wykrywanie węzłów wartowniczych w przebiegu czerniaka
Wskazanie

Wykrywanie węzłów wartowniczych stanowi kluczowy element diagnostyki i leczenia czerniaka skóry. Węzeł wartowniczy to pierwszy węzeł chłonny na drodze spływu chłonki z ogniska nowotworowego, który potencjalnie może zawierać przerzuty. Procedura ta jest zalecana u pacjentów z czerniakiem o głębokości nacieku powyżej 0,8 mm według skali Breslowa lub przy obecności czynników wysokiego ryzyka (owrzodzenie, wysoki indeks mitotyczny).

W procesie identyfikacji węzłów wartowniczych stosuje się technikę limfoscyntygrafii przedoperacyjnej z użyciem radiofarmaceutyku (najczęściej nanocoll znakowany technetem-99m) oraz śródoperacyjne podanie barwnika (np. błękit patentowy). W Polsce dostępne są preparaty takie jak Nanocoll, Lymphoseek czy SentiMag (system wykorzystujący cząsteczki tlenku żelaza). Procedura powinna być wykonywana w ośrodkach dysponujących doświadczonym zespołem chirurgów i patologów.

Po zlokalizowaniu węzła wartowniczego następuje jego biopsja i badanie histopatologiczne. W przypadku wykrycia mikroprzerzutów w węźle wartowniczym może być konieczne wykonanie limfadenektomii (usunięcia regionalnych węzłów chłonnych) lub zastosowanie leczenia systemowego. W leczeniu uzupełniającym po usunięciu węzłów z przerzutami stosuje się leki takie jak Opdivo (niwolumab), Keytruda (pembrolizumab) czy Tafinlar (dabrafenib) w skojarzeniu z Mekinist (trametynib).

Największe trudności w procesie wykrywania węzłów wartowniczych w przebiegu czerniaka obejmują fałszywie ujemne wyniki (około 5-10% przypadków), problemy techniczne związane z lokalizacją węzłów (szczególnie w regionie głowy i szyi), a także interpretację wyników mikroskopowych. Wyzwaniem pozostaje również ustalenie optymalnego postępowania w przypadku wykrycia bardzo małych depozytów komórek nowotworowych. Dodatkowo, u pacjentów po wcześniejszych zabiegach chirurgicznych w okolicy pierwotnego czerniaka, drogi spływu chłonki mogą być zaburzone, co utrudnia prawidłową identyfikację węzła wartowniczego.