choroba zrostowa po operacjach w obrębie miednicy mniejszej
Wskazanie

Choroba zrostowa po operacjach w obrębie miednicy mniejszej to powikłanie pooperacyjne, w którym dochodzi do tworzenia się patologicznych zrostów (adhezji) między tkankami i narządami miednicy. Zrosty powstają w wyniku procesu gojenia się tkanek po zabiegach chirurgicznych, takich jak histerektomia, usunięcie torbieli jajnika, operacje endometriozy czy cesarskie cięcie. Szacuje się, że do 90% pacjentek po operacjach ginekologicznych może rozwinąć jakiś stopień zrostów wewnątrzotrzewnowych.

Głównym objawem choroby zrostowej jest przewlekły ból miednicy, który może nasilać się podczas aktywności fizycznej lub stosunku płciowego. Inne objawy obejmują zaburzenia miesiączkowania, niepłodność oraz nawracające niedrożności jelit. Diagnostyka opiera się na wywiadzie, badaniu fizykalnym oraz badaniach obrazowych, takich jak USG miednicy, rezonans magnetyczny czy laparoskopia diagnostyczna, która jest jednocześnie metodą terapeutyczną.

W leczeniu farmakologicznym stosuje się przede wszystkim leki przeciwbólowe i przeciwzapalne. W terapii bólu stosuje się niesteroidowe leki przeciwzapalne (NLPZ) jak Ketonal, Ibuprom, Metafen, a w cięższych przypadkach także opioidy (Tramal, Oxycontin). Dodatkowo stosuje się leki spazmolityczne, jak No-Spa (drotaweryna) czy Buscopan (butylobromek hioscyny), które zmniejszają napięcie mięśni gładkich i łagodzą skurcze. U kobiet z zaburzeniami hormonalnymi pomocne mogą być leki hormonalne, takie jak Visanne (dienogest) czy Diane-35.

Podstawową metodą leczenia jest interwencja chirurgiczna, najczęściej laparoskopowa adhezjoliza (przecięcie zrostów). Podczas zabiegu stosuje się także barierowe środki przeciwzrostowe, takie jak Interceed, Seprafilm czy Adept, które zmniejszają ryzyko ponownego tworzenia się zrostów. W Polsce dostępne są również preparaty zawierające kwas hialuronowy (Hyalobarrier) stosowane śródoperacyjnie.

Największą trudnością w leczeniu choroby zrostowej jest wysoki odsetek nawrotów. Pomimo skutecznego usunięcia zrostów, proces gojenia może prowadzić do ponownego ich tworzenia się. Szacuje się, że nawet do 85% pacjentek po adhezjolizie doświadcza nawrotu zrostów. Dodatkowo, każda kolejna interwencja chirurgiczna zwiększa ryzyko rozwoju nowych zrostów, tworząc błędne koło. Wyzwaniem jest również obiektywna ocena skuteczności leczenia, gdyż korelacja między usunięciem zrostów a ustąpieniem dolegliwości bólowych nie jest zawsze jednoznaczna.

W profilaktyce choroby zrostowej kluczowe znaczenie ma stosowanie technik minimalnie inwazyjnych, dokładna hemostaza, unikanie wysuszania tkanek i stosowanie barier przeciwzrostowych podczas pierwotnego zabiegu. Pacjentkom po operacjach w obrębie miednicy zaleca się wczesną rehabilitację i fizjoterapię, która może poprawić ukrwienie tkanek i zapobiec tworzeniu się zrostów.