Interakcje
Selegilina

Selegilina, jako selektywny inhibitor MAO-B, wykazuje liczne interakcje farmakodynamiczne i farmakokinetyczne, które mogą prowadzić do poważnych działań niepożądanych, w tym zespołu serotoninowego oraz zaburzeń układu sercowo-naczyniowego. Przeciwwskazane jest łączenie selegiliny z sympatykomimetykami (np. efedryną), opioidami serotoninergicznymi (petydyna, tramadol, fentanyl, metadon, dekstrometorfan), SSRI (fluoksetyna, fluwoksamina, sertralina, paroksetyna) oraz SNRI (wenlafaksyna), a także trójpierścieniowymi lekami przeciwdepresyjnymi i buspironem ze względu na wysokie ryzyko zespołu serotoninowego i nagłego wzrostu ciśnienia tętniczego. Zalecane są odpowiednie odstępy czasowe: np. 14 dni po selegilinie przed fluoksetyną, 5 tygodni po fluoksetynie przed selegiliną, 2 tygodnie po sertralinie przed selegiliną oraz 10 dni po selegilinie przed buspironem. Ponadto, jednoczesne stosowanie z innymi inhibitorami MAO jest przeciwwskazane ze względu na ryzyko ciężkich zaburzeń OUN i układu sercowo-naczyniowego.

Interakcje selegiliny z innymi produktami leczniczymi i inne rodzaje interakcji

Selegilina, jako selektywny inhibitor monoaminooksydazy typu B (MAO-B), wchodzi w liczne, czasem niebezpieczne interakcje z innymi lekami. Ze względu na mechanizm działania oraz wysoki stopień wiązania z białkami krwi, istnieje szereg przeciwwskazań i ograniczeń dotyczących jednoczesnego stosowania z innymi substancjami leczniczymi. 1 2

Interakcje przeciwwskazane

Sympatykomimetyki – Nie należy stosować jednocześnie leków sympatykomimetycznych (np. efedryny) z selegiliną ze względu na znaczące ryzyko wystąpienia nadciśnienia tętniczego. 3 4

Petydyna i inne opioidy – Przeciwwskazane jest podawanie selegiliny w skojarzeniu z petydyną oraz innymi lekami opioidowymi zwiększającymi przekaźnictwo serotoninergiczne (przeciwbólowe: tramadol, fentanyl, metadon; przeciwkaszlowe: dekstrometorfan). Połączenie to może wywołać zagrażające życiu zaburzenia, takie jak podniecenie ruchowe, wysoka gorączka, nadciśnienie tętnicze i drgawki, które mogą wskazywać na zespół serotoninowy. 5 6

Szczególną ostrożność należy zachować przy jednoczesnym podawaniu selegiliny i buprenorfiny (lub buprenorfiny/naloksonu), ponieważ zwiększa się ryzyko wystąpienia zespołu serotoninowego, stanu potencjalnie zagrażającego życiu. 7

Selektywne inhibitory zwrotnego wychwytu serotoniny (SSRI) i inhibitory zwrotnego wychwytu serotoniny i noradrenaliny (SNRI) – Jednoczesne stosowanie selegiliny z lekami z grupy SSRI (fluoksetyna, fluwoksamina, sertralina, paroksetyna) lub SNRI (wenlafaksyna) może wywołać ciężkie działania niepożądane jak:

  • obfite pocenie się
  • zaczerwienienie skóry
  • ataksja (zaburzenia koordynacji ruchowej)
  • hipertermia (podwyższona temperatura ciała)
  • nadciśnienie tętnicze lub niedociśnienie tętnicze
  • kołatanie serca
  • zawroty głowy
  • zmiany w psychice (pobudzenie, splątanie, omamy prowadzące do majaczeń i śpiączki)

8

Wszystkie powyższe objawy mogą wskazywać na zespół serotoninowy, który jest stanem zagrażającym życiu. Dodatkowo mogą wystąpić: hipomanie, epizody maniakalne, pobudzenie, mioklonie, hiperrefleksja, brak koordynacji, dreszcze, drżenia, drgawki, biegunka i nadciśnienie. 9 10

Zasady czasowego odstępu między terapiami

Ze względu na potencjalne zagrożenia, istotne jest przestrzeganie odpowiednich odstępów czasowych między zakończeniem jednej terapii a rozpoczęciem drugiej:

  • Leczenie fluoksetyną można rozpocząć po upływie 14 dni od zakończenia terapii selegiliną.
  • Ze względu na długi okres półtrwania fluoksetyny, odstęp pomiędzy zakończeniem jej stosowania a rozpoczęciem terapii selegiliną powinien wynosić minimum 5 tygodni.
  • Selegiliny nie należy stosować w ciągu 2 tygodni od zakończenia leczenia sertraliną.
  • W przypadku pozostałych inhibitorów wychwytu serotoniny zaleca się 1-tygodniowy odstęp przed rozpoczęciem leczenia selegiliną.

