Właściwości farmakokinetyczne
Selegilina

Charakterystyka farmakokinetyczna selegiliny

Selegilina to lipofilny, lekko zasadowy związek o specyficznych właściwościach farmakokinetycznych, które determinują jej działanie jako selektywnego inhibitora monoaminooksydazy typu B (MAO-B). Analiza farmakokinetyki tej substancji obejmuje procesy wchłaniania, dystrybucji, metabolizmu oraz wydalania, które zostały szczegółowo zbadane i udokumentowane.¹

Wchłanianie i biodostępność

Selegilina charakteryzuje się bardzo szybkim wchłanianiem z przewodu pokarmowego po podaniu doustnym. Maksymalne stężenie substancji w osoczu osiągane jest w krótkim czasie – około 0,5-0,75 godziny (30-45 minut) po przyjęciu na czczo. Biodostępność selegiliny jest stosunkowo niska i wynosi średnio około 10%, jednak zaobserwowano znaczące różnice osobnicze w tym zakresie.^{2 3}

Istotnym czynnikiem modyfikującym biodostępność selegiliny jest obecność pokarmu w przewodzie pokarmowym. Badania wykazały, że przyjmowanie leku z posiłkiem zwiększa jego biodostępność 3-4 krotnie w porównaniu do podania na czczo.⁴

Dystrybucja selegiliny w organiznie

Ze względu na lipofilny charakter, selegilina szybko przenika do tkanek organizmu, w tym – co szczególnie istotne z punktu widzenia jej działania farmakologicznego – do mózgu. Pozorna objętość dystrybucji po dożylnym podaniu selegiliny w dawce 10 mg wynosząca około 500 l świadczy o rozległej dystrybucji leku w tkankach.^{5 6}

Badania wykazały, że po osiągnięciu stężenia terapeutycznego we krwi, znaczna część selegiliny (około 75-85%) wiąże się z białkami osocza.^{7 8}

Metabolizm selegiliny

Selegilina podlega intensywnemu metabolizmowi pierwszego przejścia, który zachodzi głównie w wątrobie, choć prawdopodobnie także w jelicie. Procesy metaboliczne prowadzą do powstania trzech głównych metabolitów:^{9 10}

• N-demetyloselegiliny (N-demetylodeprenylu) – który jest właściwym inhibitorem MAO-B
• L-metamfetaminy (lewoskrętnego izomeru metamfetaminy)
• L-amfetaminy (lewoskrętnego izomeru amfetaminy)

¹¹

Stężenie metabolitów selegiliny w osoczu osiąga wartości znacznie przewyższające stężenie macierzystego związku. Maksymalne stężenie metabolitów jest 4-20 razy większe niż największe stężenie samej selegiliny. Przy wielokrotnym podawaniu leku, stężenie metabolitów w stanie stacjonarnym jest około 2-krotnie większe niż po podaniu pojedynczej dawki. Należy podkreślić, że mimo strukturalnego podobieństwa do związków amfetaminowych, stężenie pochodnych amfetaminy powstających z selegiliny jest znacznie niższe od stężeń, które mogłyby wywoływać istotne działania kliniczne charakterystyczne dla tej grupy związków.¹²

Parametry farmakokinetyczne

Okresy półtrwania w fazie eliminacji dla selegiliny i jej metabolitów wynoszą:^{13 14}

Całkowity klirens selegiliny wynosi około 240 l/h, co potwierdza szybką eliminację substancji macierzystej z organizmu.¹⁵

Wydalanie

Selegilina jest wydalana z organizmu głównie w postaci metabolitów. Dominującą drogą eliminacji jest wydalanie z moczem, natomiast około 15% metabolitów usuwa się z organizmu wraz z kałem.^{16 17}

Farmakokinetyka działania

Efekt farmakologiczny selegiliny, polegający na zahamowaniu aktywności enzymu MAO-B, pojawia się stosunkowo szybko po podaniu leku. Działanie rozpoczyna się już po około 1 godzinie od doustnego przyjęcia. Po pojedynczej dawce 10 mg selegiliny, hamowanie MAO-B utrzymuje się przez około 24 godziny.^{18 19}

Należy zwrócić szczególną uwagę na fakt, że selegilina powoduje nieodwracalne zahamowanie enzymu MAO-B. Oznacza to, że powrót aktywności enzymatycznej po przerwaniu podawania leku nie zależy od eliminacji selegiliny z organizmu, ale od czasu potrzebnego na syntezę nowych cząsteczek enzymu. Z tego powodu, efekt farmakologiczny selegiliny może utrzymywać się przez 1-3 dni po zaprzestaniu podawania leku.^{20 21}