wchłanianie do krwioobiegu, co przekłada się na ograniczenie działań niepożądanych ogólnoustrojowych. Leki te nie zaburzają w znacznym stopniu mikroflory poza przewodem pokarmowym, mają niski potencjał rozwoju oporności krzyżowej oraz wykazują wysoką skuteczność w miejscu działania, przy ograniczonych interakcjach z innymi lekami.

Niebezpieczeństwa związane ze stosowaniem tej grupy leków obejmują możliwość zaburzenia równowagi naturalnej mikroflory jelitowej, co może prowadzić do nadkażeń (np. drożdżakowych) lub rozwoju biegunki poantybiotykowej. W przypadku niektórych leków z tej grupy może występować ograniczone wchłanianie do krwioobiegu, co u pacjentów z niewydolnością nerek może powodować kumulację i toksyczność. Istnieje również ryzyko rozwoju antybiotykooporności wśród bakterii przewodu pokarmowego.

Antybiotyki o działaniu miejscowym w przewodzie pokarmowym można podzielić na podgrupy ze względu na ich strukturę chemiczną i mechanizm działania: antybiotyki ryfamycynowe (np. rifaksymina), antybiotyki aminoglikozydowe (np. neomycyna), antybiotyki glikopeptydowe (np. wankomycyna doustna), antybiotyki makrolidowe i makrocykliczne (np. fidaksomycyna) oraz polimyksyny (np. kolistyna doustna). Każda z tych podgrup ma nieco odmienny profil działania przeciwbakteryjnego i zastosowań klinicznych.