Interakcje
Selegilina
Selegilina, jako selektywny inhibitor MAO-B, wykazuje liczne interakcje farmakodynamiczne i farmakokinetyczne, które mogą prowadzić do poważnych działań niepożądanych, w tym zespołu serotoninowego oraz zaburzeń układu sercowo-naczyniowego. Przeciwwskazane jest łączenie selegiliny z sympatykomimetykami (np. efedryną), opioidami serotoninergicznymi (petydyna, tramadol, fentanyl, metadon, dekstrometorfan), SSRI (fluoksetyna, fluwoksamina, sertralina, paroksetyna) oraz SNRI (wenlafaksyna), a także trójpierścieniowymi lekami przeciwdepresyjnymi i buspironem ze względu na wysokie ryzyko zespołu serotoninowego i nagłego wzrostu ciśnienia tętniczego. Zalecane są odpowiednie odstępy czasowe: np. 14 dni po selegilinie przed fluoksetyną, 5 tygodni po fluoksetynie przed selegiliną, 2 tygodnie po sertralinie przed selegiliną oraz 10 dni po selegilinie przed buspironem. Ponadto, jednoczesne stosowanie z innymi inhibitorami MAO jest przeciwwskazane ze względu na ryzyko ciężkich zaburzeń OUN i układu sercowo-naczyniowego.
Interakcje selegiliny z innymi produktami leczniczymi i inne rodzaje interakcji
Selegilina, jako selektywny inhibitor monoaminooksydazy typu B (MAO-B), wchodzi w liczne, czasem niebezpieczne interakcje z innymi lekami. Ze względu na mechanizm działania oraz wysoki stopień wiązania z białkami krwi, istnieje szereg przeciwwskazań i ograniczeń dotyczących jednoczesnego stosowania z innymi substancjami leczniczymi. 1 2
Interakcje przeciwwskazane
Sympatykomimetyki – Nie należy stosować jednocześnie leków sympatykomimetycznych (np. efedryny) z selegiliną ze względu na znaczące ryzyko wystąpienia nadciśnienia tętniczego. 3 4
Petydyna i inne opioidy – Przeciwwskazane jest podawanie selegiliny w skojarzeniu z petydyną oraz innymi lekami opioidowymi zwiększającymi przekaźnictwo serotoninergiczne (przeciwbólowe: tramadol, fentanyl, metadon; przeciwkaszlowe: dekstrometorfan). Połączenie to może wywołać zagrażające życiu zaburzenia, takie jak podniecenie ruchowe, wysoka gorączka, nadciśnienie tętnicze i drgawki, które mogą wskazywać na zespół serotoninowy. 5 6
Szczególną ostrożność należy zachować przy jednoczesnym podawaniu selegiliny i buprenorfiny (lub buprenorfiny/naloksonu), ponieważ zwiększa się ryzyko wystąpienia zespołu serotoninowego, stanu potencjalnie zagrażającego życiu. 7
Selektywne inhibitory zwrotnego wychwytu serotoniny (SSRI) i inhibitory zwrotnego wychwytu serotoniny i noradrenaliny (SNRI) – Jednoczesne stosowanie selegiliny z lekami z grupy SSRI (fluoksetyna, fluwoksamina, sertralina, paroksetyna) lub SNRI (wenlafaksyna) może wywołać ciężkie działania niepożądane jak:
- obfite pocenie się
- zaczerwienienie skóry
- ataksja (zaburzenia koordynacji ruchowej)
- hipertermia (podwyższona temperatura ciała)
- nadciśnienie tętnicze lub niedociśnienie tętnicze
- kołatanie serca
- zawroty głowy
- zmiany w psychice (pobudzenie, splątanie, omamy prowadzące do majaczeń i śpiączki)
8
Wszystkie powyższe objawy mogą wskazywać na zespół serotoninowy, który jest stanem zagrażającym życiu. Dodatkowo mogą wystąpić: hipomanie, epizody maniakalne, pobudzenie, mioklonie, hiperrefleksja, brak koordynacji, dreszcze, drżenia, drgawki, biegunka i nadciśnienie. 9 10
Zasady czasowego odstępu między terapiami
Ze względu na potencjalne zagrożenia, istotne jest przestrzeganie odpowiednich odstępów czasowych między zakończeniem jednej terapii a rozpoczęciem drugiej:
- Leczenie fluoksetyną można rozpocząć po upływie 14 dni od zakończenia terapii selegiliną.
- Ze względu na długi okres półtrwania fluoksetyny, odstęp pomiędzy zakończeniem jej stosowania a rozpoczęciem terapii selegiliną powinien wynosić minimum 5 tygodni.
