przedawkowanie antagonistów kwasu foliowego
Wskazanie

Przedawkowanie antagonistów kwasu foliowego to poważny stan medyczny, który może wystąpić po przyjęciu zbyt dużej dawki leków z grupy antymetabolitów hamujących działanie kwasu foliowego. Do leków tych należy przede wszystkim metotreksat (dostępny w Polsce jako Methotrexat-Ebewe, Trexan, Methofill), który jest stosowany w leczeniu nowotworów, łuszczycy, reumatoidalnego zapalenia stawów i innych chorób autoimmunologicznych.

Objawy przedawkowania mogą obejmować ciężkie uszkodzenie szpiku kostnego (mielosupresję), owrzodzenia błon śluzowych, zaburzenia funkcji wątroby i nerek, zapalenie płuc oraz uszkodzenie układu nerwowego. Pierwsze symptomy zazwyczaj pojawiają się w ciągu 24-48 godzin od przedawkowania i mogą obejmować nudności, wymioty, biegunkę, stomatitis oraz gorączkę.

W leczeniu przedawkowania antagonistów kwasu foliowego kluczowe jest szybkie wdrożenie terapii ratunkowej. Podstawowym lekiem stosowanym jako antidotum jest folinian wapnia (Calcium Folinate, Leucovorin), który powinien być podany jak najszybciej, najlepiej w ciągu pierwszej godziny od przedawkowania. Inne leki stosowane w terapii to karbofiltraza (Voraxaze), tymidyna, oraz leki wspomagające wydalanie metotreksatu przez nerki, takie jak alkalizacja moczu przy użyciu wodorowęglanu sodu.

Największą trudnością w leczeniu pacjentów z przedawkowaniem antagonistów kwasu foliowego jest wąskie okno terapeutyczne na skuteczne podanie antidotum oraz potrzeba ścisłego monitorowania poziomu leku we krwi, funkcji nerek, wątroby oraz parametrów morfologii krwi. Opóźnienie w rozpoznaniu przedawkowania lub wdrożeniu leczenia ratunkowego może prowadzić do nieodwracalnych uszkodzeń narządów, a nawet zgonu. Dodatkowym wyzwaniem jest fakt, że pacjenci przyjmujący antagonisty kwasu foliowego często mają już upośledzoną funkcję nerek lub wątroby z powodu choroby podstawowej, co może komplikować leczenie przedawkowania.