Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności
Mometazon furoinian jednowodny

Mometazonu furoinian jednowodny, stosowany donosowo jako kortykosteroid, wymaga szczególnej ostrożności u pacjentów z aktywnymi lub nieaktywnymi zakażeniami układu oddechowego, w tym gruźlicą, oraz u osób z nieleczonymi infekcjami grzybiczymi, bakteryjnymi lub wirusowymi. Długotrwałe stosowanie (do 12 miesięcy) nie wykazuje zaniku błony śluzowej nosa, a nawet przywraca jej prawidłową strukturę histologiczną, jednak konieczne są okresowe kontrole w celu wykrycia ewentualnych zmian. W trakcie terapii mogą wystąpić miejscowe działania niepożądane, takie jak krwawienia z nosa, które są zazwyczaj łagodne i samoistnie ustępują, a także ryzyko miejscowego zakażenia grzybiczego wymagającego przerwania leczenia lub zastosowania terapii przeciwgrzybiczej. Nie zaleca się stosowania u pacjentów z perforacją przegrody nosowej ze względu na ryzyko jej nasilenia. Preparaty zawierają chlorek benzalkoniowy (np. 20 µg na 0,1 ml w preparacie Pronasal), który może powodować podrażnienia przy długotrwałym stosowaniu.

  1. Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności dotyczące stosowania mometazonu furoinianu jednowodnego
    1. Ryzyko immunosupresji
    2. Działania miejscowe dotyczące błony śluzowej nosa
    3. Działania ogólnoustrojowe kortykosteroidów
    4. Polipy nosa
    5. Wpływ na wzrost u dzieci i młodzieży
    6. Działania niezwiązane z miejscem podania
    7. Substancje pomocnicze
    8. Kolejne rozdziały

Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności dotyczące stosowania mometazonu furoinianu jednowodnego

Mometazonu furoinian jednowodny, jako substancja czynna kortykosteroidowa podawana donosowo, wymaga szczególnej uwagi podczas stosowania ze względu na potencjalne działania niepożądane zarówno miejscowe, jak i ogólnoustrojowe. Poniżej przedstawiono kluczowe ostrzeżenia i środki ostrożności, które należy uwzględnić podczas leczenia tą substancją.1

Ryzyko immunosupresji

Mometazonu furoinian jednowodny należy stosować ostrożnie, o ile w ogóle, u pacjentów z czynnymi lub nieaktywnymi gruźliczymi zakażeniami układu oddechowego, a także z nieleczonymi zakażeniami grzybiczymi, bakteryjnymi lub ogólnymi zakażeniami wirusowymi.2 Pacjentów, u których możliwe jest wystąpienie działania immunosupresyjnego wskutek stosowania kortykosteroidów, należy poinformować o ryzyku związanym z kontaktem z chorobami zakaźnymi, takimi jak ospa wietrzna czy odra. Należy również poinstruować ich o konieczności natychmiastowego zasięgnięcia porady lekarza w przypadku kontaktu z takimi chorobami.3

Działania miejscowe dotyczące błony śluzowej nosa

Długotrwałe badania kliniczne wykazały, że po 12 miesiącach stosowania mometazonu furoinianu nie stwierdzono objawów zaniku błony śluzowej nosa. Co więcej, substancja ta wykazuje zdolność przywracania zbliżonej do prawidłowej struktury histologicznej błony śluzowej nosa.4 Mimo to, pacjentów stosujących mometazonu furoinian jednowodny przez kilka miesięcy lub dłużej należy okresowo badać w celu wykrycia ewentualnych zmian w błonie śluzowej nosa.5

W przypadku wystąpienia miejscowego grzybiczego zakażenia błony śluzowej nosa lub gardła, należy przerwać leczenie mometazonem lub rozpocząć odpowiednie leczenie przeciwgrzybicze.6 Utrzymujące się podrażnienie błony śluzowej nosogardła również może być wskazaniem do zaprzestania stosowania mometazonu furoinianu jednowodnego.7

Krwawienia z nosa

W badaniach klinicznych, krwawienia z nosa występowały u pacjentów stosujących mometazonu furoinian jednowodny z większą częstością w porównaniu do placebo. Na ogół były one łagodne i ustępowały samoistnie, jednak należy mieć na uwadze to działanie niepożądane podczas terapii.8

Perforacja przegrody nosowej

Nie zaleca się stosowania mometazonu furoinianu jednowodnego u pacjentów z perforacją przegrody nosowej ze względu na potencjalne ryzyko nasilenia tego stanu.9

Działania ogólnoustrojowe kortykosteroidów

Przy stosowaniu mometazonu furoinianu jednowodnego donosowo mogą wystąpić ogólnoustrojowe działania kortykosteroidów, szczególnie w przypadku dużych dawek stosowanych przez długi okres. Ryzyko tych działań jest znacznie mniejsze niż przy kortykosteroidach stosowanych doustnie i może różnić się u poszczególnych pacjentów oraz między różnymi preparatami kortykosteroidowymi.10

