wyciek płynu mózgowo-rdzeniowego
Wskazanie

Wyciek płynu mózgowo-rdzeniowego (PMR) to stan, w którym dochodzi do wycieku PMR z przestrzeni podpajęczynówkowej poprzez defekt w oponie twardej i pajęczej. Najczęściej występuje jako powikłanie po punkcji lędźwiowej, zabiegach neurochirurgicznych, urazach głowy lub kręgosłupa, ale może także pojawić się samoistnie. Charakterystycznym objawem jest silny ból głowy nasilający się w pozycji pionowej i ustępujący w pozycji leżącej.

Diagnostyka wycieku PMR obejmuje badanie obrazowe (MRI z kontrastem, CT-mielografia), badanie płynu z wycieku na obecność beta-2-transferyny oraz pomiar ciśnienia PMR. W przypadkach niejednoznacznych pomocne mogą być badania radioizotopowe. Podstawowym celem diagnostyki jest lokalizacja miejsca wycieku, co ma kluczowe znaczenie dla skutecznego leczenia.

W leczeniu zachowawczym wycieku PMR stosuje się przede wszystkim unieruchomienie pacjenta w pozycji leżącej, nawodnienie oraz leki przeciwbólowe, takie jak Paracetamol (Apap, Panadol), niesteroidowe leki przeciwzapalne (Ketonal, Dicloratio, Nurofen) oraz kofeinę (Coffeinum Natrium Benzoicum). W przypadkach opornych można zastosować metyloksantyny (Teofilina – Theovent, Euphyllin) oraz hormony steroidowe (Dexaven, Dexamethasone WZF).

Gdy leczenie zachowawcze nie przynosi efektów, stosuje się inwazyjne metody terapii. Najczęściej wykonuje się autologiczny przeszczep krwi – tzw. blood patch, polegający na podaniu własnej krwi pacjenta do przestrzeni zewnątrzoponowej w celu zamknięcia miejsca wycieku. W przypadkach nieustapiących objawów konieczna może być interwencja neurochirurgiczna z plastyką opony twardej, szczególnie przy dużych defektach kostnych (stosowane materiały to DuraGen, DuraSeal).

Największe trudności w leczeniu wycieku PMR stanowi precyzyjna lokalizacja miejsca wycieku, zwłaszcza przy wyciekach samoistnych lub wielomiejscowych. Problematyczne jest również leczenie pacjentów z nawracającymi wyciekami pomimo zastosowania blood patch. Wyzwaniem jest także właściwe postępowanie w przypadku powikłań, takich jak zakażenia OUN, które mogą wystąpić przy przedłużającym się wycieku. U pacjentów z chorobami tkanki łącznej (zespół Marfana, zespół Ehlersa-Danlosa) leczenie jest szczególnie trudne ze względu na osłabioną strukturę opony twardej i większe ryzyko nawrotów.