- Selegiliny nie należy stosować w ciągu 2 tygodni od zakończenia leczenia sertraliną.
- W przypadku pozostałych inhibitorów wychwytu serotoniny zaleca się 1-tygodniowy odstęp przed rozpoczęciem leczenia selegiliną.
11 12
Generalnie nie należy rozpoczynać leczenia selegiliną przed upływem czasu równego 5 okresom półtrwania od zakończenia stosowania leku wchodzącego w interakcje z selegiliną. Po zakończeniu leczenia selegiliną należy zachować przynajmniej 14-dniowy odstęp przed zastosowaniem leku wchodzącego z nią w interakcje. 13
Zaleca się zachowanie 24-godzinnej przerwy między odstawieniem selegiliny i rozpoczęciem przyjmowania agonistów serotoniny. 14
Trójpierścieniowe leki przeciwdepresyjne – Jednoczesne stosowanie selegiliny z trójpierścieniowymi lekami przeciwdepresyjnymi może powodować ciężkie zaburzenia ze strony ośrodkowego układu nerwowego (zespół serotoninowy), niekiedy ze skutkiem śmiertelnym. Zgłaszano obfite pocenie, podwyższenie ciepłoty ciała, nadciśnienie tętnicze/niedociśnienie tętnicze, tachykardię, niepokój, zawroty głowy i drgawki. Dlatego jednoczesne stosowanie tych leków jest przeciwwskazane. 15 16
Buspiron – Selegiliny nie należy podawać łącznie z buspironem, ze względu na możliwość wystąpienia nagłego wzrostu ciśnienia tętniczego krwi. Buspiron należy stosować po upływie 10 dni od zakończenia leczenia selegiliną. 17
Inne inhibitory MAO – Jednoczesne stosowanie selegiliny z innymi inhibitorami MAO (w tym nieselektywnymi inhibitorami MAO) może prowadzić do zaburzeń ze strony ośrodkowego układu nerwowego oraz układu sercowo-naczyniowego. 18 19
Kombinacje niezalecane
Doustne środki antykoncepcyjne – Mogą zwiększać biodostępność selegiliny, dlatego należy unikać jednoczesnego stosowania doustnych środków antykoncepcyjnych oraz selegiliny. 20 21
Leki o wąskim indeksie terapeutycznym – Ze względu na wysoki stopień wiązania selegiliny z białkami krwi, skojarzone stosowanie z produktami leczniczymi o wąskim indeksie terapeutycznym, jak glikozydy naparstnicy i/lub leki przeciwzakrzepowe, wymaga ostrożności i dokładnego kontrolowania. 22 23
Aminy katecholowe – Selegilina nasila działanie amin katecholowych (dopaminy, epinefryny, norepinefryny). 24
Amantadyna i leki antycholinergiczne – Równoczesne stosowanie z amantadyną lub lekami antycholinergicznymi może zwiększyć częstość występowania działań niepożądanych. 25
Inne kombinacje – Należy unikać jednoczesnego stosowania selegiliny z lekami:
- podnoszącymi ciśnienie krwi
- obniżającymi ciśnienie krwi
- psychostymulującymi
- hamującymi ośrodkowy układ nerwowy (leki uspokajające, nasenne)
26
Interakcje korzystne w terapii
Lewodopa – Selegilina nasila działanie lewodopy dzięki zwiększeniu stężenia dopaminy w ośrodkowym układzie nerwowym, co pozwala zmniejszyć stosowane w leczeniu dawki lewodopy średnio o 10-30%. 27
Interakcje z pokarmem
Z tego względu, że selegilina jest selektywnym inhibitorem MAO-B, podczas stosowania zalecanych dawek nie zgłaszano przypadków niekontrolowanego wzrostu ciśnienia krwi po spożyciu pokarmów zawierających tyraminę (nie powoduje reakcji zwanej „cheese-effect – efekt serowy”). Dlatego nie wymagane jest stosowanie ograniczeń żywieniowych. 28 29
Jednakże w przypadku skojarzenia selegiliny i inhibitorów MAO-A lub nieselektywnych inhibitorów MAO, ograniczenia żywieniowe (np. unikanie pokarmów o wysokiej zawartości tyraminy, jak serów dojrzewających oraz produktów drożdżowych) są zalecane. 30 31
Interakcje z alkoholem
Należy unikać jednoczesnego stosowania selegiliny z alkoholem. Połączenie selegiliny z alkoholem może prowadzić do nasilenia depresyjnego wpływu na ośrodkowy układ nerwowy oraz potencjalnie zwiększać ryzyko wystąpienia działań niepożądanych. Alkohol może również wpływać na metabolizm selegiliny, co może prowadzić do zmian w jej efektywności i bezpieczeństwie stosowania. 32
