Działania niepożądane
Noretysteron octan

Działania niepożądane noretysteronu octanu

Noretysteronu octan to syntetyczny progestagen, który w połączeniu z estrogenami stanowi składnik złożonej hormonalnej terapii zastępczej (HTZ). W produkcie Systen Sequi noretysteronu octan (11,2 mg) występuje w systemie transdermalnym Systen Conti, uwalniając 170 mikrogramów substancji w ciągu 24 godzin. Działania niepożądane tej substancji są ściśle związane z jej stosowaniem w połączeniu z estrogenami w ramach HTZ.¹

Najczęstsze działania niepożądane

Na podstawie danych dotyczących bezpieczeństwa z badań klinicznych produktu Systen Sequi (ocenianego u 165 osób), najczęściej zgłaszanymi działaniami niepożądanymi (≥5%) były: reakcja w miejscu podania (14,6%), ból głowy (7,9%), ból piersi (6,1%) i depresja (5,5%).²

Poważne zagrożenia zdrowia związane z noretysteronem octanem

Stosowanie noretysteronu octanu w ramach złożonej HTZ wiąże się z kilkoma istotnymi zagrożeniami dla zdrowia pacjentek:

Zwiększone ryzyko nowotworów

Rak piersi – leczenie skojarzone estrogenami z progestagenem (w tym noretysteronu octanem) zwiększa ryzyko raka piersi nawet 2-krotnie przy stosowaniu przez ponad 5 lat. Jest to ryzyko większe niż przy stosowaniu samych estrogenów. Współczynnik ryzyka dla skojarzonej terapii wynosi 1,8 po 10 latach stosowania, co daje dodatkowe 20,8 przypadków na 1000 kobiet stosujących HTZ przez 10 lat (w wieku 50-59 lat z BMI 27).³

Rak endometrium – choć sam noretysteronu octan nie zwiększa ryzyka raka endometrium, to jego dodatek do terapii estrogenowej ma działanie ochronne. Dodanie progestagenu do terapii samymi estrogenami przez co najmniej 12 dni każdego cyklu leczenia może zapobiegać wzrostowi ryzyka raka endometrium, które występuje przy stosowaniu samych estrogenów.⁴

Rak jajnika – długotrwałe stosowanie HTZ w postaci skojarzenia estrogenów z progestagenem wiąże się z nieznacznym wzrostem ryzyka wystąpienia raka jajnika. Metaanaliza 52 badań epidemiologicznych wykazała zwiększone ryzyko raka jajnika u kobiet aktualnie stosujących HTZ w porównaniu z kobietami, które nigdy nie stosowały HTZ (RR 1,43; 95% CI 1,31-1,56).⁵

Zaburzenia zakrzepowo-zatorowe

HTZ zawierająca noretysteronu octan jest związana z 1,3-3-krotnym wzrostem względnego ryzyka wystąpienia żylnej choroby zakrzepowo-zatorowej (ŻChZZ), tj. zakrzepicy żył głębokich lub zatorowości płucnej. Ryzyko to jest szczególnie wysokie w pierwszym roku stosowania terapii hormonalnej. Dla doustnego leczenia skojarzonego estrogenami z progestagenem współczynnik ryzyka wynosi 2,3 (CI 1,2-4,3), co oznacza 5 dodatkowych przypadków na 1000 pacjentek stosujących HTZ przez 5 lat w wieku 50-59 lat.⁶

Choroby układu sercowo-naczyniowego

Choroba niedokrwienna serca – ryzyko jej wystąpienia jest nieznacznie zwiększone u pacjentek stosujących HTZ opartą na leczeniu skojarzonym estrogenami z progestagenem w wieku powyżej 60 lat.⁷

Udar niedokrwienny – stosowanie leczenia skojarzonego estrogenami z progestagenem wiąże się z maksymalnie 1,5-krotnym wzrostem względnego ryzyka wystąpienia udaru niedokrwiennego. W okresie 5 lat stosowania leczenia u kobiet w wieku 50-59 lat, współczynnik ryzyka wynosi 1,3 (CI 1,1-1,6), co daje 3 dodatkowe przypadki na 1000 pacjentek stosujących HTZ.⁸

Szczegółowa lista działań niepożądanych

Poniższa tabela przedstawia działania niepożądane związane ze stosowaniem noretysteronu octanu w produkcie Systen Sequi i innych produktach HTZ zawierających tę substancję, wraz z częstotliwością ich występowania.

