Dawkowanie i sposób podawania
Toksoid krztuścowy

Dawkowanie i sposób podawania toksodu krztuścowego

Toksoid krztuścowy jest składnikiem wielu szczepionek skojarzonych stosowanych w profilaktyce błonicy, tężca i krztuśca, często w połączeniu z innymi antygenami, takimi jak antygeny poliomyelitis. Poniżej przedstawione są szczegółowe informacje dotyczące dawkowania i sposobu podawania preparatów zawierających toksoid krztuścowy, z uwzględnieniem różnych grup wiekowych i wskazań.¹

Dawkowanie podstawowe dla dorosłych i młodzieży

U dorosłych i młodzieży zalecane jest podanie jednorazowego wstrzyknięcia jednej dawki (0,5 ml) szczepionki zawierającej toksoid krztuścowy. Dotyczy to wszystkich preparatów takich jak Adacel, Adacel Polio, Boostrix oraz Boostrix Polio.^{2 3 4}

W przypadku osób o nieznanej historii szczepień lub z niepełnym cyklem szczepienia podstawowego przeciw tężcowi lub błonicy, szczepionki zawierające toksoid krztuścowy (np. Adacel, Boostrix) mogą być podane jako część schematu szczepień ochronnych.^{5 6}

Schemat uzupełniający dla osób z niekompletnym cyklem szczepień

W przypadku osób o nieznanej historii szczepień lub z niepełnym cyklem szczepienia podstawowego, zaleca się następujący schemat:⁷

1. Pierwsza dawka szczepionki zawierającej toksoid krztuścowy (np. Adacel, Boostrix)
2. Dodatkowa dawka szczepionki dT (toksoid błoniczy i tężcowy) po 1 miesiącu
3. Trzecia dawka szczepionki dT (toksoid błoniczy i tężcowy) po 6 miesiącach od podania pierwszej dawki

Ten schemat jest zalecany w celu uzyskania optymalnej ochrony przed chorobą.^{8 9}

Szczepienia przypominające

W celu wzmocnienia odporności przeciw błonicy, tężcowi i krztuścowi, szczepienia przypominające z użyciem szczepionek zawierających toksoid krztuścowy powinny być powtarzane w odstępach od 5 do 10 lat, zgodnie z oficjalnymi zaleceniami.^{10 11}

W przypadku szczepionki Boostrix, powtórne szczepienia przeciwko błonicy, tężcowi i krztuścowi wykonywać należy w oficjalnie zalecanych odstępach czasowych, zwykle co 10 lat.^{12 13}

Szczepienie kobiet w ciąży

Szczepionki zawierające toksoid krztuścowy mogą być stosowane u kobiet w ciąży podczas drugiego lub trzeciego trymestru, w celu zapewnienia biernej ochrony niemowląt przed krztuścem.^{14 15 16}

Dawkowanie w przypadku ran z ryzykiem tężca

Szczepionki zawierające toksoid krztuścowy mogą być stosowane w ramach postępowania z ranami niosącymi ryzyko zachorowania na tężec, gdy jednocześnie wskazane jest szczepienie przypominające przeciwko błonicy i krztuścowi. W takich przypadkach równolegle może być podana immunoglobulina przeciwtężcowa, zgodnie z oficjalnymi zaleceniami.^{17 18}

Dawkowanie u dzieci

Szczepionki zawierające toksoid krztuścowy są dostępne w różnych wersjach przeznaczonych dla różnych grup wiekowych:

• Boostrix może być stosowany u osób w wieku od 4 lat¹⁹
• Boostrix Polio może być stosowany u osób w wieku od 3 lat²⁰
• W przypadku małych dzieci i niemowląt stosuje się szczepionki o pełnej zawartości antygenów, jak Tetraxim (DTaP-IPV)²¹

Dla szczepionek o pełnej zawartości antygenów, jak Tetraxim, stosuje się następujący schemat szczepienia:²²

• Szczepienie pierwotne: 2 dawki (w odstępie co najmniej 2 miesięcy) lub 3 dawki (w odstępie co najmniej 1 miesiąca)
• Dawka uzupełniająca: od ukończenia 12. miesiąca życia
• Szczepienie przypominające: u dzieci w wieku od ukończenia 4. roku życia do ukończenia 13. roku życia podaje się pojedynczą dawkę²³

Szczepionka Infanrix-IPV może być stosowana jako dawka przypominająca u dzieci, które wcześniej otrzymały szczepionki zawierające pełnokomórkową lub acelularną składową krztuśca.²⁴

Sposób podawania

Szczepionki zawierające toksoid krztuścowy powinny być podawane domięśniowo. Preferowanym miejscem wstrzyknięcia jest:^{25 26}

• Mięsień naramienny – u młodzieży i dorosłych oraz starszych dzieci
• Przednio-boczna część uda – u niemowląt i bardzo małych dzieci^{27 28}

Nie zaleca się podawania szczepionek w pośladki. Nie należy wstrzykiwać śródskórnie lub podskórnie, chociaż podawanie podskórne może być rozważone w wyjątkowych przypadkach, np. u osób z zaburzeniami krzepnięcia krwi.^{29 30}

Szczepionki nie należy podawać donaczyniowo.³¹

Szczegółowe dawkowanie toksodu krztuścowego w różnych preparatach

Zawartość toksodu krztuścowego różni się w zależności od preparatu, co odzwierciedla ich przeznaczenie dla różnych grup wiekowych i wskazań.

Tabela dawkowania toksodu krztuścowego w różnych preparatach

^{32 33 34 35 36 37 38}

Uwagi dotyczące szczepień uzupełniających

Liczbę i schemat podania dawek uzupełniających należy określić zgodnie z oficjalnymi zaleceniami. W przypadku wszystkich szczepionek zawierających toksoid krztuścowy ważne jest przestrzeganie zalecanych odstępów między dawkami, aby zapewnić optymalną ochronę przed chorobą.^{39 40}

W przypadku osób z obniżoną odpornością odpowiedź serologiczna może być osłabiona. Szczepienie osób poddawanych leczeniu immunosupresyjnemu nie jest wykluczone, ale może prowadzić do wytwarzania niższego poziomu przeciwciał. Jeżeli to możliwe, szczepienie powinno zostać przełożone do momentu zakończenia leczenia immunosupresyjnego.⁴¹

Przed podaniem należy wstrząsnąć zawartość ampułko-strzykawki, aby uzyskać jednorodną zawiesinę.⁴²