Tabela interakcji selegiliny z innymi lekami
| Grupa leków/substancja | Rodzaj interakcji | Możliwe skutki | Poziom istotności | Zalecenia |
|---|---|---|---|---|
| Sympatykomimetyki (np. efedryna) | Farmakodynamiczna | Ryzyko nadciśnienia tętniczego | Wysoki | Przeciwwskazane |
| Petydyna i inne opioidy (tramadol, fentanyl, metadon, dekstrometorfan) | Farmakodynamiczna | Zespół serotoninowy (podniecenie ruchowe, wysoka gorączka, nadciśnienie tętnicze i drgawki) | Wysoki | Przeciwwskazane |
| Selektywne inhibitory zwrotnego wychwytu serotoniny (SSRI) – fluoksetyna, fluwoksamina, sertralina, paroksetyna | Farmakodynamiczna | Zespół serotoninowy (pocenie, zaczerwienienie, ataksja, hipertermia, zaburzenia ciśnienia, kołatanie serca, zawroty głowy, zaburzenia psychiczne) | Wysoki | Przeciwwskazane. Fluoksetyna – 14 dni po selegilinie; 5 tygodni przed selegiliną. Sertralina – 2 tygodnie przerwy. Inne SSRI – 1 tydzień przerwy. |
| Inhibitory zwrotnego wychwytu serotoniny i noradrenaliny (SNRI) – wenlafaksyna | Farmakodynamiczna | Zespół serotoninowy | Wysoki | Przeciwwskazane |
| Trójpierścieniowe leki przeciwdepresyjne | Farmakodynamiczna | Ciężkie zaburzenia OUN (zespół serotoninowy), czasem śmiertelne | Wysoki | Przeciwwskazane |
| Buspiron | Farmakodynamiczna | Nagły wzrost ciśnienia tętniczego | Wysoki | Przeciwwskazane. Buspiron 10 dni po zakończeniu terapii selegiliną. |
| Inne inhibitory MAO | Farmakodynamiczna | Zaburzenia OUN i układu sercowo-naczyniowego | Wysoki | Przeciwwskazane |
| Doustne środki antykoncepcyjne | Farmakokinetyczna | Zwiększenie biodostępności selegiliny | Średni | Niezalecane |
| Leki o wąskim indeksie terapeutycznym (glikozydy naparstnicy, leki przeciwzakrzepowe) | Farmakokinetyczna | Ryzyko zmian w stężeniach tych leków | Średni | Ostrożność, dokładne monitorowanie |
| Aminy katecholowe (dopamina, epinefryna, norepinefryna) | Farmakodynamiczna | Nasilenie działania amin katecholowych | Średni | Ostrożność |
| Amantadyna i leki antycholinergiczne | Farmakodynamiczna | Nasilenie działań niepożądanych | Średni | Ostrożność |
| Lewodopa | Farmakodynamiczna | Zwiększenie stężenia dopaminy w OUN, nasilenie działania lewodopy | Korzystna | Możliwe zmniejszenie dawki lewodopy o 10-30% |
| Alkohol | Farmakodynamiczna i farmakokinetyczna | Nasilenie depresyjnego wpływu na OUN, potencjalne zwiększenie ryzyka działań niepożądanych | Średni | Niezalecane |
| Pokarmy bogate w tyraminę (przy zalecanych dawkach selegiliny) | Farmakodynamiczna | Brak efektu „serowego” (brak niekontrolowanego wzrostu ciśnienia) | Niski | Brak ograniczeń dietetycznych |
| Pokarmy bogate w tyraminę (przy stosowaniu z inhibitorami MAO-A lub nieselektywnymi inhibitorami MAO) | Farmakodynamiczna | Ryzyko nadciśnienia | Średni/Wysoki | Ograniczenia dietetyczne (unikanie serów dojrzewających, produktów drożdżowych) |
Kolejne rozdziały
Zapraszamy do dalszego czytania naszego leksykonu.
Wybierz kolejny rozdział z menu poniżej, aby otworzyć nową podstronę kompedium wiedzy i uzyskać szczegółowe informację o leku, substancji lub chorobie.
- Dawkowanie i sposób podawania
- Działania niepożądane
- Interakcje
- Przeciwwskazania stosowania
- Przedawkowanie
- Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie
- Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności
- Właściwości farmakodynamiczne
- Właściwości farmakokinetyczne
- Wpływ na płodność, ciążę i laktację
- Wpływ na zdolność prowadzenia pojazdów i obsługiwania maszyn
- Wskazania do stosowania