Działania niepożądane
Lizyna bezwodna

Lizyna bezwodna, obecna w produktach do żywienia pozajelitowego takich jak Kabiven Peripheral (3,4–5,6 g lizyny bezwodnej w postaci chlorowodorku lizyny na worek), jest związana z szeregiem działań niepożądanych, z których najczęstsze dotyczą układu naczyniowego. Szczególnie istotne jest ryzyko zakrzepowego zapalenia żył, zwłaszcza przy podawaniu dożylnym obwodowym roztworów hipertonicznych, co może prowadzić do powikłań takich jak zakrzepica żył głębokich czy zatorowość płucna. Niezbyt częste działania niepożądane obejmują zaburzenia żołądkowo-jelitowe (bóle brzucha, nudności, wymioty), neurologiczne (bóle głowy), ogólne (gorączka, dreszcze, zmęczenie) oraz naczyniowe (niedociśnienie i nadciśnienie tętnicze). Bardzo rzadko obserwuje się hemolizę, retikulocytozę, reakcje nadwrażliwości (w tym anafilaksję), przyspieszony oddech, podwyższenie enzymów wątrobowych oraz priapizm.

Działania niepożądane lizyny bezwodnej

Lizyna bezwodna, jako składnik produktów do żywienia pozajelitowego, takich jak Kabiven Peripheral, może być związana z wystąpieniem różnych działań niepożądanych. Należy jednak podkreślić, że większość objawów niepożądanych wynika z całościowego składu preparatu, a nie jest bezpośrednio przypisywana samej lizynie. W produkcie Kabiven Peripheral lizyna występuje w postaci chlorowodorku lizyny, który odpowiada lizynie bezwodnej w ilości od 3,4 g do 5,6 g (w zależności od pojemności worka).1

Częste działania niepożądane

Wśród często występujących działań niepożądanych (≥1/100 do <1/10) podczas stosowania preparatów zawierających lizynę bezwodną obserwuje się głównie zaburzenia naczyniowe. Najczęściej raportowanym powikłaniem jest zakrzepowe zapalenie żył, które ma szczególne znaczenie przy podawaniu preparatu do żył obwodowych. Należy zaznaczyć, że Kabiven Peripheral, jako roztwór hipertoniczny, predysponuje do wystąpienia tego powikłania.2

Niezbyt częste działania niepożądane

Do niezbyt częstych działań niepożądanych (≥1/1000 do <1/100) związanych ze stosowaniem preparatów zawierających lizynę bezwodną należą:

3

Bardzo rzadkie działania niepożądane

W kategorii bardzo rzadkich działań niepożądanych (<1/10 000) podczas stosowania preparatów zawierających lizynę bezwodną mogą wystąpić:

4

Zespół przedawkowania tłuszczu

Szczególnym powikłaniem związanym ze stosowaniem preparatów do żywienia pozajelitowego zawierających aminokwasy (w tym lizynę bezwodną) i emulsję tłuszczową jest zespół przedawkowania tłuszczu. Może on być wynikiem zarówno podania nadmiernych dawek preparatu, jak i zaburzeń w eliminacji składników tłuszczowych u pacjentów z nagłą zmianą stanu klinicznego, np. w wyniku zaburzeń czynności nerek lub wątroby.5

Zespół przedawkowania tłuszczu charakteryzuje się następującymi objawami:

  • Hiperlipidemia
  • Gorączka
  • Naciek tłuszczu
  • Powiększenie wątroby
  • Powiększenie śledziony
  • Anemia
  • Leukopenia
  • Trombocytopenia
  • Zaburzenia krzepnięcia krwi
  • Śpiączka

6

Co istotne, objawy zespołu przedawkowania tłuszczu zazwyczaj ustępują po przerwaniu infuzji składników tłuszczowych.7

Szczegółowe niebezpieczeństwa związane z działaniami niepożądanymi

Ryzyko zakrzepowego zapalenia żył

Pacjenci otrzymujący preparaty zawierające lizynę bezwodną, zwłaszcza w formie roztworów hipertonicznych, są narażeni na zakrzepowe zapalenie żył. Ryzyko to jest szczególnie wysokie przy podawaniu do żył obwodowych. Powikłanie to może prowadzić do długotrwałych problemów z dostępem naczyniowym, rozwoju zakrzepicy żył głębokich oraz zatorowości płucnej w przypadkach ciężkich.8

Komplikacje hematologiczne

Bardzo rzadko mogą wystąpić zaburzenia hematologiczne, takie jak hemoliza i retikulocytoza. Hemoliza, czyli rozpad czerwonych krwinek, może prowadzić do anemii hemolitycznej, żółtaczki oraz potencjalnie do niewydolności nerek w ciężkich przypadkach. Retikulocytoza, czyli zwiększenie liczby retikulocytów we krwi obwodowej, jest zwykle odpowiedzią na przebiegający proces hemolityczny.9

Reakcje nadwrażliwości

Szczególnie niebezpiecznym powikłaniem są reakcje nadwrażliwości, w tym reakcje anafilaktyczne, które mogą mieć gwałtowny i zagrażający życiu przebieg. Manifestują się one poprzez wysypkę, pokrzywkę, a w ciężkich przypadkach mogą prowadzić do wstrząsu anafilaktycznego z hipotensją, obrzękiem krtani, skurczem oskrzeli i niewydolnością oddechową.10