Do potencjalnych działań ogólnoustrojowych można zaliczyć:11

12

Zaburzenia okulistyczne

Podczas stosowania kortykosteroidów donosowo, w tym mometazonu furoinianu jednowodnego, zgłaszano przypadki podwyższonego ciśnienia wewnątrzgałkowego.13 Zaburzenia widzenia mogą wystąpić w wyniku zarówno ogólnoustrojowego, jak i miejscowego stosowania kortykosteroidów. Jeśli u pacjenta wystąpią objawy takie jak nieostre widzenie lub inne zaburzenia widzenia, należy rozważyć skierowanie go do okulisty w celu ustalenia możliwych przyczyn.14

Potencjalne przyczyny zaburzeń widzenia to:15

16

Wpływ na oś podwzgórze-przysadka-nadnercza (HPA)

Szczególnej uwagi wymagają pacjenci, u których dokonano zamiany długotrwale stosowanych ogólnie działających kortykosteroidów na leczenie mometazonem furoinianu jednowodnego. Po zaprzestaniu podawania działających ogólnie kortykosteroidów może wystąpić trwająca nawet kilka miesięcy niewydolność kory nadnerczy, zanim funkcja osi podwzgórze-przysadka-nadnercza (HPA) powróci do normy.17

Jeżeli u pacjentów występują przedmiotowe i podmiotowe objawy niewydolności kory nadnerczy lub objawy odstawienne, takie jak:18

  • Ból stawów
  • Ból mięśni
  • Znużenie
  • Depresja początkowa

19

W takich przypadkach, pomimo ustąpienia objawów nosowych, należy powrócić do leczenia działającymi ogólnie kortykosteroidami oraz zastosować inne metody leczenia.20 Zmiana leczenia może również ujawnić istniejące wcześniej choroby alergiczne, takie jak alergiczne zapalenie spojówek i wyprysk, które były uprzednio hamowane przez ogólnie działające kortykosteroidy.21

Stosowanie mometazonu furoinianu jednowodnego w dawkach większych niż zalecane może spowodować znaczące klinicznie zahamowanie czynności kory nadnerczy. W przypadku stosowania dawek większych niż zalecane, należy rozważyć dodatkowe podanie ogólnie działających kortykosteroidów w okresie stresu lub przed planowanym zabiegiem chirurgicznym.22

Polipy nosa

Należy zachować ostrożność przy stosowaniu mometazonu furoinianu jednowodnego w leczeniu polipów nosa, gdyż brak jest danych dotyczących bezpieczeństwa stosowania i skuteczności w przypadku:23

  • Jednostronnych polipów nosa
  • Polipów związanych z mukowiscydozą
  • Polipów całkowicie zamykających jamę nosową

24

Jednostronne polipy o dziwnym lub nieregularnym kształcie, zwłaszcza owrzodzone lub krwawiące, wymagają dokładnej diagnostyki i badania.25

Wpływ na wzrost u dzieci i młodzieży

W przypadku długotrwałego stosowania mometazonu furoinianu jednowodnego u dzieci zaleca się regularną kontrolę wzrostu. Jeśli obserwuje się spowolnienie wzrostu, należy, o ile to możliwe, zmniejszyć dawkę kortykosteroidu donosowego do najmniejszej dawki, która skutecznie łagodzi objawy choroby.26 W takich przypadkach należy również rozważyć skierowanie pacjenta do specjalisty pediatry.27

Działania niezwiązane z miejscem podania

Chociaż stosowanie mometazonu furoinianu jednowodnego zazwyczaj pozwala na kontrolę objawów zapalenia błony śluzowej nosa u większości pacjentów, w niektórych przypadkach może być konieczne równoczesne wprowadzenie dodatkowego leczenia. Może ono złagodzić inne objawy, szczególnie objawy oczne.28

Substancje pomocnicze

Należy mieć na uwadze, że w preparatach z mometazonem furoinianu jednowodnego może być obecny chlorek benzalkoniowy, który może powodować podrażnienie lub obrzęk wewnątrz nosa, zwłaszcza jeśli jest stosowany przez długi czas.29 Na przykład, w preparacie Pronasal każde naciśnięcie (0,1 ml) pompki dostarcza 20 mikrogramów chlorku benzalkoniowego.30

Kolejne rozdziały

Zapraszamy do dalszego czytania naszego leksykonu.

Wybierz kolejny rozdział z menu poniżej, aby otworzyć nową podstronę kompedium wiedzy i uzyskać szczegółowe informację o leku, substancji lub chorobie.

  1. 10.04.2026
  2. www.leksykon.com.pl