terapia cytotoksyczna
Wskazanie
Terapia cytotoksyczna (inaczej chemioterapia) to metoda leczenia polegająca na stosowaniu leków, które niszczą komórki nowotworowe poprzez zaburzanie ich cyklu komórkowego i zdolności do namnażania się. Jest podstawową metodą leczenia systemowego wielu nowotworów złośliwych. Wskazania do terapii cytotoksycznej obejmują leczenie nowotworów litych (np. rak płuca, piersi, jelita grubego), nowotworów hematologicznych (białaczki, chłoniaki), a także jako leczenie uzupełniające przed lub po zabiegach chirurgicznych (terapia neoadjuwantowa lub adjuwantowa).
W Polsce stosuje się wiele leków cytotoksycznych z różnych grup, w tym: leki alkilujące (Cyklofosfamid, Endoxan, Holoxan), antymetabolity (Metotreksat, Fluorouracyl, Gemcitabina, Gemzar), pochodne platyny (Cisplatyna, Karboplatyna, Oxaliplatyna), taksany (Paklitaksel, Taxol, Docetaxel, Taxotere), antracykliny (Doksorubicyna, Adriblastina, Epirubicyna) oraz alkaloidy roślinne (Winkrystyna, Winorelbina, Navelbina). Dobór leku zależy od rodzaju nowotworu, jego stadium zaawansowania oraz stanu ogólnego pacjenta.
Największym wyzwaniem w terapii cytotoksycznej jest jej niska selektywność – leki cytotoksyczne niszczą nie tylko komórki nowotworowe, ale również zdrowe, szybko dzielące się komórki organizmu. Powoduje to liczne działania niepożądane, takie jak mielosupresja (zahamowanie czynności szpiku kostnego), nudności i wymioty, wypadanie włosów, zapalenie błon śluzowych, zaburzenia płodności czy uszkodzenia narządów (np. kardiotoksyczność, neurotoksyczność, nefrotoksyczność). Monitorowanie i leczenie tych działań niepożądanych stanowi istotny element opieki nad pacjentem poddawanym chemioterapii.
Kolejnym problemem jest rozwój oporności nowotworów na leki cytotoksyczne. Komórki nowotworowe mogą wykształcać mechanizmy, które umożliwiają im przetrwanie mimo leczenia. Z tego powodu często stosuje się schematy wielolekowe, aby zaatakować komórki nowotworowe na różnych poziomach ich metabolizmu i zmniejszyć ryzyko rozwoju oporności. Przykładami takich schematów są: CHOP w chłoniakach, AC-T w raku piersi czy FOLFOX w raku jelita grubego.
Lista leków z tym wskazaniem
-
Calciumfolinat-Ebewe – Kapsułki twarde – 15 mg
Produkt leczniczy zawiera kwas folinowy w postaci pięciowodnego folinianu wapnia oraz laktozę jednowodną jako substancję pomocniczą. Stosowany jest w celu zmniejszenia toksyczności i neutralizowania działania antagonistów kwasu foliowego, takich jak metotreksat, podczas terapii cytotoksycznej oraz w przypadku ich przedawkowania. Ponadto używany jest równocześnie z 5-fluorouracylem w terapii cytotoksycznej. Lek jest dostępny w formie twardych kapsułek.
• Wskazania do stosowania• Substancja czynna -
Calcium folinate Kalceks – Roztwór do wstrzykiwań / do infuzji – 10 mg/ml
Produkt leczniczy zawiera wapnia folinian uwodniony, odpowiadający kwasowi folinowemu, oraz substancję pomocniczą – sód. Stosowany jest do wstrzykiwań lub infuzji jako roztwór bezbarwny lub żółtawy, o pH między 6,5 a 8,5. Wskazany jest do zmniejszenia toksyczności i neutralizowania działania antagonistów kwasu foliowego, takich jak metotreksat, w terapii cytotoksycznej oraz w przypadku przedawkowania. Ponadto, jest stosowany jednocześnie z 5-fluorouracylem w terapii cytotoksycznej.
• Wskazania do stosowania• Substancja czynna