Wskazania do stosowania
Tretynoina

Wskazania do stosowania tretynoiny – wprowadzenie

Tretynoina, znana również jako kwas all-trans-retinowy (ATRA), jest substancją czynną należącą do retynoidów, pochodnych witaminy A. Ze względu na swoje wielokierunkowe działanie, tretynoina znajduje zastosowanie w leczeniu różnych schorzeń dermatologicznych oraz w terapii onkologicznej. Wskazania do stosowania tretynoiny zależą od postaci farmaceutycznej produktu leczniczego, dawki oraz innych substancji czynnych zawartych w preparacie¹.

Miejscowe stosowanie tretynoiny w leczeniu trądziku

Trądzik pospolity z zaskórnikami, grudkami i krostkami

Tretynoina w postaci miejscowej jest wskazana przede wszystkim w leczeniu trądziku pospolitego. Przykładowo, produkt leczniczy Acnatac w postaci żelu, zawierający tretynoinę w stężeniu 0,025% (0,25 mg/g) w połączeniu z klindamycyną 1% (10 mg/g), jest wskazany do miejscowego leczenia trądziku pospolitego z obecnymi zaskórnikami, grudkami i krostkami u pacjentów w wieku 12 lat lub starszych². Stosując ten preparat, należy przestrzegać oficjalnych wskazówek dotyczących właściwego stosowania środków przeciwbakteryjnych oraz leczenia trądziku³.

Różne postaci trądziku, w tym z towarzyszącym łojotokiem

Innym preparatem zawierającym tretynoinę jest Aknemycin Plus w postaci płynu na skórę, który zawiera 0,25 mg tretynoiny w połączeniu z 40 mg erytromycyny w jednym gramie preparatu. Ten produkt leczniczy ma szersze spektrum wskazań obejmujące wszystkie postaci trądziku, zarówno nieznaczne z zaskórnikami, jak i zapalne z grudkami krostkowymi⁴. Aknemycin Plus jest szczególnie zalecany u pacjentów z dużym łojotokiem⁵.

Systemowe stosowanie tretynoiny w leczeniu ostrej białaczki promielocytowej

Ostra białaczka promielocytowa (APL)

Tretynoina w postaci doustnej (kapsułki miękkie) o nazwie handlowej Vesanoid, zawierająca 10 mg substancji czynnej, jest stosowana w leczeniu ostrej białaczki promielocytowej (APL)⁶. Vesanoid stosuje się w połączeniu z arsenu trójtlenkiem lub chemioterapią u pacjentów z nowo rozpoznaną, nawrotową lub oporną na chemioterapię APL⁷.

Konieczność potwierdzenia genetycznego

Leczenie tretynoiną w ostrej białaczce promielocytowej wymaga potwierdzenia genetycznego. Skuteczność leczenia skojarzonego tretynoiny z chemioterapią lub arsenu trójtlenkiem została udowodniona u pacjentów, których komórki blastyczne zawierają translokację t(15;17) potwierdzoną przez kariotypowanie lub fluorescencyjną hybrydyzację in situ (FISH), lub gen fuzyjny PML/RARa oznaczony metodą reakcji łańcuchowej polimerazy (PCR)⁸.

Wybór schematu leczenia w zależności od stratyfikacji ryzyka

Leczenie w połączeniu z arsenu trójtlenkiem wykazało skuteczność u pacjentów z nowo rozpoznaną białaczką promielocytową z grupy o niskim lub pośrednim ryzyku⁹. Wybór schematu leczenia powinien uwzględniać ryzyko wystąpienia nawrotu choroby, które ocenia się na podstawie badanej przed rozpoczęciem leczenia liczby leukocytów (WBC) i liczby płytek krwi, czyli kryteriów stratyfikacyjnych grup ryzyka (skala Sanz)¹⁰:

^{10×109/L) […] pośrednie ryzyko (WBC ≤ 10×109/L, płytki krwi ≤ 40×109/L) […] niskie ryzyko (WBC ≤ 10×109/L, płytki krwi > 40×109/L)”>11}

Potrzeba wczesnego rozpoczęcia leczenia

Z uwagi na wysokie ryzyko zgonów z powodu krwotoków w ostrej białaczce promielocytowej, zgodnie z obowiązującymi wytycznymi, leczenie tretynoiną należy rozpocząć tak szybko, jak to możliwe, już w przypadku podejrzenia choroby na podstawie morfologii¹².

Podsumowanie wskazań do stosowania tretynoiny

Tretynoina jest wszechstronną substancją czynną, znajdującą zastosowanie zarówno w dermatologii, jak i hematologii. W postaci miejscowej jako składnik preparatów Acnatac i Aknemycin Plus jest wskazana w leczeniu różnych postaci trądziku pospolitego^{13 14}. W formie doustnej (Vesanoid) w połączeniu z arsenu trójtlenkiem lub chemioterapią jest wskazana w leczeniu ostrej białaczki promielocytowej¹⁵. Dobór odpowiedniego preparatu zawierającego tretynoinę powinien uwzględniać specyfikę schorzenia, stan pacjenta oraz zalecenia towarzyszące danej jednostce chorobowej.