żywienie pozajelitowe w przypadku gdy żywienie dojelitowe jest przeciwwskazane
Wskazanie

Żywienie pozajelitowe (PN – Parenteral Nutrition) to forma terapii żywieniowej polegająca na dostarczaniu pacjentowi niezbędnych składników odżywczych drogą dożylną, z pominięciem przewodu pokarmowego. Jest ono wskazane, gdy żywienie dojelitowe jest przeciwwskazane, niewystarczające lub niemożliwe do zastosowania. Przeciwwskazania do żywienia dojelitowego obejmują m.in. niedrożność przewodu pokarmowego, ciężkie zaburzenia wchłaniania, ostre zapalenie trzustki, przetoki jelitowe wysokiego przepływu, niedokrwienie jelit czy rozległe resekcje przewodu pokarmowego.

W żywieniu pozajelitowym wykorzystuje się preparaty zawierające makroskładniki (węglowodany, aminokwasy, tłuszcze), elektrolity, witaminy i pierwiastki śladowe. W Polsce stosowane są m.in. gotowe worki trójkomorowe takie jak: Kabiven, Nutriflex, OliClinomel, SmofKabiven, Clinimix czy Olimel. Oprócz nich stosuje się także indywidualnie przygotowywane mieszaniny do żywienia pozajelitowego komponowane w aptekach szpitalnych w zależności od potrzeb pacjenta.

Największym wyzwaniem w prowadzeniu żywienia pozajelitowego jest zapobieganie i leczenie powikłań, które można podzielić na metaboliczne, techniczne i infekcyjne. Powikłania metaboliczne obejmują zaburzenia gospodarki węglowodanowej, elektrolitowej i kwasowo-zasadowej. Powikłania techniczne związane są z kaniulacją naczyń centralnych, a powikłania infekcyjne to przede wszystkim zakażenia odcewnikowe, które mogą prowadzić do sepsy. Istotnym problemem jest też zespół ponownego odżywienia (refeeding syndrome), który może wystąpić u pacjentów niedożywionych, gdy zbyt szybko wprowadzi się pełne zapotrzebowanie energetyczne.

Prowadzenie żywienia pozajelitowego wymaga ścisłego monitorowania parametrów biochemicznych, stanu klinicznego pacjenta oraz regularnej oceny zapotrzebowania na składniki odżywcze. Kluczowa jest współpraca wielodyscyplinarnego zespołu żywieniowego, w skład którego wchodzą lekarz, dietetyk, farmaceuta i pielęgniarka. Optymalne prowadzenie żywienia pozajelitowego pozwala na uniknięcie powikłań i osiągnięcie założonych celów terapeutycznych.