11 12

Generalnie nie należy rozpoczynać leczenia selegiliną przed upływem czasu równego 5 okresom półtrwania od zakończenia stosowania leku wchodzącego w interakcje z selegiliną. Po zakończeniu leczenia selegiliną należy zachować przynajmniej 14-dniowy odstęp przed zastosowaniem leku wchodzącego z nią w interakcje. 13

Zaleca się zachowanie 24-godzinnej przerwy między odstawieniem selegiliny i rozpoczęciem przyjmowania agonistów serotoniny. 14

Trójpierścieniowe leki przeciwdepresyjne – Jednoczesne stosowanie selegiliny z trójpierścieniowymi lekami przeciwdepresyjnymi może powodować ciężkie zaburzenia ze strony ośrodkowego układu nerwowego (zespół serotoninowy), niekiedy ze skutkiem śmiertelnym. Zgłaszano obfite pocenie, podwyższenie ciepłoty ciała, nadciśnienie tętnicze/niedociśnienie tętnicze, tachykardię, niepokój, zawroty głowy i drgawki. Dlatego jednoczesne stosowanie tych leków jest przeciwwskazane. 15 16

Buspiron – Selegiliny nie należy podawać łącznie z buspironem, ze względu na możliwość wystąpienia nagłego wzrostu ciśnienia tętniczego krwi. Buspiron należy stosować po upływie 10 dni od zakończenia leczenia selegiliną. 17

Inne inhibitory MAO – Jednoczesne stosowanie selegiliny z innymi inhibitorami MAO (w tym nieselektywnymi inhibitorami MAO) może prowadzić do zaburzeń ze strony ośrodkowego układu nerwowego oraz układu sercowo-naczyniowego. 18 19

Kombinacje niezalecane

Doustne środki antykoncepcyjne – Mogą zwiększać biodostępność selegiliny, dlatego należy unikać jednoczesnego stosowania doustnych środków antykoncepcyjnych oraz selegiliny. 20 21

Leki o wąskim indeksie terapeutycznym – Ze względu na wysoki stopień wiązania selegiliny z białkami krwi, skojarzone stosowanie z produktami leczniczymi o wąskim indeksie terapeutycznym, jak glikozydy naparstnicy i/lub leki przeciwzakrzepowe, wymaga ostrożności i dokładnego kontrolowania. 22 23

Aminy katecholowe – Selegilina nasila działanie amin katecholowych (dopaminy, epinefryny, norepinefryny). 24

Amantadyna i leki antycholinergiczne – Równoczesne stosowanie z amantadyną lub lekami antycholinergicznymi może zwiększyć częstość występowania działań niepożądanych. 25

Inne kombinacje – Należy unikać jednoczesnego stosowania selegiliny z lekami:

  • podnoszącymi ciśnienie krwi
  • obniżającymi ciśnienie krwi
  • psychostymulującymi
  • hamującymi ośrodkowy układ nerwowy (leki uspokajające, nasenne)

26

Interakcje korzystne w terapii

Lewodopa – Selegilina nasila działanie lewodopy dzięki zwiększeniu stężenia dopaminy w ośrodkowym układzie nerwowym, co pozwala zmniejszyć stosowane w leczeniu dawki lewodopy średnio o 10-30%. 27

Interakcje z pokarmem

Z tego względu, że selegilina jest selektywnym inhibitorem MAO-B, podczas stosowania zalecanych dawek nie zgłaszano przypadków niekontrolowanego wzrostu ciśnienia krwi po spożyciu pokarmów zawierających tyraminę (nie powoduje reakcji zwanej „cheese-effect – efekt serowy”). Dlatego nie wymagane jest stosowanie ograniczeń żywieniowych. 28 29

