nawrót ostrej białaczki
Wskazanie

Nawrót ostrej białaczki (wznowa) to ponowne pojawienie się komórek nowotworowych po okresie remisji choroby. Nawrót może wystąpić w szpiku kostnym (nawrót szpikowy), w ośrodkowym układzie nerwowym lub w innych narządach (nawrót pozaszpikowy). Nawrót białaczki jest poważnym wyzwaniem terapeutycznym, ponieważ komórki białaczkowe często wykazują oporność na wcześniej stosowane leki.

Diagnostyka nawrotu obejmuje badanie morfologii krwi obwodowej, biopsję szpiku kostnego z badaniem cytogenetycznym i molekularnym, punkcję lędźwiową z badaniem płynu mózgowo-rdzeniowego oraz badania obrazowe. Wczesne wykrycie nawrotu ma kluczowe znaczenie dla skuteczności leczenia.

W leczeniu nawrotu ostrej białaczki limfoblastycznej (ALL) stosuje się m.in. nelarabinę (Atriance), klofarabinę (Evoltra), blinatumomab (Blincyto), inotuzumab ozogamycyny (Besponsa) oraz terapię CAR-T (Kymriah). W przypadku nawrotu ostrej białaczki szpikowej (AML) wykorzystuje się m.in. azacytydynę (Vidaza), decytabinę (Dacogen), gilterytynib (Xospata), wenetoklaks (Venclyxto) w połączeniu z azacytydyną lub cytarabiną (Alexan).

Największe trudności w leczeniu nawrotu ostrej białaczki to oporność wielolekowa, toksyczność terapii, zwłaszcza u pacjentów po wcześniejszym intensywnym leczeniu, oraz ograniczona skuteczność dostępnych opcji terapeutycznych. Pacjenci z wczesnym nawrotem (poniżej 12 miesięcy od uzyskania remisji) mają szczególnie niekorzystne rokowanie. Kolejnym wyzwaniem jest kwalifikacja do przeszczepienia allogenicznych komórek krwiotwórczych (allo-HSCT), które często stanowi jedyną szansę na długotrwałą remisję.

Istotnym elementem terapii jest leczenie wspomagające, w tym profilaktyka i leczenie zakażeń (m.in. preparaty Neulasta, Zarzio, Neupogen), przetaczanie preparatów krwiopochodnych oraz leczenie powikłań narządowych. U pacjentów z nawrotem opornym na dostępne terapie warto rozważyć włączenie do badań klinicznych z nowymi cząsteczkami terapeutycznymi.