^9
10

* Dodatkowe działania niepożądane zgłaszane w badaniach klinicznych produktu Systen 50 (estradiol).

Szczególne zagrożenia dla poszczególnych grup pacjentek

Ryzyko raka piersi – szczegółowa analiza

Kobiety w wieku 50-54 lat z BMI 27 – estymowane dodatkowe ryzyko po 5 latach stosowania terapii skojarzonej estrogen-progestagen wynosi 8,0 dodatkowych przypadków na 1000 kobiet (współczynnik ryzyka 1,6), w porównaniu do 2,7 dodatkowych przypadków dla samej terapii estrogenowej (współczynnik ryzyka 1,2).¹¹

Po 10 latach stosowania HTZ ryzyko jest jeszcze wyższe – dla terapii skojarzonej estrogen-progestagen współczynnik ryzyka wynosi 1,8, co daje 20,8 dodatkowych przypadków na 1000 kobiet.¹²

Ryzyko zakrzepicy i zatorowości

Ryzyko żylnej choroby zakrzepowo-zatorowej jest szczególnie podwyższone w pierwszym roku stosowania HTZ. Dla kobiet w wieku 50-59 lat stosujących doustną HTZ zawierającą progestagen, liczba dodatkowych przypadków wynosi 5 na 1000 kobiet stosujących terapię przez 5 lat (współczynnik ryzyka 2,3).¹³

Objawy miejscowe związane z systemem transdermalnym

Stosowanie noretysteronu octanu w postaci systemu transdermalnego (Systen Conti) może powodować miejscowe reakcje skórne, najczęściej obejmujące:

• Rumień w miejscu podania
• Świąd w miejscu podania
• Wysypkę w miejscu podania
• Reakcje w miejscu podania (niezróżnicowane)
• Obrzęk w miejscu podania

¹⁴

Działania niepożądane dotyczące układu rozrodczego

Noretysteronu octan, jako progestagen, może powodować liczne działania niepożądane dotyczące układu rozrodczego i piersi. Są to między innymi:

• Bardzo często: tkliwość piersi
• Często: ból piersi, bolesne miesiączkowanie, obfite miesiączkowanie, zaburzenia miesiączkowania, skurcze macicy, zakażenie pochwy
• Niezbyt często: powiększenie piersi, hiperplazja endometrium, krwawienie z macicy
• Rzadko: mięśniak macicy, torbiel jajowodu, polipy wewnątrzszyjkowe

¹⁵

Działania niepożądane psychiczne

Noretysteronu octan może wpływać na stan psychiczny pacjentek, powodując:

• Często: depresję, bezsenność, chwiejność emocjonalną, nerwowość
• Niezbyt często: zmniejszone libido, zwiększone libido
• Nieznana częstość: wahania nastroju

¹⁶

Inne rzadkie, ale poważne działania niepożądane

Stosowanie noretysteronu octanu w ramach złożonej HTZ wiąże się również z innymi rzadkimi, ale poważnymi działaniami niepożądanymi:

• Zespół Stevens-Johnsona – ciężka reakcja skórna, potencjalnie zagrażająca życiu
• Żółtaczka cholestatyczna – zaburzenie wątroby związane z upośledzeniem odpływu żółci
• Prawdopodobne otępienie w wieku powyżej 65 lat – badania sugerują związek długotrwałego stosowania HTZ z pogorszeniem funkcji poznawczych u starszych kobiet

¹⁷

Obowiązek zgłaszania działań niepożądanych

Ze względu na potencjalne zagrożenia związane ze stosowaniem noretysteronu octanu, kluczowe jest zgłaszanie wszelkich podejrzewanych działań niepożądanych. Umożliwia to nieprzerwaną ocenę stosunku korzyści do ryzyka stosowania produktu leczniczego. Personel medyczny powinien zgłaszać działania niepożądane za pośrednictwem Departamentu Monitorowania Niepożądanych Działań Produktów Leczniczych Urzędu Rejestracji Produktów Leczniczych, Wyrobów Medycznych i Produktów Biobójczych.¹⁸