refluks pęcherzowo-moczowy
Wskazanie

Refluks pęcherzowo-moczowy (VUR) to nieprawidłowy wsteczny przepływ moczu z pęcherza moczowego do moczowodów i potencjalnie do nerek. Występuje głównie u dzieci, zwłaszcza dziewczynek, i może być wrodzony (pierwotny) lub nabyty (wtórny) w wyniku innych schorzeń układu moczowego. Kluczową cechą anatomiczną warunkującą VUR jest nieprawidłowa budowa połączenia pęcherzowo-moczowodowego, które w normalnych warunkach działa jak zastawka jednokierunkowa.

Refluks pęcherzowo-moczowy jest istotnym problemem klinicznym, ponieważ sprzyja nawracającym zakażeniom układu moczowego oraz może prowadzić do nefropatii refluksowej i w konsekwencji do przewlekłej choroby nerek. Diagnostyka obejmuje cystouretrografię mikcyjną (VCUG), która pozostaje złotym standardem, a także badania ultrasonograficzne i scyntygraficzne.

W leczeniu refluksu pęcherzowo-moczowego stosuje się zarówno podejście zachowawcze, jak i zabiegowe. Leczenie zachowawcze obejmuje przede wszystkim profilaktyczną antybiotykoterapię, aby zapobiec zakażeniom układu moczowego. Stosowane leki to: Furaginum (Furaginum Teva, Furaginum Adamed), Biseptol (trimetoprim z sulfametoksazolem), nitrofurantoina (Nifurantin) oraz cefalosporyny (Zinnat, Biotraxon, Cefzil). Istotna jest również edukacja pacjenta w zakresie regularnego i kompletnego opróżniania pęcherza.

W przypadkach opornych na leczenie zachowawcze lub przy wysokim stopniu refluksu stosuje się interwencje chirurgiczne. Najpopularniejsze metody to zabiegi endoskopowe polegające na wstrzyknięciu materiału wypełniającego pod ujście moczowodu (Deflux) oraz operacje reimplantacji moczowodu (metoda Cohena, Politano-Leadbettera lub Glenna-Andersona). W Polsce takie zabiegi wykonywane są w specjalistycznych ośrodkach urologicznych i chirurgii dziecięcej.

Największe trudności w leczeniu refluksu pęcherzowo-moczowego wiążą się z zapewnieniem właściwej compliance pacjentów w zakresie długotrwałej profilaktyki antybiotykowej, zwłaszcza u dzieci. Problemem jest również narastająca antybiotykooporność drobnoustrojów. W przypadku leczenia chirurgicznego wyzwaniem pozostaje odpowiedni dobór pacjentów do poszczególnych metod leczenia oraz ocena skuteczności zabiegów endoskopowych, które choć mniej inwazyjne, mogą charakteryzować się wyższym odsetkiem niepowodzeń w porównaniu z klasycznymi operacjami reimplantacji moczowodu.