żywienie pozajelitowe w przypadku gdy żywienie dojelitowe jest niemożliwe
Wskazanie

Żywienie pozajelitowe (parenteral nutrition) to metoda leczenia żywieniowego stosowana u pacjentów, u których niemożliwe jest zastosowanie żywienia dojelitowego. Wskazania do takiego postępowania obejmują niedrożność przewodu pokarmowego, ciężkie zaburzenia wchłaniania, zespół krótkiego jelita, ciężkie zapalenie trzustki, uporczywe wymioty lub biegunkę, a także stany okołooperacyjne gdy przewód pokarmowy musi pozostać w spoczynku.

W żywieniu pozajelitowym stosuje się preparaty zawierające makro- i mikroskładniki odżywcze, które podawane są bezpośrednio do układu żylnego pacjenta. W Polsce dostępne są gotowe mieszaniny do żywienia pozajelitowego, takie jak Olimel, Smofkabiven, NuTRIflex, Clinimix, oraz Aminoven. Dodatkowo stosuje się preparaty witamin (Cernevit, Soluvit), pierwiastków śladowych (Addamel, Tracutil) oraz emulsje tłuszczowe (Intralipid, ClinOleic, SMOFlipid).

Podstawową trudnością w prowadzeniu żywienia pozajelitowego jest ryzyko wystąpienia powikłań, w tym powikłań infekcyjnych związanych z dostępem naczyniowym, zaburzeń metabolicznych (hiperglikemia, zaburzenia elektrolitowe), a także dysfunkcji wątroby i dróg żółciowych. Szczególnie problematyczne jest długotrwałe żywienie pozajelitowe, które może prowadzić do zespołu wątrobowo-jelitowego (IFALD – Intestinal Failure-Associated Liver Disease).

Istotnym wyzwaniem jest również odpowiednie zbilansowanie składników odżywczych. Pacjenci wymagają regularnego monitorowania parametrów biochemicznych, stanu klinicznego oraz dostosowywania składu mieszaniny żywieniowej do indywidualnych potrzeb. W przypadku przewlekłej niewydolności przewodu pokarmowego, konieczne może być prowadzenie domowego żywienia pozajelitowego, co wymaga przeszkolenia pacjenta lub opiekunów oraz zapewnienia specjalistycznego sprzętu.

Pomimo dostępności zaawansowanych preparatów do żywienia pozajelitowego, zawsze gdy tylko jest to możliwe, dąży się do jak najszybszego włączenia chociażby częściowego żywienia dojelitowego, które jest bardziej fizjologiczne i wiąże się z mniejszą liczbą powikłań. Żywienie pozajelitowe powinno być prowadzone przez zespół specjalistów, w skład którego wchodzą lekarze, dietetycy, farmaceuci oraz pielęgniarki specjalizujące się w leczeniu żywieniowym.