żywienie pozajelitowe w przypadku gdy żywienie doustne jest niewystarczające
Wskazanie

Żywienie pozajelitowe jest formą wsparcia żywieniowego polegającą na dostarczaniu pacjentowi składników odżywczych bezpośrednio do układu krwionośnego, z pominięciem przewodu pokarmowego. Wskazanie to stosuje się, gdy żywienie doustne jest niewystarczające lub niemożliwe, a żywienie dojelitowe jest przeciwwskazane, nietolerowane lub nie pokrywa całości zapotrzebowania na składniki odżywcze.

Najczęstsze sytuacje kliniczne wymagające żywienia pozajelitowego to: zespół krótkiego jelita, niedrożność przewodu pokarmowego, ciężkie zapalenie trzustki, rozległe oparzenia, zespół jelita drażliwego, niedożywienie w przebiegu chorób nowotworowych, przedłużający się ileus pooperacyjny oraz ciężkie zaburzenia wchłaniania. Żywienie pozajelitowe może być prowadzone jako całkowite (TPN – Total Parenteral Nutrition) lub uzupełniające do żywienia dojelitowego.

W Polsce dostępnych jest kilka preparatów do żywienia pozajelitowego, w tym m.in.: Kabiven, SmofKabiven, Nutriflex Lipid, Olimel, Clinimix, Aminomel, Clinomel, Vamin oraz Aminoplasmal. Preparaty te różnią się składem aminokwasów, elektrolitów, glukozy i tłuszczy, co pozwala na indywidualizację terapii w zależności od potrzeb pacjenta. Dodatkowo stosuje się suplementację witamin (np. Cernevit, Soluvit) i pierwiastków śladowych (np. Addamel, Tracutil).

Największe trudności podczas prowadzenia żywienia pozajelitowego obejmują powikłania związane z dostępem naczyniowym (zakażenia cewnika, zakrzepica), zaburzenia metaboliczne (hiperglikemia, zaburzenia elektrolitowe, zespół ponownego odżywienia), choroby wątroby związane z żywieniem pozajelitowym (PNALD) oraz powikłania techniczne. Istotnym wyzwaniem jest również właściwe zbilansowanie składu mieszaniny żywieniowej i dostosowanie jej do zmieniających się potrzeb metabolicznych pacjenta.

Szczególną uwagę należy zwrócić na monitorowanie parametrów biochemicznych oraz stan kliniczny pacjenta podczas terapii. Żywienie pozajelitowe powinno być prowadzone przez doświadczony zespół żywieniowy, obejmujący lekarza, farmaceutę klinicznego, dietetyka i pielęgniarkę, co znacząco zmniejsza ryzyko powikłań i poprawia efektywność leczenia.