Działania niepożądane
Sewofluran

Działania niepożądane sewofluranu

Sewofluran, podobnie jak inne silnie działające wziewne środki znieczulenia ogólnego, może wywoływać zależną od dawki depresję czynności serca i depresję oddechową. Większość działań niepożądanych związanych z sewofluranem ma charakter łagodny do umiarkowanego i są one przejściowe.¹²

W okresie pooperacyjnym obserwuje się często nudności i wymioty jako typowe objawy po zabiegach chirurgicznych i znieczuleniu ogólnym. Mogą one być związane z zastosowaniem wziewnego leku znieczulenia ogólnego, innymi środkami podawanymi śródoperacyjnie lub w okresie pooperacyjnym, bądź stanowić reakcję pacjenta na zabieg chirurgiczny.³

Najczęstsze działania niepożądane

Profil najczęstszych działań niepożądanych związanych ze stosowaniem sewofluranu różni się w zależności od grupy wiekowej pacjentów:⁴⁵⁶

• U dorosłych pacjentów: niedociśnienie tętnicze, nudności i wymioty
• U pacjentów w podeszłym wieku: bradykardia (rzadkoskurcz), niedociśnienie tętnicze i nudności
• U dzieci i młodzieży: pobudzenie (psychoruchowe), kaszel, wymioty i nudności

⁷⁸

Szczególne zagrożenia związane z działaniami niepożądanymi

Wpływ na układ oddechowy

Istotnym zagrożeniem podczas stosowania sewofluranu są zaburzenia oddychania, mogące obejmować depresję oddechową, kurcz krtani, niedrożność dróg oddechowych oraz potencjalnie groźne stany takie jak skurcz oskrzeli, bezdech czy zatrzymanie oddechu.⁹ Szczególnie u pacjentów z istniejącymi wcześniej schorzeniami układu oddechowego, sewofluran może nasilać problemy z oddychaniem.

Wpływ na układ sercowo-naczyniowy

Sewofluran może powodować zaburzenia rytmu serca, w tym tak poważne jak migotanie przedsionków, migotanie komór, całkowity blok przedsionkowo-komorowy czy częstoskurcz komorowy typu torsades de pointes.¹⁰ W szczególnie ciężkich przypadkach może dojść do zatrzymania akcji serca, co stanowi bezpośrednie zagrożenie życia.

Działania niepożądane u dzieci

U dzieci i młodzieży szczególnie alarmującym działaniem niepożądanym są drgawki. Stwierdzono związek między podawaniem sewofluranu a występowaniem drgawek, zwłaszcza u dzieci i młodych dorosłych (począwszy od 2. miesiąca życia), nawet bez wcześniejszych czynników predysponujących.¹¹¹² Drgawki mogą wystąpić podczas indukcji znieczulenia, w trakcie wybudzania, jak również w okresie pooperacyjnym do 24 godzin po znieczuleniu.

Wpływ na wątrobę

Odnotowano rzadkie przypadki pooperacyjnego zapalenia wątroby, niewydolności wątroby oraz martwicy wątroby związane ze stosowaniem silnych wziewnych środków znieczulających, w tym sewofluranu.¹³¹⁴ Ustalenie rzeczywistej częstości występowania tych powikłań i ich jednoznacznego związku z sewofluranem jest trudne.

Hipertermia złośliwa

U osób podatnych, sewofluran, podobnie jak inne silne wziewne środki znieczulające, może wywołać stan zwiększonego metabolizmu mięśni szkieletowych, prowadzący do wzrostu zapotrzebowania na tlen i rozwoju zespołu klinicznego znanego jako hipertermia złośliwa.¹⁵¹⁶ Jest to stan zagrażający życiu, wymagający natychmiastowej interwencji.

Wzrost stężenia fluorków we krwi

Podczas znieczulenia sewofluranem i po jego zakończeniu może wystąpić przejściowe zwiększenie stężenia nieorganicznych fluorków w surowicy krwi. Stężenia fluorków zazwyczaj osiągają wartość maksymalną w ciągu 2 godzin po zakończeniu znieczulenia i powracają do wartości wyjściowych w ciągu 48 godzin.¹⁷¹⁸ W badaniach klinicznych nie stwierdzono związku między zwiększonym stężeniem fluorków a zaburzeniami czynności nerek.