Zespół przedawkowania tłuszczu – zagrożenia

Zespół przedawkowania tłuszczu stanowi poważne zagrożenie, szczególnie dla pacjentów z zaburzeniami funkcji nerek lub wątroby. Prowadzi do szeregu poważnych powikłań metabolicznych i hematologicznych, które mogą zagrozić życiu pacjenta. Śpiączka jako końcowy objaw tego zespołu wskazuje na jego krytyczną naturę i konieczność natychmiastowego przerwania infuzji.11

Tabela działań niepożądanych

Klasyfikacja działań niepożądanych Działanie niepożądane Częstość występowania Opis kliniczny
Zaburzenia naczyniowe Zakrzepowe zapalenie żył Często (≥1/100 do <1/10) Zapalenie ściany żyły z tworzeniem zakrzepu, szczególnie przy podawaniu do żył obwodowych. Objawia się bólem, zaczerwienieniem i obrzękiem wzdłuż przebiegu żyły.
Zaburzenia naczyniowe Niedociśnienie tętnicze Niezbyt często (≥1/1000 do <1/100) Spadek ciśnienia tętniczego krwi poniżej wartości prawidłowych, mogący powodować zawroty głowy, omdlenia.
Nadciśnienie tętnicze Niezbyt często (≥1/1000 do <1/100) Podwyższone ciśnienie tętnicze krwi, mogące prowadzić do bólów głowy, zaburzeń widzenia.
Zaburzenia żołądka i jelit Bóle brzucha Niezbyt często (≥1/1000 do <1/100) Dyskomfort i ból zlokalizowany w jamie brzusznej.
Nudności Niezbyt często (≥1/1000 do <1/100) Nieprzyjemne uczucie potrzeby wymiotowania.
Wymioty Niezbyt często (≥1/1000 do <1/100) Gwałtowne wydalenie zawartości żołądka przez usta.
Zaburzenia układu nerwowego Bóle głowy Niezbyt często (≥1/1000 do <1/100) Ból odczuwany w różnych częściach głowy, o różnym charakterze i nasileniu.
Zaburzenia ogólne Podwyższenie temperatury ciała Niezbyt często (≥1/1000 do <1/100) Wzrost temperatury ciała powyżej wartości prawidłowych.
Dreszcze Niezbyt często (≥1/1000 do <1/100) Mimowolne drżenie ciała, często towarzyszące gorączce.
Zmęczenie Niezbyt często (≥1/1000 do <1/100) Uczucie wyczerpania i braku energii.
Zaburzenia krwi i układu chłonnego Hemoliza Bardzo rzadko (<1/10 000) Rozpad czerwonych krwinek prowadzący do uwolnienia hemoglobiny do osocza.
Retikulocytoza Bardzo rzadko (<1/10 000) Zwiększenie liczby retikulocytów we krwi obwodowej, często w odpowiedzi na hemolizę.
Zaburzenia układu oddechowego Przyspieszony oddech Bardzo rzadko (<1/10 000) Zwiększona częstość oddechów powyżej wartości prawidłowych.
Zaburzenia układu immunologicznego Reakcje nadwrażliwości Bardzo rzadko (<1/10 000) Reakcje anafilaktyczne, wysypka, pokrzywka; mogą mieć przebieg od łagodnego do zagrażającego życiu.
Badania diagnostyczne Zwiększenie aktywności enzymów wątrobowych Bardzo rzadko (<1/10 000) Podwyższenie wartości enzymów wątrobowych (ALT, AST, GGTP, fosfataza alkaliczna) wskazujące na uszkodzenie hepatocytów.
Zaburzenia układu rozrodczego Priapizm Bardzo rzadko (<1/10 000) Długotrwały, bolesny wzwód prącia niezwiązany z pobudzeniem seksualnym.
Zespół przedawkowania tłuszczu Hiperlipidemia Częstość nieznana – może wystąpić przy przedawkowaniu lub zaburzeniach eliminacji tłuszczów Podwyższony poziom lipidów we krwi.
Gorączka Podwyższona temperatura ciała często powyżej 38°C.
Naciek tłuszczu Odkładanie się tłuszczu w różnych narządach i tkankach.
Powiększenie wątroby Hepatomegalia, często związana z stłuszczeniem wątroby.
Powiększenie śledziony Splenomegalia, wynikająca z nagromadzenia lipidów.
Anemia Obniżenie ilości hemoglobiny i/lub krwinek czerwonych.
Leukopenia Zmniejszenie liczby białych krwinek we krwi obwodowej.
Trombocytopenia Zmniejszenie liczby płytek krwi, mogące prowadzić do krwawień.
Zaburzenia krzepnięcia krwi Nieprawidłowa hemostaza prowadząca do skłonności do krwawień lub zakrzepów.
Śpiączka Głębokie zaburzenie świadomości z brakiem reakcji na bodźce zewnętrzne.

Warto podkreślić, że wszyscy pacjenci otrzymujący preparaty zawierające lizynę bezwodną powinni być dokładnie monitorowani pod kątem wystąpienia działań niepożądanych. W przypadku zaobserwowania jakichkolwiek objawów wskazujących na nietolerancję preparatu, należy rozważyć modyfikację dawki lub przerwanie infuzji.12

W przypadku wystąpienia jakichkolwiek działań niepożądanych należy je zgłaszać do odpowiednich organów nadzoru, co umożliwia nieprzerwane monitorowanie stosunku korzyści do ryzyka stosowania preparatów zawierających lizynę bezwodną.13

Kolejne rozdziały

Zapraszamy do dalszego czytania naszego leksykonu.

Wybierz kolejny rozdział z menu poniżej, aby otworzyć nową podstronę kompedium wiedzy i uzyskać szczegółowe informację o leku, substancji lub chorobie.

  1. 13.04.2026
  2. www.leksykon.com.pl