Jednakże w przypadku skojarzenia selegiliny i inhibitorów MAO-A lub nieselektywnych inhibitorów MAO, ograniczenia żywieniowe (np. unikanie pokarmów o wysokiej zawartości tyraminy, jak serów dojrzewających oraz produktów drożdżowych) są zalecane. 30 31

Interakcje z alkoholem

Należy unikać jednoczesnego stosowania selegiliny z alkoholem. Połączenie selegiliny z alkoholem może prowadzić do nasilenia depresyjnego wpływu na ośrodkowy układ nerwowy oraz potencjalnie zwiększać ryzyko wystąpienia działań niepożądanych. Alkohol może również wpływać na metabolizm selegiliny, co może prowadzić do zmian w jej efektywności i bezpieczeństwie stosowania. 32

Tabela interakcji selegiliny z innymi lekami

Grupa leków/substancja Rodzaj interakcji Możliwe skutki Poziom istotności Zalecenia
Sympatykomimetyki (np. efedryna) Farmakodynamiczna Ryzyko nadciśnienia tętniczego Wysoki Przeciwwskazane
Petydyna i inne opioidy (tramadol, fentanyl, metadon, dekstrometorfan) Farmakodynamiczna Zespół serotoninowy (podniecenie ruchowe, wysoka gorączka, nadciśnienie tętnicze i drgawki) Wysoki Przeciwwskazane
Selektywne inhibitory zwrotnego wychwytu serotoniny (SSRI) – fluoksetyna, fluwoksamina, sertralina, paroksetyna Farmakodynamiczna Zespół serotoninowy (pocenie, zaczerwienienie, ataksja, hipertermia, zaburzenia ciśnienia, kołatanie serca, zawroty głowy, zaburzenia psychiczne) Wysoki Przeciwwskazane. Fluoksetyna – 14 dni po selegilinie; 5 tygodni przed selegiliną. Sertralina – 2 tygodnie przerwy. Inne SSRI – 1 tydzień przerwy.
Inhibitory zwrotnego wychwytu serotoniny i noradrenaliny (SNRI) – wenlafaksyna Farmakodynamiczna Zespół serotoninowy Wysoki Przeciwwskazane
Trójpierścieniowe leki przeciwdepresyjne Farmakodynamiczna Ciężkie zaburzenia OUN (zespół serotoninowy), czasem śmiertelne Wysoki Przeciwwskazane
Buspiron Farmakodynamiczna Nagły wzrost ciśnienia tętniczego Wysoki Przeciwwskazane. Buspiron 10 dni po zakończeniu terapii selegiliną.
Inne inhibitory MAO Farmakodynamiczna Zaburzenia OUN i układu sercowo-naczyniowego Wysoki Przeciwwskazane
Doustne środki antykoncepcyjne Farmakokinetyczna Zwiększenie biodostępności selegiliny Średni Niezalecane
Leki o wąskim indeksie terapeutycznym (glikozydy naparstnicy, leki przeciwzakrzepowe) Farmakokinetyczna Ryzyko zmian w stężeniach tych leków Średni Ostrożność, dokładne monitorowanie
Aminy katecholowe (dopamina, epinefryna, norepinefryna) Farmakodynamiczna Nasilenie działania amin katecholowych Średni Ostrożność
Amantadyna i leki antycholinergiczne Farmakodynamiczna Nasilenie działań niepożądanych Średni Ostrożność
Lewodopa Farmakodynamiczna Zwiększenie stężenia dopaminy w OUN, nasilenie działania lewodopy Korzystna Możliwe zmniejszenie dawki lewodopy o 10-30%
Alkohol Farmakodynamiczna i farmakokinetyczna Nasilenie depresyjnego wpływu na OUN, potencjalne zwiększenie ryzyka działań niepożądanych Średni Niezalecane
Pokarmy bogate w tyraminę (przy zalecanych dawkach selegiliny) Farmakodynamiczna Brak efektu „serowego” (brak niekontrolowanego wzrostu ciśnienia) Niski Brak ograniczeń dietetycznych
Pokarmy bogate w tyraminę (przy stosowaniu z inhibitorami MAO-A lub nieselektywnymi inhibitorami MAO) Farmakodynamiczna Ryzyko nadciśnienia Średni/Wysoki Ograniczenia dietetyczne (unikanie serów dojrzewających, produktów drożdżowych)
  1. 14.04.2026
  2. www.leksykon.com.pl

Powiązane tematy: