Działania niepożądane
Rumianek

Działania niepożądane substancji rumianek

Rumianek (Matricaria recutita L.), powszechnie stosowany jako składnik wielu produktów leczniczych w postaci wyciągów, nalewek czy ekstraktów, może wywoływać różnorodne działania niepożądane. Reakcje te obserwuje się zarówno po zastosowaniu zewnętrznym, jak i wewnętrznym substancji, a ich nasilenie może się różnić w zależności od indywidualnej wrażliwości pacjenta, dawki oraz formy zastosowanego preparatu.¹

Reakcje nadwrażliwości

Najczęściej zgłaszanymi działaniami niepożądanymi po zastosowaniu rumianku są różnego typu reakcje nadwrażliwości. Obejmują one zarówno łagodne reakcje skórne, jak i potencjalnie zagrażające życiu reakcje anafilaktyczne.^{2 3}

Do skórnych objawów nadwrażliwości należą:^{4 5}

• Wysypka
• Pokrzywka
• Świąd
• Rumień
• Obrzęk
• Kontaktowe zapalenie skóry

⁶

W skrajnych przypadkach mogą wystąpić ciężkie reakcje alergiczne, takie jak:^{7 8}

• Duszność
• Obrzęk Quinckego (obrzęk naczynioruchowy)
• Zapaść naczyniowa
• Wstrząs anafilaktyczny
• Astma

⁹

Należy podkreślić, że ciężkie reakcje alergiczne obserwowano szczególnie po kontakcie płynnych przetworów rumianku z błoną śluzową.^{10 11}

Reakcje krzyżowe

Istotnym aspektem bezpieczeństwa stosowania rumianku jest możliwość wystąpienia reakcji krzyżowych u pacjentów uczulonych na inne rośliny z rodziny astrowatych (Asteraceae, dawniej Compositae). Dotyczy to szczególnie osób z nadwrażliwością na:^{12 13}

• Bylicę
• Piołun
• Inne gatunki z rodziny astrowatych

¹⁴

Zaburzenia żołądkowo-jelitowe

Przy stosowaniu preparatów zawierających rumianek mogą wystąpić także zaburzenia ze strony przewodu pokarmowego:<sup data-drug="Imupret N" data-section="Działania niepożądane" title="Zaburzenia przewodu pokarmowego: Rzadko (≥ 1/10 000 do 15 ¹⁶

• Nudności
• Wymioty
• Ból brzucha
• Skurcze brzucha
• Zgaga i refluks żołądkowo-przełykowy
• Biegunka

^{17 18}

Częstotliwość występowania działań niepożądanych

Częstość występowania działań niepożądanych rumianku jest zróżnicowana i w wielu przypadkach określana jako nieznana. Na podstawie dostępnych danych można jednak zaklasyfikować niektóre reakcje:<sup data-drug="Imupret N" data-section="Działania niepożądane" title="Częstość występowania działań niepożądanych podzielono na następujące kategorie: Bardzo często (≥1/10), Często (≥1/100 do <1/10), Niezbyt często (≥1/1000 do <1/100), Rzadko (≥1/10 000 do <1/1000), Bardzo rzadko, Częstość nieznana (19

• Reakcje skórne nadwrażliwości – częstość nieznana²⁰
• Ciężkie reakcje alergiczne – bardzo rzadko^{21 22}
• Reakcje alergii kontaktowej – bardzo rzadko²³
• Zaburzenia przewodu pokarmowego – rzadko (≥ 1/10 000 do < 1/1 000)<sup data-drug="Imupret N" data-section="Działania niepożądane" title="Zaburzenia przewodu pokarmowego: Rzadko (≥ 1/10 000 do 24

Zestawienie działań niepożądanych rumianku

Szczególne grupy ryzyka

Szczególną ostrożność w stosowaniu przetworów rumianku należy zachować u następujących grup pacjentów:^{25 26}

• Osoby z rozpoznaną alergią na rumianek
• Pacjenci uczuleni na inne rośliny z rodziny astrowatych (bylica, piołun i inne)
• Osoby z ciężkimi alergiami lub astmą w wywiadzie
• Pacjenci z chorobą refluksową przełyku (możliwość nasilenia objawów)

²⁷

Postępowanie w przypadku wystąpienia objawów niepożądanych

W przypadku wystąpienia jakichkolwiek objawów niepożądanych po zastosowaniu produktów zawierających rumianek, zaleca się następujące postępowanie:^{28 29}

• Natychmiastowe przerwanie stosowania produktu leczniczego
• W przypadku łagodnych reakcji skórnych – obserwacja i ewentualne leczenie objawowe
• Przy reakcjach umiarkowanych – konsultacja z lekarzem
• W przypadku wystąpienia ciężkich reakcji alergicznych (duszność, obrzęk naczynioruchowy, spadek ciśnienia) – natychmiastowa pomoc medyczna

Jak w przypadku każdego produktu leczniczego, wszystkie podejrzewane działania niepożądane związane ze stosowaniem rumianku powinny być zgłaszane do Departamentu Monitorowania Niepożądanych Działań Produktów Leczniczych Urzędu Rejestracji Produktów Leczniczych, Wyrobów Medycznych i Produktów Biobójczych.³⁰

Kliniczne znaczenie działań niepożądanych

Stosunek korzyści do ryzyka stosowania rumianku pozostaje korzystny, jednak klinicyści powinni być świadomi możliwych reakcji niepożądanych, szczególnie u pacjentów z grup ryzyka. Większość działań niepożądanych ma charakter łagodny i przemijający, jednakże istnieje potencjalne ryzyko wystąpienia ciężkich reakcji alergicznych, które wymagają natychmiastowej interwencji medycznej.^{31 32}