Właściwości farmakokinetyczne
Sód nadtechnecjan

Właściwości farmakokinetyczne sodu nadtechnecjanu

Sód nadtechnecjan (99mTc) jest substancją radiofarmaceutyczną otrzymywaną z generatora radionuklidu (99Mo/99mTc), gdzie izotop macierzysty 99Mo zaadsorbowany na kolumnie chromatograficznej pozostaje w stanie równowagi z wytworzonym izotopem pochodnym 99mTc. Technet (99mTc) rozpada się, emitując promieniowanie gamma o średniej energii 140 keV i okresie półtrwania wynoszącym 6,01 godziny, do technetu (99Tc), który ze względu na długi okres półtrwania (2,13 x 105 lat) uznawany jest za quasi stabilny.^{1 2}

Dystrybucja biologiczna

Jon nadtechnecjanowy wykazuje podobną dystrybucję biologiczną do jonu jodowego i nadchloranowego. Po podaniu dożylnym gromadzi się przejściowo w śliniankach, splocie naczyniówkowym, śluzówce żołądka oraz tarczycy, skąd jest uwalniany w niezmienionej postaci. Charakterystyczne jest również gromadzenie się jonu nadtechnecjanowego w obszarach o bogatym unaczynieniu lub w miejscach, gdzie naczynia mają nieprawidłową przepuszczalność. Zjawisko to jest szczególnie widoczne, gdy wcześniej podane pacjentowi środki blokują pobieranie produktu leczniczego przez struktury gruczołowe.^{3 4}

Ważną właściwością sodu nadtechnecjanu (99mTc) jest to, że przy nienaruszonej barierze krew-mózg substancja ta nie przechodzi do tkanki mózgowej.^{5 6}

Wiązanie z białkami osocza

Po wstrzyknięciu dożylnym, 70-80% sodu nadtechnecjanu (99mTc) wiąże się z białkami osocza, głównie w sposób niespecyficzny z albuminami. Pozostałe wolne frakcje (20-30%) gromadzone są czasowo w tarczycy i gruczołach ślinowych, żołądku i błonie śluzowej nosa, a także w splocie naczyniówkowym.^{7 8}

Wychwyt przez poszczególne narządy

Tarczyca

W przeciwieństwie do jodu, sodu nadtechnecjan (99mTc) nie jest wykorzystywany do syntezy hormonów tarczycy (nie podlega organifikacji) ani nie wchłania się w jelicie cienkim. Maksymalny poziom akumulacji w tarczycy zależy od statusu czynnościowego gruczołu i jego nasycenia jodem. W eutyreozie (prawidłowej czynności tarczycy) wynosi on około 0,3-3%, natomiast w nadczynności tarczycy i zaburzeniach z niedoboru jodu może sięgać nawet 25%. Szczyt akumulacji osiągany jest po około 20 minutach od wstrzyknięcia, po czym szybko maleje. Po zakończeniu procesu wychwytu, tarczyca uwalnia sodu nadtechnecjan (99mTc) z powrotem do krwi.^{9 10}

Gruczoły ślinowe

Akumulacja sodu nadtechnecjanu (99mTc) w gruczołach ślinowych osiąga poziom około 0,5% podanej aktywności, z maksymalnym stężeniem po około 20 minutach od podania. Po upływie godziny od wstrzyknięcia stężenie substancji w ślinie jest od 10 do 30 razy większe niż w osoczu. W przeciwieństwie do tarczycy, gruczoły ślinowe wydzielają sodu nadtechnecjan (99mTc) do śliny. Proces wydzielania można przyspieszyć poprzez podanie soku z cytryny lub stymulację przywspółczulnego układu nerwowego.^{11 12}

Warto zaznaczyć, że nadchloran powoduje zmniejszenie absorpcji sodu nadtechnecjanu (99mTc) w gruczołach ślinowych.¹³

Żołądek

Podobnie jak w przypadku ślinianek, sodu nadtechnecjan (99mTc) jest gromadzony w komórkach przyściennych błony śluzowej żołądka, a maksymalny poziom akumulacji jest osiągany po około 20 minutach, po czym szybko maleje. Żołądek wydziela sodu nadtechnecjan (99mTc) do soków żołądkowych.^{14 15}

Metabolizm i eliminacja

Okres półtrwania sodu nadtechnecjanu (99mTc) w osoczu wynosi około 3 godziny. Substancja ta nie podlega metabolizmowi w organizmie. Jedna frakcja jest wydalana przez nerki bardzo szybko, natomiast reszta wolniej z kałem, śliną i płynem łzowym.^{16 17}

W ciągu pierwszych 24 godzin od podania, sodu nadtechnecjan (99mTc) jest wydalany głównie z moczem (około 25% podanej dawki), natomiast przez następne 48 godzin – przeważnie z kałem. Łącznie około 50% dawki jest wydalane w czasie 50 godzin od podania.^{18 19}

W przypadku wcześniejszego podania produktu blokującego wychwyt nadtechnecjanu (99mTc) przez narządy gruczołowe, wydalanie substancji przebiega według tego samego schematu, jednak klirens nerkowy jest wyższy.^{20 21}

Należy podkreślić, że przedstawione dane farmakokinetyczne nie dotyczą zastosowania sodu nadtechnecjanu (99mTc) do znakowania innych radiofarmaceutyków.^{22 23}

Parametry farmakokinetyczne sodu nadtechnecjanu