Właściwości farmakodynamiczne
Mometazon furoinian jednowodny

Właściwości farmakodynamiczne mometazonu furoinianu

Mometazonu furoinian jednowodny jest substancją należącą do grupy farmakoterapeutycznej kortykosteroidów stosowanych donosowo (kod ATC: R01 AD09). Stanowi aktywny składnik preparatu Pronasal, dostępnego w postaci aerozolu do nosa jako zawiesina, gdzie każde naciśnięcie pompki dostarcza odmierzoną dawkę 50 mikrogramów mometazonu furoinianu (co odpowiada 52 mikrogramom mometazonu furoinianu jednowodnego).¹

Mechanizm działania

Mometazonu furoinian jest glikokortykosteroidem przeznaczonym do stosowania miejscowego, wykazującym działanie przeciwzapalne w dawkach, które nie powodują efektów ogólnoustrojowych.² Główny mechanizm odpowiedzialny za efekty przeciwalergiczne i przeciwzapalne tej substancji opiera się na jej zdolności do hamowania uwalniania mediatorów reakcji alergicznych. Substancja wykazuje znaczącą aktywność w hamowaniu uwalniania leukotrienów z leukocytów u pacjentów cierpiących na alergie.³

Badania na kulturach komórkowych potwierdziły, że mometazonu furoinian charakteryzuje się wysoką skutecznością w hamowaniu następujących procesów:⁴

• Synteza i uwalnianie interleukin: IL-1, IL-5, IL-6
• Uwalnianie czynnika martwicy nowotworów alfa (TNF-alfa)
• Wytwarzanie leukotrienów
• Produkcja cytokin typu Th2, w szczególności IL-4 i IL-5, przez ludzkie komórki T CD4+

⁵

Efekty farmakodynamiczne

Badania kliniczne z wykorzystaniem testu prowokacji donosowej alergenami potwierdziły wyraźne działanie przeciwzapalne preparatu Pronasal. Skuteczność ta jest obserwowana zarówno we wczesnej, jak i późnej fazie reakcji alergicznej.⁶ Działanie przeciwzapalne zostało potwierdzone poprzez:⁷

• Zmniejszenie aktywności histaminy w porównaniu z placebo
• Zmniejszenie aktywności eozynofilów w porównaniu z placebo
• Redukcję liczby eozynofilów w porównaniu z wartościami początkowymi
• Redukcję liczby neutrofilów w porównaniu z wartościami początkowymi
• Zmniejszenie ekspresji adhezyjnych białek komórek nabłonka

⁸

Początek działania

Istotną cechą farmakodynamiczną mometazonu furoinianu jest jego relatywnie szybki początek działania. W grupie pacjentów z sezonowym alergicznym zapaleniem błony śluzowej nosa, u 28% osób stosujących Pronasal zaobserwowano istotny klinicznie początek działania w ciągu 12 godzin od podania pierwszej dawki.⁹ Mediana czasu potrzebnego do złagodzenia objawów wynosiła 35,9 godziny (czas, w którym 50% pacjentów odczuło poprawę).¹⁰

Badania kliniczne u dzieci i młodzieży

Bezpieczeństwo stosowania mometazonu furoinianu u dzieci zostało potwierdzone w kontrolowanym placebo badaniu klinicznym. W badaniu tym nie stwierdzono spowolnienia wzrostu u dzieci (n=49) otrzymujących aerozol do nosa zawierający mometazonu furoinian w dawce 100 mikrogramów na dobę przez okres jednego roku.¹¹

Dane dotyczące bezpieczeństwa i skuteczności mometazonu furoinianu w aerozolu do nosa w populacji dzieci w wieku od 3 do 5 lat są ograniczone, co uniemożliwia ustalenie odpowiedniego zakresu dawkowania dla tej grupy wiekowej.¹² Przeprowadzono badanie z udziałem 48 dzieci w wieku 3-5 lat, którym podawano donosowo mometazonu furoinian w różnych dawkach (50, 100 lub 200 mikrogramów na dobę) przez 14 dni. W badaniu tym nie zaobserwowano istotnych różnic w porównaniu z placebo w zakresie średniego stężenia kortyzolu w osoczu po teście stymulacji tetrakozaktydem.¹³

Warto zaznaczyć, że Europejska Agencja Leków zniosła obowiązek przedstawiania wyników badań produktu Pronasal i preparatów pokrewnych we wszystkich podgrupach populacji pediatrycznej w leczeniu sezonowego i całorocznego alergicznego zapalenia błony śluzowej nosa.¹⁴

Podsumowanie właściwości farmakodynamicznych

Mometazonu furoinian jednowodny wykazuje wielokierunkowe działanie przeciwzapalne i przeciwalergiczne na poziomie komórkowym i molekularnym. Jego skuteczność w leczeniu alergicznego zapalenia błony śluzowej nosa wynika głównie z hamowania uwalniania mediatorów stanu zapalnego, w tym cytokin, interleukin i leukotrienów. Substancja działa zarówno we wczesnej, jak i późnej fazie reakcji alergicznej, co potwierdza jej wysoką skuteczność kliniczną. Badania przeprowadzone u dzieci potwierdziły bezpieczeństwo stosowania preparatu, nie wykazując jego negatywnego wpływu na wzrost ani na funkcję osi podwzgórze-przysadka-nadnercza.¹⁵