Reakcje nadwrażliwości

Odnotowano rzadkie przypadki nadwrażliwości na sewofluran, obejmujące kontaktowe zapalenie skóry, wysypkę, duszność, świszczący oddech, uczucie dyskomfortu w klatce piersiowej, obrzęk twarzy, pokrzywkę, świąd, a w skrajnych przypadkach reakcje anafilaktyczne lub anafilaktoidalne.¹⁹²⁰ Reakcje te są szczególnie związane z długotrwałą ekspozycją na wziewne środki znieczulające.

Tabela działań niepożądanych

Poniżej przedstawiono tabelaryczne zestawienie działań niepożądanych sewofluranu wraz z częstością ich występowania i opisem, opracowane na podstawie danych z badań klinicznych oraz obserwacji po wprowadzeniu produktu na rynek:

²¹²²²³

Szczególne zagrożenia w grupach pacjentów

Dzieci i młodzież

Sewofluran wiąże się ze szczególnym ryzykiem występowania drgawek u pacjentów pediatrycznych. W wielu raportowanych przypadkach drgawki występowały u dzieci i młodych dorosłych (począwszy od 2. miesiąca życia), u których często nie stwierdzano predysponujących czynników ryzyka.²⁴²⁵

Większość obserwowanych drgawek to pojedyncze napady, które ustępowały samoistnie lub po zastosowaniu leczenia, ale raportowano również przypadki wielokrotnych napadów. Drgawki występowały w trakcie lub wkrótce po indukcji znieczulenia sewofluranem, w trakcie wybudzania ze znieczulenia, oraz w okresie pooperacyjnym do 24 godzin po znieczuleniu.²⁶²⁷

U pacjentów pediatrycznych często występuje również pobudzenie psychoruchowe, które może utrudniać opiekę pooperacyjną. Dodatkowo dzieci są bardziej narażone na kaszel oraz wymioty jako działania niepożądane związane z sewofluranem.²⁸²⁹

Pacjenci w podeszłym wieku

U osób w podeszłym wieku szczególnie często występują zaburzenia ze strony układu sercowo-naczyniowego, takie jak bradykardia i niedociśnienie tętnicze.³⁰³¹ Profil bezpieczeństwa sewofluranu w tej grupie wiekowej wymaga szczególnego monitorowania parametrów hemodynamicznych.

Pacjenci z czynnikami ryzyka hipertermii złośliwej

U osób wrażliwych sewofluran może wywołać stan hipermetabolizmu mięśni szkieletowych, prowadzący do zwiększonego zapotrzebowania na tlen i rozwoju zespołu klinicznego znanego jako hipertermia złośliwa.³²³³ Jest to stan zagrażający życiu, wymagający natychmiastowego rozpoznania i interwencji.

Wpływ na wyniki badań laboratoryjnych

Stosowanie sewofluranu może wpływać na wyniki badań laboratoryjnych, co należy uwzględnić przy interpretacji wyników w okresie okołooperacyjnym:

• Zwiększone stężenie fluorków we krwi – przejściowe wzrosty poziomu nieorganicznych fluorków mogą wystąpić w trakcie lub po znieczuleniu z użyciem sewofluranu. Stężenia te osiągają najwyższy poziom w ciągu ostatnich 2 godzin znieczulenia i powracają do poziomów przedoperacyjnych w ciągu 48 godzin.³⁴³⁵
• Nieprawidłowe wyniki testów wątrobowych – może dojść do przejściowych zmian parametrów czynnościowych wątroby.³⁶³⁷
• Nieprawidłowe stężenie glukozy we krwi – sewofluran może wpływać na poziom glukozy.³⁸³⁹
• Nieprawidłowa liczba białych krwinek – możliwe zmiany morfologii krwi.⁴⁰⁴¹

⁴²⁴³

Zgłaszanie podejrzewanych działań niepożądanych

Po dopuszczeniu produktu leczniczego do obrotu istotne jest zgłaszanie podejrzewanych działań niepożądanych. Umożliwia to nieprzerwane monitorowanie stosunku korzyści do ryzyka stosowania produktu leczniczego. Osoby należące do fachowego personelu medycznego powinny zgłaszać wszelkie podejrzewane działania niepożądane za pośrednictwem Departamentu Monitorowania Niepożądanych Działań Produktów Leczniczych Urzędu Rejestracji Produktów Leczniczych, Wyrobów Medycznych i Produktów Biobójczych:⁴⁴⁴⁵

• Al. Jerozolimskie 181C
• 02-222 Warszawa
• Tel.: + 48 22 49 21 301
• Faks: + 48 22 49 21 309
• Strona internetowa: https://smz.ezdrowie.gov.pl

⁴⁶⁴⁷

Działania niepożądane można zgłaszać również podmiotowi odpowiedzialnemu.⁴⁸⁴⁹