Właściwości farmakokinetyczne
Metoklopramid

Właściwości farmakokinetyczne metoklopramidu

Metoklopramid charakteryzuje się specyficznymi właściwościami farmakokinetycznymi, które determinują jego działanie terapeutyczne oraz profil bezpieczeństwa. Poniżej przedstawiono szczegółowy opis właściwości farmakokinetycznych tej substancji z uwzględnieniem danych dotyczących wchłaniania, dystrybucji, metabolizmu i eliminacji.¹

Wchłanianie

Metoklopramid wykazuje zróżnicowane parametry wchłaniania w zależności od drogi podania. Po podaniu domięśniowym względna biodostępność w porównaniu z podaniem dożylnym wynosi od 60 do 100%, a maksymalne stężenie w osoczu występuje w ciągu 0,5 do 2 godzin.² Po dożylnym podaniu metoklopramidu działanie rozpoczyna się po 1-3 minutach, natomiast po podaniu domięśniowym po 10-15 minutach, a efekt farmakologiczny utrzymuje się przez 1-2 godziny po podaniu.³

W przypadku podania doustnego, metoklopramid charakteryzuje się szybkim i prawie całkowitym wchłanianiem z przewodu pokarmowego. Biodostępność po podaniu doustnym wynosi 80% ± 15%, a działanie produktu rozpoczyna się w ciągu 30-60 minut. Należy zauważyć, że u pacjentów z nieżytem żołądka czas wchłaniania może ulec zmianie.⁴ W porównaniu z podawaniem dożylnym, względna biodostępność metoklopramidu po podaniu doustnym wynosi od 60 do 100%, a maksymalne stężenie w osoczu jest osiągane w ciągu 0,5 do 2 godzin.⁵

Dystrybucja

Metoklopramid charakteryzuje się szeroką dystrybucją w tkankach organizmu. Objętość dystrybucji wynosi od 2 do 3,5 L/kg, co potwierdza rozległą dystrybucję leku do tkanek.^{6 7}

Wiązanie metoklopramidu z białkami osocza jest stosunkowo niewielkie i wynosi od 13% do 30%, przy czym substancja wiąże się głównie z albuminami.^{8 9}

Istotną cechą metoklopramidu jest jego zdolność do pokonywania różnych barier biologicznych – substancja przenika przez barierę łożyskową, przenika do mleka matki oraz przechodzi przez barierę krew-mózg.^{10 11} Badania wykazały, że stężenie metoklopramidu w mleku matki po 2 godzinach od zastosowania jest większe niż w osoczu, co ma znaczenie przy stosowaniu leku u kobiet karmiących piersią.¹²

Metabolizm

Metoklopramid podlega ograniczonemu metabolizmowi w organizmie. Substancja jest metabolizowana w niewielkim stopniu, głównie poprzez sprzęganie z kwasem siarkowym i glukuronowym.^{13 14}

Głównym metabolitem metoklopramidu jest koniugat siarkowy N-4 (siarczan w położeniu N-4).^{15 16}

Eliminacja

Metoklopramid jest wydalany głównie z moczem, zarówno w postaci niezmienionej, jak i w postaci koniugatów siarczanowych lub glukuronowych.^{17 18}

Okres półtrwania (t_1/2) metoklopramidu w fazie eliminacji jest relatywnie stały i wynosi od 5 do 6 godzin, niezależnie od drogi podania.^{19 20}

W przypadku podania doustnego, około 85% dawki metoklopramidu jest wydalane z moczem, głównie w postaci niezmienionej lub związanej z kwasem siarkowym i glukuronowym, w ciągu 72 godzin. Pozostała ilość jest wydalana z kałem.²¹

Farmakokinetyka w szczególnych grupach pacjentów

Zaburzenia czynności nerek

U pacjentów z ciężką niewydolnością nerek obserwuje się istotne zmiany w parametrach farmakokinetycznych metoklopramidu. Klirens leku zmniejsza się o około 70%, co prowadzi do wydłużenia okresu półtrwania w fazie eliminacji.<sup data-drug="Metoclopramide Baxter" data-section="Właściwości farmakokinetyczne" title="Zaburzenia czynności nerek U pacjentów z ciężkimi zaburzeniami czynności nerek, klirens metoklopramidu zmniejsza się o 70%, natomiast zwiększa się okres półtrwania w fazie eliminacji (około 10 godzin dla klirensu kreatyniny 10-50 mL/minutę i 15 godzin dla klirensu kreatyniny 22 <sup data-drug="Metoclopramide hameln" data-section="Właściwości farmakokinetyczne" title="Niewydolność nerek U pacjentów z ciężką niewydolnością nerek, klirens metoklopramidu zmniejsza się o 70%, natomiast zwiększa się okres półtrwania w fazie eliminacji (około 10 godzin dla klirensu kreatyniny 10-50 ml/min i 15 godzin dla klirensu kreatyniny 23

Okres półtrwania metoklopramidu uzależniony jest od wartości klirensu kreatyniny i wynosi:<sup data-drug="Metoclopramidi hydrochloridum Noridem" data-section="Właściwości farmakokinetyczne" title="Zaburzenia czynności nerek Klirens metoklopramidu jest zmniejszony nawet o 70 % u pacjentów z ciężkimi zaburzeniami czynności nerek, natomiast okres półtrwania w fazie eliminacji z osocza jest wydłużony (około 10 godzin dla klirensu kreatyniny 10-50 mL/minutę i 15 godzin dla klirensu kreatyniny 24 <sup data-drug="Olamide" data-section="Właściwości farmakokinetyczne" title="Szczególne grupy pacjentów Niewydolność nerek U pacjentów z ciężką niewydolnością nerek klirens metoklopramidu zmniejsza się o 70%, podczas gdy okres półtrwania w fazie eliminacji wydłuża się (około 10 godzin dla klirensu kreatyniny 10-50 ml/min i 15 godzin dla klirensu kreatyniny 25 <sup data-drug="Metoclopramidum 0,5% Polpharma" data-section="Właściwości farmakokinetyczne" title="Niewydolność nerek U pacjentów z ciężką niewydolnością nerek, klirens metoklopramidu zmniejsza się o 70%, natomiast zwiększa się okres półtrwania w fazie eliminacji (około 10 godzin dla klirensu kreatyniny 10-50 ml/min i 15 godzin dla klirensu kreatyniny 26

• około 10 godzin dla klirensu kreatyniny 10-50 mL/minutę
• około 15 godzin dla klirensu kreatyniny <10 mL/minutę

<sup data-drug="Metoclopramidum Polpharma" data-section="Właściwości farmakokinetyczne" title="Niewydolność nerek U pacjentów z ciężką niewydolnością nerek, klirens metoklopramidu zmniejsza się o 70%, natomiast zwiększa się okres półtrwania w fazie eliminacji (około 10 godzin dla klirensu kreatyniny 10-50 ml/min i 15 godzin dla klirensu kreatyniny 27

Zaburzenia czynności wątroby

U pacjentów z marskością wątroby obserwuje się kumulację metoklopramidu, co jest związane ze zmniejszeniem klirensu osoczowego leku o około 50%.^{28 29 30}

Ta znacząca redukcja klirensu osoczowego może prowadzić do zwiększonej ekspozycji na lek i potencjalnie zwiększać ryzyko występowania działań niepożądanych u pacjentów z niewydolnością wątroby.^{31 32}